此后,到了必须履行诺言的时候,他们便在迫于无奈之下暴露了本性,并且感到害怕。
§633Et timent: et tamen res premit denegare:
然而,局势却逼着他们去拒绝。
§634Ibi tum eorum impudentissima oratio est,
那时,他们便会说出最无耻的话: “你是谁?
你对我算什么? 我凭什么把我的女儿嫁给你? 喂,对我来说,最亲近的莫过于我自己。
"Attamen "Ubi fides,"
”然而,如果你问: “信义何在?
§637Si roges, nihil pudet;
”他们却一点也不感到羞愧。
hic ubi opus est §638Non verentur: illic ubi nihil opus est ibi verentur.
在需要他们承担责任的时候,他们不感到敬畏;在完全不需要敬畏的时候,他们却害怕了。
§639Sed quid agam? adeamne ad eum, et cum eo iniuriam hanc expostulem?
卡里努斯:“但我该怎么办? 我该去找他,当面向他抗议这种不公吗?
§640Ingeram mala multa? Atque aliquis dicat, "Nihil promoveris.
痛骂他一顿? 有人可能会说:‘你这样做无济于事。
" §641Multum: molestus certe ei fuero: atque animo morem gessero.
’ 大有作用:我肯定能让他心里添堵,而且我也能顺从自己的心意发泄一下。
§642Charine et me et te imprudens, nisi quid Di respiciunt, perdidi.
” 潘皮卢斯:“卡里努斯,我糊里糊涂地——除非神明以某种方式眷顾我们——把我和你都给毁了。
§643Itane imprudens? tandem inventa est causa: solvisti fidem.
” 卡里努斯:“‘糊里糊涂’? 终于找到借口了:你违背了诺言。
§644Quid tandem?
” 潘皮卢斯:“你说‘终于’是什么意思?
§644bEtiam nunc me ducere istis dictis postulas?
” 卡里努斯:“事到如今你还想用这些话来糊弄我吗?
§645Quid istuc est?
” 潘皮卢斯:“那是怎么回事?
§645bPostquam me amare dixi complacita est tibi.
” 卡里努斯:“在我说我爱她之后,你便看中她了。
§646Heu me miserum qui tuum animum ex animo spectavi meo.
唉,可怜的我,竟然用我自己的心去衡量你的心!
§647Falsus es.
” 潘皮卢斯:“你误会了。
§647bNonne tibi satis esse hoc visum solidum est gaudium, §648Nisi me lactasses amantem et falsa spe produceres.
” 卡里努斯:“难道你觉得,这种快乐对你来说还不够充实,非要用甜言蜜语来戏弄我这个深爱着她的人,并用虚假的希望拖延我不可吗?
§649Habeas.
你娶她吧。
§649bHabeam? ah nescis quantis in malis verser miser; §650Quantasque hic suis consiliis mihi confecit sollicitudines §651Meus carnufex.
” 潘皮卢斯:“我娶她? 啊,你不知道我这个可怜的人正身处多么深重的灾难之中;这个家伙用他的主意,给我制造了多么巨大的焦虑,这个我的刽子手。
§651bQuid istuc tam mirum est de te si exemplum capit?
” 卡里努斯:“如果他以你为榜样,这又有什么好奇怪的呢?
§652Haud istuc dicas si cognoris vel me vel amorem meum.
” 潘皮卢斯:“如果你了解我或我的爱,你就绝不会说出这种话来。
§653Scio: cum patre altercasti dudum: et is nunc propterea tibi
” 卡里努斯:“我知道:你刚才和父亲争吵了。 因此他现在正对你大发雷霆。
§654Succenset: nec te quivit hodie cogere illam ut duceres.
他今天没能强迫你娶她。
§655Immo etiam, quo tu minus scis aerumnas meas, §656Hae nuptiae non apparabantur mihi: §657Nec postulabat nunc quisquam uxorem dare.
” 潘皮卢斯:“相反,为了让你知道你对我的痛苦是多么一无所知,这场婚礼原本并不是为我准备的;刚才也没有任何人要求把我娶妻。
§658Scio: tu coactus tua voluntate es.
” 卡里努斯:“我知道:你是被你自己的意愿所强迫的。
§659bScio equidem illam ducturum esse te.
” 卡里努斯:“我确实知道你要娶她。
§660Cur me enicas? Hoc audi.
” 潘皮卢斯:“你为什么要折磨我? 听着。
Numquam destitit §661Instare ut dicerem me esse ducturum patri; §662Suadere, orare, usque adeo donec perpulit.
他从来没有停止过逼着我对父亲说我会娶她;劝说、哀求,直到最后说服了我。
§663Quis homo istuc?
