Humanitext Reader

普劳图斯 · 粗鲁汉 §74-141

迪尼亚胡斯与女仆阿斯塔菲乌姆的争吵

第 2 段,共 16 段 · 拉丁语

内容简介

迪尼亚胡斯识破了弗罗内希乌姆为欺骗巴比伦军人而伪装怀孕的诡计,并与她的女仆阿斯塔菲乌姆相遇。迪尼亚胡斯哀叹自己失去的家产,抓住她言辞中的漏洞揭穿其谎言,并谴责其主仆的虚伪狡诈。

§74postremo id magno in populo † mulier hominibus, §75re placida atque otiosa, victis hostibus: §76amare oportet omnes qui quod dent habent.
最后,在这个伟大的国家里,†……†,当局势平稳且闲暇、敌人已被征服之时:所有有东西可给的人,都应该去爱。
§77nam mihi haec méretrix quae hic habet, Phronesium, §78suom nómen omne ex pectore exmovit meo, §78aphronesim, nam phronesis est sapientia.
因为住在这里的这个妓女弗罗内希乌姆,已将她自己的名字彻底从我的胸膛中驱逐出去, “普罗内希斯”(思虑),因为“普罗内希斯”就是智慧。
§79nam me fuisse huic fateor summum atque intumum, §80quod amantis multo pessimum est pecuniae; §81eadem postquam alium repperit qui plus daret, §82damnosiorem, † mihi exinde immovit loco, §83quem antehác odiosum sibi esse memorabat mala, §84Babyloniensem militem.
因为我承认,我曾是她最尊贵、最亲密的人,这对于情人的钱财来说,是远为最糟糕的事;在那个女人找到了另一个给得更多、更具毁灭性的人之后,她便将我从原位赶走,为了那个恶毒女人以前常说对自己很讨厌的人—— 那个巴比伦军人。
is nunc dicitur §85venturus peregre; eo nunc commenta est dolum: §86peperisse simulat sese, ut me extrudat foras §87atque ut cum solo pergraecetur milite; §88eum esse simulat militem puero patrem.
据说他现在正从国外归来;因此她现在想出了一个诡计:她伪称自己生了孩子,好把我赶出门外,以便能和那个军人独处,尽情寻欢作乐;她伪称那个军人是孩子的父亲。
§88aeum istí suppositum puerum opinor pessumae.
我认为那个最恶毒的女人给她弄了个替身男孩。
§89mihi verba retur dare se? án me censuit
她以为她是在欺骗我吗?
§90celare se potesse, gravida si foret?
还是她认为如果她怀孕了,她能向我隐瞒吗?
§91nam ego Lemno advenio Athenas nudius tertius, §92legatus hinc quo cum publico imperio fui.
因为我前天刚从莱姆诺斯岛到达雅典,我曾作为带着公职的使者从这里被派往那儿。
§93sed haec quidem eius Astaphium est ancillula; §94cum ea quoque etiam mihi fuit commercium.
不过这确实是她的女仆阿斯塔菲乌姆;我和她以前也有过交情。
§95Ad fores auscultate atque adservate aedis, §96ne quis adventor gravior abaetat quam adveniat, §97neu, qui manus attulerit steriles intro ad nos, §98gravidas foras exportet.
在门旁倾听并看守房屋,免得任何来客离去时比来时还重,也不要让带着空手进到我们这里的人,把满载的手带出去。
novi ego hominum mores; §99ita nunc adulescentes morati sunt: quini §100aut seni adveniunt ad scorta congerrones; §101consulta sunt consilia: quando intro advenerunt, §102oenús eorum aliqui oscúlum amicae usque oggerít, dum illi agant ceterí cleptae; §103sin vídent quempiam se adsérvare, obludiánt qui custodem óblectent §104per ióculum et ludum; dé nostro saepe édunt: quod fartorés, faciunt.
我懂得人们的习性;现在的年轻人都是这种德性:五个或六个狐朋狗友一起到妓女这儿来;计谋早已商量妥当:一旦进了门,他们中的某一个就不断向情妇献吻,好让其余的窃贼同伙下手;但若看见有人在监视他们,他们就用玩笑和游戏来取悦看守;他们经常吃我们的东西,就像填塞者做的那样。
§105fit pól hoc, et pars spectátorum scitís pol haec vos me haud méntiri, §106†ibi sibus pugnae et vírtuti de praédonibus praedám capere.
凭波鲁克斯起誓,这确实在发生,而且观众中的一部分人也确知我没有撒谎, †……从强盗手中夺取战利品。
§107_110at ecástor nos rursúm lepide referímus gratiam furíbus nostris: §111nam ipsí vident cum eorum ággerimus bona atque étiam ultro ipsi aggerúnt ad nos.
† 但凭卡斯托耳起誓,我们反过来也巧妙地向我们的窃贼们“谢恩”:因为当我们将他们的财物据为己有时,他们自己都看着,甚至还主动把东西往我们这儿送。
§112Me illís quidem haec verberat vérbis, §113nam ego húc bona mea degéssi.
她确实是在用这些话鞭挞我,因为我已经把我的财产运到这儿来了。
§114Commémini, iam pol ego eúmpse ad nos, si dómi erit, mecum addúcam.
我记着呢,凭波鲁克斯起誓,如果他在家,我现在就把他本人带到我们这儿来。
§115Heus, máne dum, Astaphium, príus quam abis.
嘿,等一下,阿斯塔菲乌姆,在你走之前。
§116Quí revocat?
谁在叫我回去?
§116bScies: réspice huc.
你你会知道的:往这儿瞧。
§116cQuis est?
是谁啊?
§117Vobís qui multa bóna esse volt.
一个希望你们拥有许多美好事物的人。
§117bDato, si ésse vis.
如果你希望有,那就给吧。
§118Fáxo erunt.
我会让它们有的。
réspice huc modo.
只要往这儿看。
§118bOh, §119enícas me miseram, quísquis es.
噢,无论你是谁,你都快烦死可怜的我了。
§120Péssuma, mane.
你这恶毒的女人,站住。
§121Óptume, odio es.
最优秀的老爷,您真讨厌。
§122Díniarchusne íllic est? átque is est.
那边的是迪尼亚胡斯吗? 确实是他。
§123Sálva sis.
愿你安好。
§123bÉt tu.
你也一样。
§124Fer cóntra manum et paritér gradere.
伸出手来,并肩走吧。
§125Tuis sérvio atque audiens sum ímperiis.
我服从并听从您的命令。
§126Quid agís?
你怎么样?
§126bValeo et validúm teneo.
我很好,而且我留住了一个强壮的人。
§127péregre quoniam ádvenis, céna detur.
既然您从国外归来,那就给您备下晚宴。
§128Bene dícis benignequé vocas, Astáphium.
你说得好,邀请得也热情,阿斯塔菲乌姆。
§128bAmabo, §129sine me íre, era quo iussít.
请你,让我去女主人吩咐的地方吧。
§129bEas.
你你可以去。
sed quíd ais?
但你说什么?
§129cQuid vis?
您想要什么?
§130Dic quó iter inceptás; quis est quem arcéssis?
告诉我你要去哪儿;你要去请谁?
§130bArchilínem §131†obstetricem.
阿尔奇利斯…… †……那个接生婆。
§131bMála tu femina es, oles únde es disciplinam.
† 你真是个恶毒的女人,身上散发着你所受管教的臭气。
§132manifesto mendaci, mala, teneo te.
恶毒的女人,我当场抓住了你的谎言。
§132bQuid iam, amabo?
究竟怎么了,请问?
§133Quia te adducturam huc dixeras eumpse, non eampse; §134nunc mulier facta est iam ex viro: mala es praestrigiatrix.
因为你说过你会把“他本人”带到这儿来,而不是“她本人”;现在一个男人已经变成了女人:你真是个邪恶的魔术师。
§135sed tandem eloquere, quis is homost, Astaphium? novos amator?
但请你老实说,那个人是谁,阿斯塔菲乌姆? 是新情人吗?
§136Nimis otiosum te arbitror hominem esse.
我觉得您是个太闲的人。
§136bQui arbitrare?
您怎么会这么想?
§137Quia tuo vestimento et cibo alienis rebus curas.
因为您穿着自己的衣服,吃着自己的饭,却操心着别人的闲事。
§138Vos mihi dedistis otium.
是你们给了我闲暇。
§138bQui, amabo?
怎么会呢,请问?
§138cEgo expedibo.
我来解释。
§139rem perdidi apud vos, vos meum negotium abstulistis.
我在你们那儿败光了家产,你们夺走了我的事务。
§140si rem servassem, fuit ubi negotiosus essem.
如果我保留了财产,我本该有忙碌的地方。
§141An tu te Veneris publicum aut Amoris alia lege
难道你认为你是在别的法律下承包维纳斯或爱神的税收……

