§199bQuid ais?
斐德里亚:你说什么?
§199cHuius patrem vidisse me, patruum tuum.
盖塔:我说我看见了他的父亲,也就是您的叔父。
§200Nam quod ego huic nunc subito exitio remedium inveniam miser?
安提福:啊,可怜的我,现在面对这突如其来的毁灭,究竟该怎么找出生路?
§201Quod si eo meae fortunae redeunt, Phanium, abs te ut distrahar, §202Nulla est mihi vita expetenda.
如果我的命运沦落到要与你——帕尼乌姆——分离的地步,那我的生命也就不值一顾了。
斐德里亚:既然如此,安提福,你就更应该打起精神来。
Fortes fortuna adiuvat.
常言道,天佑勇者。
§204Non sum apud me.
安提福:我都急得魂不附体了。
§204bAtqui opus est nunc quummaxime ut sis, Antipho; §205Nam si senserit te timidum pater esse, arbitrabitur
斐德里亚:可是,现在偏偏最需要你保持清醒,安提福;因为要是你父亲看出你胆怯,他就会断定你是真的犯了错。
§206cNon possum immutarier.
安提福:我装不出来。
§207Quid faceres, si gravius aliud tibi nunc faciendum foret?
斐德里亚:要是现在有比这更难办的事得让你去做,你该怎么办?
§208Quum hoc non possum, illud minus possem.
安提福:连这我都做不到,那件事我就更办不成了。
§208bHoc nihil est, Phaedria: ilicet.
盖塔:这根本行不通,斐德里亚,完了。
§209Quid hic conterimus operam frustra? Quin abeo?
我们何必在这里白白浪费工夫? 我走了算了。
§209bEt quidem ego.
安提福:那我也走。
§209cObsecro:
斐德里亚:求求你们了!
§210Quid si assimulo? satin est?
安提福:要是我假装若无其事呢? 这样行吗?
§210bGarris.
盖塔:您开玩笑吧。
§211bNon.
盖塔:不行。
§211cQuid si sic?
安提福:这样呢?
§211dPropemodum.
盖塔:差不多了。
§211eQuid si sic?
安提福:这样呢?
§211fSat est.
盖塔:可以了。
§212Hem, istuc serva;
哎,守住这个表情。
et verbum verbo, par pari ut respondeas, §213Ne te iratus suis saevidicis dictis protelet.
还要一字对一字地针锋相对回答,别让他发怒时用那些严厉的话把你吓退。
§213bScio.
安提福:我知道。
§214Vi coactum te esse invitum, lege, iudicio: tenes?
盖塔:就说“我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下”。 记住了吗?
§215Sed quis hic est senex quem video in ultima platea?
不过,街那头走过来的那个老头是谁?
§215bIpsus est:
盖塔:正是老爷本人!
§216Non possum adesse.
安提福:我不能待在这儿了。
§216bAh, quid agis? quo abis, Antipho?
斐德里亚:啊,你干什么? 你去哪儿,安提福?
§217Mane, inquam.
我叫你站住。
安提福:我最清楚我自己和我的过错:帕尼乌姆和我的性命,就拜托给你们了。
§219Geta, quid nunc fiet?
斐德里亚:盖塔,现在可怎么办?
§219bTu iam lites audies:
盖塔:您马上就要听到一顿痛骂了。
§220Ego plectar pendens, nisi quid me fefellerit.
至于我,要是不出所料,我肯定要被吊起来挨揍了。
不过,刚才我们在这里劝安提福做的事,我们自己现在必须做到,斐德里亚。
§223Aufer mihi "oportet:" quin tu quod faciam impera.
斐德里亚:别跟我说“必须”了,干脆告诉我该干什么吧。
§224Meministine olim ut fuerit vestra oratio
盖塔:您还记得以前,在事情刚开始、为了辩护过失的时候,你们所说的那番话吗?
说那个诉讼是合法的、轻而易举的、必胜的、极其有利的?
§227Memini.
斐德里亚:我记得。
盖塔:哎,现在正需要用上它,或者,如果可以的话,还要比它更好、更巧妙的托辞。
§228bEiet sedulo.
