Humanitext Reader

普劳图斯 · 粗鲁汉 §515-570

斯特拉托帕内斯的礼物与奴隶恰姆斯的独白

第 9 段,共 16 段 · 拉丁语

内容简介

军人斯特拉托帕内斯向假装产后的普罗内西乌姆赠送叙利亚女仆和昂贵衣物,却因对方的冷淡和索求无度而感到沮丧。随后,迪尼亚库斯的奴隶恰姆斯带着大批财物登场,他在私吞一部分钱财的同时,发表独白将娼妓比作永远无法满足的汪洋大海。

§515Mars peregre adveniens salutat Nerienem uxorem suam.
“从异国归来的马尔斯向他的妻子尼里埃内致敬。
§516quom tu recte provenisti quomque es aucta liberis, §517gratulor, quom mihi tibique magnum peperisti decus.
” 既然你平安地渡过了难关,并且因生子而增加了家庭成员,我向你祝贺,因为你为我和你生下了伟大的荣耀。
§518Salve, qui me interfecisti paene vita et lumine §519quique mihi magni doloris per voluptatem tuam §520condidisti in corpus, quo nunc etiam morbo misera sum.
向您致敬,您几乎夺去了我的生命和光芒,您为了自己的快乐,在我的身体里植入了巨大的痛苦,我现在仍因这疾病而痛苦万分。
§521Heia, haud ab re, mea voluptas, tibi istic obvenit labos: §522filium peperisti, qui aedis spoliis opplebit tuas.
哎呀,这并非无因,我的宝贝,那份劳苦降临到你身上:你生了一个儿子,他将用战利品填满你的房屋。
§523Multo ecastor magis oppletis tritici ópust granariis, §524ne, ille prius quam spolia capiat, hic nos extinxit fames.
凭卡斯托耳起誓,我们更需要填满小麦的谷仓,免得在他夺取战利品之前,我们先在这里被饥饿消灭。
§525Habe bonum animum.
打起精神来。
§525bSavium pete hinc sis.
请从这里接受一个吻吧。
ah, nequeo caput §526tollere, ita dolet itaque ego † medulo, neque etiam queo §527pedibus mea sponte ambulare.
啊,我无法抬起头,太疼了,而且我痛入骨髓,我还无法凭自己的力量用双脚行走。
§527bSi hercle me ex medio mari §528savium petere tuom iubeas, petere hau pigeat, mel meum.
凭赫拉克勒斯起誓,如果你命令我去大海中央寻求你的吻,我也会毫不犹豫地去寻求,我的甜心。
§529id ita esse experta es: nunc experiere, mea Phronesium, §530me te amare.
你已经体验到事实就是如此:现在,我的普罗内西乌姆,你将体验到我爱你。
adduxi ancillas tibi eccas ex Suria duas, §531is te dono.
瞧,我给你从叙利亚带回了两个女仆,我把她们送给你作礼物。
adduce hoc tu istas.
你,把她们带过来。
sed istae reginae domi §532suae fuerunt ambae, earum patriam ego excidi manu.
但她们两个在自己家里曾是女王,我亲手毁灭了她们的祖国。
§533his te dono.
我把她们送给你作礼物。
§533bPaenitetne te quot ancillas alam, §534quin examen super adducas, quae mihi comedint cibum?
你是不满于我供养的女仆数量,还要再带一大群人来吃掉我的食物吗?
§535Hoc quidem herclést ingratum donum.
凭赫拉克勒斯起誓,这确实是个不招人待见的礼物。
cedo tu mi istam purpuram.
拿过来,把那件紫衣给我。
§536mea voluptas, attuli eccam pallulam ex Phrygia tibi.
我的宝贝,瞧,我给你从弗里吉亚带回了一件小斗篷。
§537tene tibi.
给你,收下吧。
§537bHocine mi ob labores tantos tantillum dari?
难道为我这么大的痛苦,就只给我这么一点点东西吗?
§538Perii hercle ego miser.
凭赫拉克勒斯起誓,可怜的我完蛋了。
iam mi auro contra constat filius: §539†etiam num mali pendit addit purpuram.
现在我的儿子花费了我同等重量的黄金:她依然把这视作无物,还要加送紫衣。
ex Arabia tibi §540attuli tus, Ponto amomum.
我从阿拉伯给你带回了乳香,从波恩图斯带回了阿莫姆。
tene tibi, voluptas mea.
给你收下吧,我的宝贝。
§541Accipe hoc, Astaphium, abduce hasce hinc e conspectu Suras.
接过去,阿斯塔皮乌姆,把这些叙利亚女人从我眼前带走。
§542Ecquid amas me?
你有一点点爱我吗?
§542bNihil ecastor, neque meres.
凭卡斯托耳起誓,一点也不,你也不配。
§542cNilne huic sat est?
难道对这女人来说什么都不够吗?
§543ne bonum verbum quidem unum dixit.
她连一句好话都没对我说。
viginti minis §544venire illaec posse credo dona quae ei dono dedi.
我相信我作为礼物送给她的那些东西可以卖到二十个米纳。
§545vehementer nunc mi est irata, sentio atque intellego; §546verum abibo.
现在她对我极度愤怒,我能感觉得到,也能明白;但我该走了。
quid ais? nunc tu num nevis mé, voluptas mea,
你说什么? 现在,我的宝贝,你难道不希望我去我被邀请去赴宴的地方吗?
§547quo vocatus sum ire ad cenam? mox huc cubitum venero.
我过会儿就回来这里睡觉。
§548quid taces? planissume edepol perii.
你为什么保持沉默? 凭波鲁克斯起誓,我显然完蛋了。
sed quid illuc novi est?
但那边的稀奇事是什么?
§549quis hic homost, qui ducit pompam tantam? certumst quo ferant §550observare.
这人是谁,居然带领着这么庞大的队伍? 我一定要看清楚他们把东西抬到哪里去。
huic credo fertur.
我相信是抬到这家来的。
verum iam scibo magis.
但我很快就会更清楚了。
§551Ite íte hac simúl, mulierí damnigéruli, §552forás egerónes, bonórum exagógae.
走,一起朝这边走,你们这些给女人运送损失的家伙,把财产搬空的人,家产的清空者。
§553satin, sí quis amat, nequit quín nihili sit atque ímprobis se artibus éxpoliat?
难道不是这样吗? 如果有人恋爱了,他就不可能不变得毫无价值,并用卑劣的手段剥光自己?
§554nam hóc qui sciám, ne quis íd quaerat éx me, §555domist qui facit improba facta amator, §556qui bona sua pro stercore habet, foras iubet ferri, metuit §557ne apud nos non mundissimum sit; §558puras sibi esse volt aedis: domi quidquid habet, eicitur ἔξω.
因为至于我是如何知道这一点的,免得有人来问我,我家就有一个做出荒唐举动的恋爱者,他把自己的财产视作粪土,命令将其抬出门外,还害怕我们家里不够干净整洁;他希望自己的屋子空空如也:家里有什么东西,都被扔到了外面(ἔξω)。
§559quándoquidem ipsus pérditum se it, sécreto hercle equidem éum adiutabo, §560néque mea quidem ópera umquam hilo mínus propere quam póte peribit.
既然他自己执意要自寻毁灭,凭赫拉克勒斯起誓,我当然会在暗中帮他一把,而且通过我的努力,他绝不会慢吞吞地,而是会尽可能快地完蛋。
§561nám iam de hoc obsónio de mína deminui uná modo §562quínque nummos: míhi detraxi pártem Herculáneam.
因为就在刚才,在购买这食物的一米纳预算中,我直接减少了五个努穆斯:我为自己扣下了“赫拉克勒斯的份额”。
§563nam hoc adsimile est quasi de fluvio quí aquam derivat sibi: §564nisi derivetur, tamen omnis ea aqua ábeat in mare; §565nam hoc in mare abit misereque perit sine bona omni gratia.
因为这就像一个人从河里引水给自己一样:即使不引水,所有的水最终也都会流进大海;因为这钱流进了大海,惨痛地白白流失,得不到任何感激。
§566haec cúm video fierí, suffuror súppilo, §567de praéda praedam cápio.
当我看到这些事情发生时,我就偷窃,我就顺手牵羊,从猎物中猎取我的猎物。
§568meretrícem ego item esse reór, mare ut est: §569quod dés devorát nec datís umquam abúndat.
我也认为娼妇就像大海一样:你给什么她就吞噬什么,而且对所给的东西永远不会满足。
§570hoc sáltem: rem sérvat nec úlli ubi sit appáret:
至少有这一点:她保存了财产,而任何人都看不出它在哪里;

