§productionPHORMIO. ACTA LUDIS ROMANIS, L. POSTUMIO ALBINO, L. CORNELIO MERULA, AEDILIBUS CURULIBUS. EGERE L. AMBIVIUS TURPIO, L. ATILIUS PRAENEST1NUS. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII, TIBIIS IMPARIBUS. TOTA GRAECA APOLLODORU EPIDICAZOMENOS. FACTA EST IV. C. FANNIO, M. VALERIO, COSS.
《福尔米奥》。 上演于罗马大祭,时任高级市政官为卢基乌斯·波斯图米乌斯·阿尔比努斯与卢基乌斯·科尔内利乌斯·梅鲁拉。 由卢基乌斯·安比维乌斯·图尔皮奥与卢基乌斯·阿蒂利乌斯·普赖内斯蒂努斯主演。 克劳狄乌斯的奴隶弗拉克斯以长短不同的双管笛作曲。 全剧改编自阿波罗多洛斯的希腊喜剧《诉讼提起者》。 于盖乌斯·凡尼乌斯与马尔库斯·瓦莱里乌斯任执政官之年作为第四部作品制作上演。
§1POSTQUAM poeta vetus poetam non potest §2Retrahere ab studio, et transdere hominem in otium, §3Maledictis deterrere ne scribat parat; §4Qui ita dictitat, quas antehae fecit fabulas §5Tenui esse oratione et scriptura levi; §6Quia nusquam insanum scripsit adolescentulum §7Cervam videre fugere, et sectari canes, §8Et eam plorare, orare ut subveniat sibi.
既然那位老诗人无法使我们的诗人放弃他的追求并让他闲居,便企图通过恶毒的中伤来阻止他写作;他总是声称,我们这位诗人以前创作的戏剧文体贫乏,内容浅薄;因为我们这位诗人从未写过一个发疯的青年看见一只雌鹿逃跑、猎犬在后面追赶,而雌鹿流着泪哀求他救助的情景。
§9Quod si intelligeret, olim quum stetit nova, §10Actoris opera magis stetisse quam sua, §11Minus multo audacter quam nunc laedit laederet.
但是,如果他能明白,以前他的新剧在舞台上站稳脚跟时,这更多是由于演员的努力,而非由于他自己的功劳,那么他现在的中伤绝对不会像现在这样胆大妄为。
§12Nunc si quis est qui hoc dicat, aut sic cogitet; §13Vetus si poeta non lacessisset prior, §14Nullum invenire prologum potuisset novus §15Quem diceret, nisi haberet cui malediceret; §16Is sibi responsum hoc habeat; in medio omnibus §17Palmam esse positam qui artem tractant musicam.
现在如果有人这样说,或者这样想: “如果老诗人没有先挑衅,新诗人就无法找到任何序幕来说,除非他有可以中伤的对象”;让他得到这样的回答:对于所有从事诗歌艺术的人,胜利的棕榈叶都公平地置于中央。
那人极力想把这位诗人从其追求中驱逐出去,置于饥饿之中;而这位诗人只是想反驳,并非挑衅。
§20Benedictis si certasset, audisset bene.
如果那人以前用友善的言辞竞争,他本也会听到好话。
§21Quod ab ipso allatum est, sibi esse id rellatum putet.
他应该想到,他自己带来的东西现在正回报在自己身上。
关于他,我不想再多说了,既然他自己都无法停止犯错。
§24Nunc quid velim animum attendite.
现在请集中注意力听我想说什么。
Apporto novam §25Epidicazomenon qnam vocant comoediam §26Graeci, Latini Phormionem nominant; §27Quia, primas partes qui aget, is erit Phormio §28Parasitus, per quem res agetur maxime, §29Voluntas vestra si ad poetam accesserit.