斐德里亚:我会极力去办的。
§229Nunc prior adito tu: ego in subsidiis hic ero
盖塔:现在您先迎上去。
§230Succenturiatus, si quid deficias.
我在这里充当预备队,要是您招架不住,我就上去接替。
§230bAge.
斐德里亚:好吧。
§231Itane tandem uxorem duxit Antipho iniussu meo?
德米波:安提福竟然真的瞒着我,把亲事给办了?
§232Nec meum imperium, ac mitto imperium, non simultatem meam
难道连我的威严——威严且搁在一边——难道连我的怒火,他都毫不畏惧?
§234bVix tandem.
盖塔:总算提到我们了。
§235bAtqui repperi iam: aliud cura.
盖塔:不过我已经找好了,您放心吧。
德米波:他难道会对我这么说吗: “我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下。 ”这话我听到了。
Fateor.
我承认。
§236bPlaces.
盖塔:这就对路了。
德米波:但是,在明知内情的情况下,默不作声,把案子拱手让给对手;难道这也是法律强迫的吗?
§238bIllud durum.
斐德里亚:这招可真厉害。
§238cEgo expediam: sine.
盖塔:我会应付的,瞧我的。
§239Incertum est quid agam, quia praeter spem atque incredibile hoc mihi obtigit:
德米波:我都不知道该怎么办了,因为这事实在是出乎意料、令人难以置信。
§240Ita sum irritatus animum ut nequeam ad cogitandum instituere:
我现在气得脑子一片混乱,根本没办法静下心来思考。
§241Quamobrem omnes, quum secundae res sunt maxime, tum maxime §242Meditari secum oportet quo pacto adversam aerumnam ferant; §243Pericla, damna, exilia! Peregre rediens semper cogitet
因此,所有人,在最一帆风顺的时候,才最应该在心里琢磨,日后一旦大难临头,该如何去承受;危险、损失、流放!
§244Aut filii peccatum, aut uxoris mortem, aut morbum filiae; §245Communia esse haec; nequid horum unquam accidat animo novum:
从异乡归来时,总要想一想或是儿子的过失,或是妻子的离世,或是女儿的疾病;要明白这些都是家常便饭,免得其中任何一件事发生时,会让人措手不及。
§246Quicquid praeter spem eveniat omne id deputare esse in lucro.
凡是出乎意料之外保全下来的,都应该看作是赚到的。
§247Phaedria, incredibile est quantum herum anteco sapientia.
盖塔:斐德里亚,真不敢相信,在智慧上我竟然比我老爷高明那么多。
§248Meditata mihi sunt omnia mea incommoda, herus si redierit: §249Molendum usque in pistrino; vapulandum; habendae compedes; §250Opus ruri faciendum: horum nihil quicquam accidet animo novum.
我早就把老爷要是回来、我自己会遭殃的所有倒霉事都盘算好了:在磨房里没完没了地拉磨、挨板子、戴脚镣、下地里干苦力。 这中间的任何一样发生,都不会在我的心里激起波澜。
§251Quicquid praeter spem eveniet, omne id deputabo esse in lucro.
凡是出乎意料之外免去的处罚,我都会当成是赚到的。
§252Sed quid cessas hominem adire, et blande in principio alloqui?
不过,您干嘛还不赶紧迎上去,开头先温和地跟他搭话呢?
§253Phaedriam mei fratris video filium mihi ire obviam.
德米波:我看见我兄弟的儿子斐德里亚,正迎面朝我走过来。
§254Mi patrue, salve.
斐德里亚:叔父大人,您好。
§254bSalve: sed ubi est Antipho?
德米波:你好。 不过,安提福在哪儿?
§256Valet: hic est: sed satin omnia ex sententia?
斐德里亚:他挺好的,就在这儿。 不过,您这一趟事事都如愿了吗?
§257Vellem quidem.
德米波:我倒真希望是那样。
§257bQuid istuc?
斐德里亚:出了什么事吗?
§257cRogitas, Phaedria?
德米波:你还要问吗,斐德里亚?