词汇与语法注释

  1. 515Nerienem — 马尔斯(Mars)的古老配偶女神尼里奥(Nerio)的单数宾格形式。在此,军人斯特拉托帕内斯将自己比作马尔斯,并把普罗内西乌姆视作其妻子尼里埃内来称呼。
  2. 523oppletis ... granariis — 无人称句构 `opus est`(需要……)所要求的手段夺格(ablative of means)。由比较级副词词组 `multo magis` 修饰,意为“更加需要装满的小麦谷仓”。
  3. 524extinxit — 在 `prius quam` 从句之后,主句中由 `ne`(免得/唯恐)引导的表示担忧的从句。在普劳图斯等早期拉丁语中,此处使用了现在完成直说法的 `extinxit`,用以表达“我们可能已经被饥饿消灭”的紧迫担忧。
  4. 537bἔξω. — 感叹式对格加不定式结构(accusative with infinitive of exclamation)。以 `tantillum`(这么一点点东西)为主语,用以表达对礼物极其微薄的难以置信和愤慨。
  5. 553nequit quin — 结合了 `nequit`(不能)和 `quin` 从句(不……)的双重否定句构。整体表示一种强烈的必然性:“恋爱中的人必然会变得毫无价值并剥光自己”。
  6. 562partem Herculaneam — 源于古罗马将利润的十分之一(或一大份)献给赫拉克勒斯的习俗。在此,奴隶恰姆斯幽默地用它来指代自己从主人的采买资金中私吞的“回扣”。

引用这一段

普劳图斯, 粗鲁汉 §515-570. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi020.humanitext-lat2:515-570

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。