” 卡里努斯:“是谁干的这事?
§663bDavus. —
” 潘皮卢斯:“达乌斯。
§663cDavus?
” 卡里努斯:“达乌斯?
§663dinterturbat.
” 潘皮卢斯:“他把一切都搅浑了。
§663eQuamobrem?
” 卡里努斯:“为什么?
” 潘皮卢斯:“我不知道;我只清楚地知道,神明对我听信他们的意见感到极其愤怒。
§665Factum hoc est Dave?
” 卡里努斯:“这是真的吗,达乌斯?
§665bFactum.
” 达乌斯:“是真的。
§665cHem, quid ais scelus?
” 卡里努斯:“哼,你这个恶棍,你说什么?
§666At tibi Di dignum factis exitium duint.
愿神明赐予你配得上你恶行的毁灭。
§667Eho, dic mihi, si omnes hunc coniectum in nuptias §668Inimici vellent quod nisi hoc consilium darent?
喂,告诉我,如果所有的敌人都希望把他推入婚礼,除了出这个主意,他们还会出什么主意?
§669Deceptus sum at non defatigatus.
” 达乌斯:“我被骗了,但我并没有气馁。
§669bScio.
” 卡里努斯:“我知道。
§670Hac non successit, alia aggrediemur via.
” 达乌斯:“这条路没成功,我们会尝试别的方法。
除非您认为,因为一开始进展不顺,现在这桩灾祸就无法转危为安了。
” 潘皮卢斯:“相反:因为我充分相信,如果您保持警惕,您会把一场婚礼给我搞成两场婚礼。
§675Ego Pamphile hoc tibi pro servitio debeo, §676Conari manibus pedibus noctesque et dies; §677Capitis periclum adire, dum prosim tibi: §678Tuum est si quid praeter spem evenit mihi ignoscere.
” 达乌斯:“潘皮卢斯少爷,作为奴隶,我理应对您尽此义务,竭尽全力,不分昼夜地去尝试;冒着生命危险,只要能对您有益:如果有什么事出乎意料,原谅我是您的责任。
§679Parum succedit quod ago: at facio sedulo.
我所做的虽然不顺,但我确实是尽心尽力在做。
§680Vel melius tute reperi, me missum face.
或者您自己想一个更好的办法,放我走吧。
§681Cupio: restitue in quem me accepisti locum.
” 潘皮卢斯:“我想放你走:把我恢复到你接手我时的状态。
§682Faciam.
” 达乌斯:“我会做的。
§682bAt iam hoc opus est.
” 潘皮卢斯:“但现在就需要这样做。
§682cHem! sed, mane.
” 达乌斯:“哎呀! 但是,等等。
Concrepuit a Glycerio ostium.
格里科里乌姆家的门响了。
§683Nihil ad te.
” 潘皮卢斯:“与你无关。
§683bQuaero.
” 达乌斯:“我在寻找办法。
§683cHem, nuncin demum?
” 潘皮卢斯:“哼,事到如今才找?
§683dAt iam hoc tibi inventum dabo.
” 达乌斯:“但我马上就会把这个办法找出来奉献给您。
§684Iam ubi ubi erit inventum tibi curabo et mecum adductum §685Tuum Pamphilum: tu modo anime mi noli te macerare.
” 缪希丝:“现在无论他在哪里,我都会想方设法找到他,并把你的潘皮卢斯带回来:你,我的心肝,千万不要折磨自己了。
§686Mysis.
” 潘皮卢斯:“缪希丝。
§686bQuid est? Ehem Pamphile, opportune te mihi offers.
” 缪希丝:“怎么了? 哎呀,潘皮卢斯少爷,您来得正好。
§686cQuid est?
” 潘皮卢斯:“什么事?
§687Orare iussit si se ames hera iam ut ad sese venias:
” 缪希丝:“女主人吩咐我求您,如果您爱她,请现在就到她那里去。
§688Videre ait te cupere.
她说她极想见您。
§688bVah, perii: hoc malum integrascit.
” 潘皮卢斯:“啊,我完了:这场灾难又重新开始了。
§689Sicine me atque illam opera tua nunc miseros sollicitarier?
难道我和她现在都要因为你的所作所为,而陷入如此悲惨的苦恼之中吗?
§690Nam idcirco arcessor, nuptias quod mihi apparari sensit.
因为我被召去,正是因为她察觉到了正在为我准备婚礼。
§691Quibus quidem quam facile potuerat quiesci si hic quiesset.
” 潘皮卢斯:“如果这个家伙当时能安分守己,这件事原本是多么容易平息下来啊。 ”