§97..Eius filiam ille amare coepit perdite, §98..Prope iam ut pro uxore haberet: haec clam me omnia.
[门内德穆斯]我的儿子开始狂热地爱上她的女儿,\n几乎到了要把她当作妻子看待的地步。 这些事全都是瞒着我进行的。
§99..Ubi rem rescivi coepi non humanitus, §100..Neque ut animum decuit aegrotum adolescentuli, §101..Tractare; sed vi, et via pervulgata patrum.
\n当我察觉到这件事时,我开始不以宽容的态度,\n也不像对待年轻人因恋爱而病态的心灵所应当的那样,\n去对待他;而是用强硬手段,以父亲们惯用的世俗方式。
§102..Quotidie accusabam. "Hem, tibine haec diutius
\n我每天都指责他:“哼!
你以为只要我还活着做父亲,\n你还能指望被允许继续这样做,\n几乎把情妇放在妻子的地位上?
§105..Erras, si id credis, et me ignoras, Clinia.
\n如果你相信这一点,你就错了,而且你不了解我,克里尼亚。
§106..Ego te meum esse dici tantisper volo, §107..Dum, quod te dignum est, facies: sed si id non facis, §108..Ego quod me in te sit facere dignum invenero.
\n我只要你做符合你身份的事,我就愿意让你被称为我的儿子;\n但如果你不这样做,\n我会找出对我而言对你做出什么惩罚是合适的。
§109..Nulla adeo ex re istuc fit nisi ex nimio otio.
\n你这荒唐事确实不因别的,纯粹是由于太空闲了。
§110..Ego istuc aetatis non amori operam dabam, §111..Sed in Asiam hinc abii propter pauperiem; atque ibi §112..Simul rem, et belli gloriam armis repperi.
\n我在你这个年纪可没有把精力放在爱情上,\n而是由于贫穷从这里动身去了亚细亚,并且在那里,\n凭借武力同时获得了财富和战争的荣耀。
" §113..Postremo adeo res rediit: adolescentulus, §114..Saepe eadem et graviter audiendo victus est, §115..Et aetate putavit me et benevolentia §116..Plus scire et providere quam se ipsum sibi.
”\n最后事情到了这个地步:那个年轻人\n由于经常严厉地听这些同样的话而被说服了,\n并且认为我凭着阅历和善意,\n比他自己更懂、更能为他作打算。
§117..In Asiam ad regem militatum abiit, Chreme.
\n克雷梅斯,他去亚细亚投奔国王当兵去了。
§118..Quid ais?
\n[克雷梅斯]你说什么?
§118b..Clam me profectus, menses tres abest.
\n[门内德穆斯]他瞒着我动身了,已经走了三个月。
\n[克雷梅斯]两个人都该受责备;不过,那个行动不管怎样\n还是展示了一个羞怯而非懦弱的年轻人的心灵。
§121..Ubi comperi ex iis qui ei fuere conscii, §122..Domum revertor moestus, atque animo fere §123..Perturbato, atque incerto prae aegritudine: §124..Assido; accurrunt servi, soccos detrahunt; §125..Video alios festinare, lectos sternere, §126..Coenam apparare: pro se quisque sedulo §127..Faciebat quo illam mihi lenirent miseriam.
\n[门内德穆斯]当我从知悉他计划的那些人那里得知这事时,\n我满心忧伤地回到家,由于痛苦,\n精神几乎崩溃,不知所措:\n我坐下来;奴隶们跑过来,替我脱去鞋子;\n我看到其他人忙碌着,铺设卧榻,\n准备晚餐:每个人都尽心尽力,\n想要减轻我的那份痛苦。
§128..Ubi video haec, coepi cogitare: "Hem! tot mea
\n当我看到这些,我开始思考:“天哪!
§129..Solius solliciti sint causa, ut me unum expleant?
难道就为了我\n独自一人,为了取悦我一个人,就让这么多人操劳吗?
§130..Ancillae tot me vestiant? sumtus domi
\n这么多女仆为我穿衣?
§131..Tantos ego solus faciam? sed gnatum unicum,
难道要在家里\n由我独自一人制造这么大的开销吗?
§132..Quem pariter uti his decuit, aut etiam amplius, §133..Quod illa aetas magis ad haec utenda idonea est, §134..Eum ego hinc eieci miserum iniustitia mea.