词汇与语法注释

  1. §78aphronesim, nam phronesis est sapientia — 利用女主普罗内希乌姆(Phronesium)的名字源于希腊语“思虑、智慧”(φρόνησις)这一特点进行的双关。迪尼亚胡斯叹息因爱上她而将所有的“智慧”从自己心中驱逐了出去。
  2. §90celare se potesse — 动词 `celare`(隐瞒)可以接双宾格(向某人隐瞒某事)。在此处,被隐瞒的人(me)被省略,而 `se` 作为不定式 `potesse` 的主语宾格(指向普罗内希乌姆自身),意为“她能够(向我)隐瞒”。
  3. §96gravior ... gravidas — 对比来客因偷窃而变得“更重(gravior)”和原本空手而来者带走“满载的(gravidas)”手。此外,`gravidas` 还意为“怀孕的”,这巧妙地呼应了普罗内希乌姆伪装怀孕的戏剧主线。
  4. §133eumpse, non eampse — 阳性单数宾格 `eumpse`(eum 加强调后缀 -pse)与阴性单数宾格 `eampse`(eam 加 -pse)的对比。迪尼亚胡斯敏锐地记住了阿斯塔菲乌姆在 §114 中自言自语说要带“他本人(eumpse)”来,并以此文法上的性数差异为证据,逻辑严密地戳穿了她现在声称去请“接生婆(女性)”的谎言。

引用这一段

普劳图斯, 粗鲁汉 §74-141. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi020.humanitext-lat2:74-141

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。