§86bTeneo.
明白了。
他们提到了派德鲁斯、或克里尼亚、或尼克拉图斯;因为他们三人当时同时在恋爱。
Eho, quid Pamphilus?
Quid? symbolam §89Dedit, coenavit.
喂,潘皮卢斯呢? 什么? 他付了份子钱,一起吃了饭。
Gaudebam.
我很欣慰。
Item alio die §90Quaerebam: comperiebam nihil ad Pamphilum
同样在另一天我又去打听:发现没有任何事情与潘皮卢斯有关。
事实上,我认为他已经受到了足够的考验,是克己节制的伟大典范。
§93Nam qui cum ingeniis conflictatur eiusmodi, §94Neque commovetur animus in ea re tamen, §95Scias posse habere iam ipsum suae vitae modum.
因为当一个人与那种性格的人交往,而他的心在此事中却没有动摇时,你就该知道,他自己已经能够把握自己生活的度了。
§96Cum id mihi placebat tum uno ore omnes omnia §97Bona dicere, et laudare fortunas meas §98Qui gnatum haberem tali ingenio praeditum.
这不仅让我感到高兴,而且当时大家异口同声地极力赞美,并称赞我的好运,因为我拥有一个天赋如此优秀品质的儿子。
§99Quid verbis opus est? hac fama impulsus Chremes, §100Ultro ad me venit unicam gnatam suam §101Cum dote summa filio uxorem ut daret.
何需多言? 在这好名声的推动下,克雷梅斯主动来找我,要把他唯一的女儿带着丰厚的嫁妆嫁给我的儿子做妻子。
§102Placuit; despondi.
我同意了;订了婚。
Hic nuptiis dictus est dies.
今天被定为婚礼的日子。
§103Quid obstat cur non verae fiant?
有什么阻碍不能让婚礼成真呢?
§103bAudies.
你会听到的。
就在这些事情办完后的没几天,这位邻居克吕西斯去世了。
§105bO factum bene!
噢,太好了!
§106Beasti; metui a Chryside.
您让我感到欣慰;我之前一直担心克吕西斯。
§106bIbi tum filius §107Cum illis qui amabant Chrysidem una aderat frequens; §108Curabat una funus, tristis interim,
就在那时,我的儿子和那些爱慕克吕西斯的人一起频繁地守候在那里;他一起操办丧事,期间神情悲伤,有时还一起落泪。
§109Nonnunquam collacrumabat: placuit tum id mihi.
当时这让我很高兴。
我心里琢磨:“这孩子,仅凭着这点微薄的交情,就把她的死看得如此重:如果是他自己爱上了她,又会怎样?
§112Quid si ipse amasset? quid mihi hic faciet patri?
他会对我这个父亲怎样呢?
” 我以为这些都是充满人情味的天性和温柔心灵的本分。
Quid multis moror?
何必多费口舌耽搁你呢?
我自己也为了儿子的缘故去参加了葬礼,当时还没起任何疑心。
§116bHem, quid est?
哎呀,怎么了?
§116cScies.
你马上就会知道。
§117Effertur: imus.
出殡了:我们同去。
Interea inter mulieres §118Quae ibi aderant forte unam adspicio adolescentulam, §119Forma. §119bBona fortasse.
期间,在那些碰巧在场的妇女中,我看到了一位年轻姑娘,容貌…… 大概很美吧。
§121Quia tum mihi lamentari praeter caeteras §122Visa est, et quia erat forma praeter caeteras §123Honesta et liberali, accedo ad pedisequas;
因为当时在我看来,她哭得比其他人都要哀恸,而且因为她的容貌比其他人更端庄、更有高贵的气质,我便走近了那些女佣;问她是谁。
§124Quae sit rogo. Sororem esse aiunt Chrysidis.
她们说是克吕西斯的妹妹。
§125Percussit illico animum: at at! hoc illud est,
我的心头猛然一震:“啊呀!
§126Hinc illae lacrumae; haec illa est misericordia.
原来是这么回事,这就是那些眼泪的来源;这就是那份同情。
§127Quam timeo, quorsum evadas.
” 我好担心啊,您这故事要引向何方。
在此期间,葬礼继续进行:我们跟随其后:来到墓地:她被安放在火中:人们在哭泣。
期间,这位妹妹,也就是我提到的那个,太不小心地靠近了火焰,伴随着相当大的危险。
Ibi tum exanimatus Pamphilus §132Bene dissimulatum amorem et celatum indicat.
就在那时,惊慌失措的潘皮卢斯表露了他那掩饰得极好并深藏的爱意。
§133Accurrit: mediam mulierem complectitur: §134Mea Glycerium, inquit, quid agis? cur te is perditum?
他冲过去:搂住了女子的腰:说:‘我的格吕科里乌姆,你在干什么? 你为什么要自寻死路?
’ 这时她,你可以轻易看出他们习以为常的爱意,哭着倒在他的怀里,那是多么的亲密!
§137Quid ais?
您说什么?
§137bRedeo inde iratus atque aegre ferens.
我带着愤怒和难以容忍的心情从那里回来。
§138Nec satis ad obiurgandum causae. Diceret,
但又没有足够的理由去责备他。
§139'Quid feci? quid commerui aut peccavi pater?
他会说: ‘我做了什么? 我有什么过错或犯了什么罪,父亲?
' Honesta oratio est.
’这是个体面的辩词。
§141bRecte putas.
您想得对。
§142Nam si illum obiurges vitae qui auxilium tulit, §143Quid facias illi qui dederit damnum aut malum?
因为如果你去责备那个拯救生命的人,那么对于带来损失和灾祸的人,你又该怎么做呢?
comperisse Pamphilum §146Pro uxore habere hanc peregrinam.
我发现潘皮卢斯把这个异乡女子当作妻子对待。
Ego illud sedulo §147Negare factum; ille instat factum: denique
’我极力否认这回事;他坚持说确有其事。
§149bNon tu ibi gnatum?
您当时没有责怪儿子吗?
§150bQui cedo?
这是为什么,请指教?
§151'Tute ipse his rebus finem praescripsti pater.
‘父亲,您自己给这些事情规定了界限。
我必须按照别人的意志生活的日子已经近了:在此期间,请让我现在按自己的方式生活吧。
§154Qui igitur relictus est obiurgandi locus?
’ 那么,还留下什么可以责备的余地呢?
如果因为他的爱情而不想娶妻,那份无礼才是首先应当被他惩罚的罪过。