我带来了一部新喜剧,希腊人称之为《诉讼提起者》,拉丁人则命名为《福尔米奥》;因为扮演主角的将是食客福尔米奥,剧本的剧情主要将通过他来展开—— 只要你们对诗人的好意能如期而至。
§30Date operam: adeste aequo animo per silentiumr; §31Ne simili utamur fortuna atque usi sumus §32Quum per tumultum noster grex motus loco est; §33Quem actoris virtus nobis restituit locum, §34Bonitasque vestra adiutans atque aequanimitas.
请给予关注:请在静默中怀着公平的心在场;免得我们遭遇相似的命运,就像我们以前由于骚乱导致我们的剧团被赶出舞台时那样;那个舞台是演员的才干为我们夺回的,以及你们的协助性善意与公正。
他有一笔很小账目的余额很久以前就留在我这里,是一点点钱;他想让我把它结清。
id ut conficerem. Confeci: affero.
我已经结清了,现在带来了。
因为我听说他主人的儿子娶了妻子:我相信,这笔钱是在为她勉强凑齐新婚贺礼。
对于那些贫穷的人,事情的安排是多么不公平啊,他们总是不得不为更富有的人增添些什么。
§43Quod ille unciatim vix de demenso suo, §44Suum defrudans genium, comparsit miser, §45Id illa universum abripiet, haud existimans §46Quanto labore partum.
这个可怜人从自己的口粮中,欺骗了自己的守护神,一点一滴、艰难地节省下来的东西,那个女人却会一把夺走,根本不考虑这是用多少劳动换来的。
Porro autem Geta §47Ferietur alio munere, ubi hera pepererit; §48Porro autem alio, ubi erit puero natalis dies; §49Ubi initiabunt.
此外,盖塔还会在女主人生产时被勒索另一份礼物;然后又是一份,在孩子出生日那天;还有在他们举行入会礼时。
Omne hoc mater auferet: §50Puer causa erit mittendi.
这一切都将被母亲拿走:孩子将成为送礼的借口。
Sed videon Getam?
但我看到盖塔了吗?
§51cOh!
盖塔:哦!
§52At ego obviam conabar tibi, Dave.
盖塔:但我正设法去找你呢,达乌斯。
§54Amo te, et non neglexisse habeo gratiam.
盖塔:太感谢你了,谢谢你没有忘记这件事。
§55Praesertim ut nunc sunt mores.
尤其是像现在的世风。
Adeo res redit; §56Si quis quid reddit, magna habenda est gratia.
世态已经到了这种地步:如果有人还债,就必须大加感谢。
§57Sed quid tu es tristis?
达乌斯:但你为什么这么忧郁?
§57bEgone? neseis quo in metu et
盖塔:我?
§58Quanto in periclo simus?
你不知道我们处于怎样的恐惧中,以及怎样的危险中吗?
§58bQuid istuc est?
达乌斯:那是什么事?
§59bAbi sis, insciens.
达乌斯:去你的吧,你这个多疑的人。
对一个你在金钱上已经看清其信用的人,你还害怕把话托付给他吗?
§62Te fallere?
欺骗你对我有什么好处?
§62bErgo ausculta.
盖塔:那你就听着。
§62cHanc operam tibi dico.
达乌斯:我洗耳恭听。
§64bQuidni?
达乌斯:怎么不认识?
§64cQuid? eius gnatum Phaedriam?
盖塔:那么,他的儿子斐德里亚呢?
§65Tamquam te.
达乌斯:就像认识你一样。
§65bEvenit senibus ainbobus simul, §66Iter illi in Lelmnum ut esset, nostro in Ciliciam §67Ad hospitem antiquum: is senem per epistolas §68Pellexit, modo non montes auri pollicens.
盖塔:两位老人同时遇到了事情,使得他必须去莱姆诺斯,而我们老爷必须去西里西亚拜访一位老相识:那人用信件诱惑我们老爷,简直差一点就许下了金山。
§69Cui tanta erat res, et supererat?
达乌斯:对一个财产如此之多、甚至绰绰有余的人?
§69bDesinas:
盖塔:别提了。