但我那唯一的儿子,\n他本该同等地享受这些,甚至享受更多,\n因为那个年纪更适合享受这些,\n我却用我的不公正把它从这里赶了出去,让他受苦。
§135..Malo quidem me dignum quovis deputem, §136..Si id faciam: nam usque dum ille vitam illam colet §137..Inopem, carens patria ob meas iniurias, §138..Interea usque illi de me supplicium dabo, §139..Laborans, quaerens, parcens, illi serviens.
\n如果我这样做,我真该认为自己配受任何灾难;\n因为只要他因我的伤害而失去祖国,\n过着那贫困的生活,\n在此期间,我将一直为了他而惩罚我自己,\n通过劳作、挣钱、节俭、并为他效劳。
" §140..Ita facio prorsus: nihil relinquo in aedibus §141..Nec vas, nec vestimentum: conrasi omnia, §142..Ancillas, servos, nisi eos qui opere rustico §143..Faciundo facile sumtum exercerent suum: §144..Omnes produxi ac vendidi: inscripsi ilico
”\n我确实就是这样做的:屋里什么也没留下,\n没有器皿,也没有衣服;我把所有的东西都搜罗起来,\n女仆和男奴,除了那些在从事农活中\n能够轻松自食其力的人之外,\n我把他们全部带出去卖掉了。
§145..Aedes mercede; quasi talenta ad quindecim §146..Coegi; agrum hunc mercatus sum; hic me exerceo.
我立刻登记\n将房屋出租;筹集了大约十五个塔兰同;\n买下了这块地;我在这里劳作折磨自己。
§147..Decrevi tantisper me minus iniuriae, §148..Chreme, meo gnato facere dum fiam miser; §149..Nec fas esse ulla me voluptate hic frui, §150..Nisi ubi ille huc salvus redierit meus particeps.
\n克雷梅斯,我认定,只要我自己过得痛苦,\n我对儿子的不公正待遇就会减少一些;\n而且在这里享受任何快乐对我来说都是不合天理的,\n除非他安全回到这里与我一同分享。
§151..Ingenio te esse in liberos leni puto, §152..Et illum obsequentem si quis recte aut commode §153..Tractaret.
\n[克雷梅斯]我认为你对孩子本是一个性情温和的人,\n而他如果是被正确和合适地对待,\n也会是顺从的。
Verum nec tu illum satis noveras, §154..Nec te ille: hocque fit ubi non vere vivitur.
然而,你不仅不够了解他,\n他也不够了解你:而在不真诚生活的地方,就会发生这种事。
§155..Tu illum numquam ostendisti quanti penderes, §156..Nec tibi ille est credere ausus quae est aequum patri; §157..Quod si esset factum haec numquam evenissent tibi.
\n你从未向他表露你有多么器重他,\n他也不敢向你吐露本该对父亲说的心里话;\n如果当时做到了这些,今天这些事绝不会发生在你身上。
§158..Ita res est, fateor: peccatum a me maximum est.
\n[门内德穆斯]确实如此,我承认:我犯了极大的错误。
§159..Menedeme, at porro recte spero, et illum tibi §160..Salvum affuturum esse hic confido propediem.
\n[克雷梅斯]门内德穆斯,但我对未来抱有好的希望,并且我相信他\n很快就会平平安安地回到你这里。
§161..Utinam ita Di faxint.
\n[门内德穆斯]但愿神明能如此成全!
§161b..Facient: nunc, si commodum est,
\n[克雷梅斯]神会成全的。
§162..Dionysia hic sunt; hodie apud me sis volo.
现在,如果方便的话,\n这里正在举行狄奥尼索斯节;我希望你今天能到我家来。
§163..Non possum.
\n[门内德穆斯]我不能去。
§163b..Cur non? quaeso, tandem aliquantulum
\n[克雷梅斯]为什么不行?
§164..Tibi parce: idem absens facere te hoc vult filius.
求你了,好歹稍微\n顾惜一下你自己吧:你不在身边的儿子也希望你这样做。
\n[门内德穆斯]我这个把他推向劳苦的人,\n现在自己却去逃避劳苦,这并不合适。
§166b..Sicine est sententia?
\n[克雷梅斯]你真是这么想的吗?
§167..Sic.
\n[门内德穆斯]是的。
§167b..Bene vale.
\n[克雷梅斯]那么,再见。
§167c..Et tu.
\n[门内德穆斯]你也是。
§167d..Lacrimas excussit mihi,
\n[克雷梅斯](独白)他逼出了我的眼泪,