Humanitext Reader

普劳图斯 · 粗鲁汉 §457-514b

普罗内西乌姆伪装产妇与斯特拉托帕内斯归来

第 8 段,共 16 段 · 拉丁语

内容简介

普罗内西乌姆周密地伪装成刚生产完的产妇,此时归来的军人斯特拉托帕内斯登场,在为“亲生骨肉”的诞生感到欣喜之余,与阿斯塔皮乌姆展开了一段滑稽的对话,随后进屋探望。

§457mater dicta quod sum, eo magis studeo vitae; §458quae ausa hunc sum, tantundem dolum nunc adgrediar.
因为我被称为母亲,所以我更加关心他的生命;我既然敢于进行这次欺骗,现在就要着手进行同样程度的诡计。
§459lucri causa avara probrum sum exsecuta, §460alienos dolores mihi supposivi; §461sed nullam rem oportet dolose adgrediri, §462nisi astu totam accurateque exsequare.
为了利益,贪婪的我干出了可耻的勾当,我把别人的生育痛苦当作了自己的痛苦;但任何事情都不该虚伪地着手,除非你用狡智周密而彻底地去完成它。
§463vosmet iam videtis, ut ornata incedo: §464puerperio ego nunc med esse aegram adsimulo.
你们自己现在也看到了,我是如何装扮着走动的:我现在假装自己因产后而身体虚弱。
§465mále quod mulier fácere incepit, nísi id efficere pérpetrat, §466id illi morbo, id illi seniost, ea illi miserae miseriast; §467bene si facere incepit, eius rei nimis cito odium percipit.
女人一旦开始做坏事,如果不设法彻底完成,那对她而言就是疾病,就是衰老,是那可怜女人的悲惨境地;但如果她开始做好事,她很快就会对此产生厌恶。
§468nimis quam paucae sunt defessae, male quae facere occeperunt, §469nimisque paucae efficiunt, si quid facere occeperunt bene: §470mulieri nimio male facere levius onus est quam bene.
一旦开始做坏事,又有几个女人会感到厌倦呢,而如果她们开始做好事,能完成的又是凤毛麟角:对女人来说,做恶事是比做好事轻得多的负担。
§471ego quod mala sum, matris opera mala sum et meapte malitia, §472quae me gravidam esse adsimulavi militi Babylonio: §473eam nunc malitiam accuratam miles inveniat volo.
至于我的邪恶,我是因母亲的教唆以及我自己的恶意而邪恶,我向那个巴比伦军人假装自己怀孕了:我现在要让军人发现这诡计正天衣无缝地进行着。
§474is hic haud multo post, credo, aderit; nunc prius praecaveo sciens §475sumque ornata ita ut aegra videar, quasi puerperio cubem.
我相信他不久就会到这里;现在我深知这一点,并预先作好准备,而且装扮得像个病人,仿佛因产后正躺在床上。
§476date mi huc stactam atque ignem in aram, ut venerem Lucinam meam.
给我拿点没药油来,并在祭坛上点火,好让我向我的卢奇娜神祈祷。
§477hic apponite atque abite ab oculis.
把这放在这儿,然后退下。
eho, Pithecium, §478face ut accumbam, accede, adiuta.
喂,皮特基乌姆,扶我躺下,过来,帮帮我。
em sic decet puerperam.
瞧,产妇就应该这样子。
§479soleas mihi deduce, pallium inice in me huc, Archilis.
帮我脱掉凉鞋,把这件斗篷披在我的身上,阿尔基利斯。
§480ubi es, Astaphium? fer huc verbenam mi intus et bellaria.
你在哪儿,阿斯塔皮乌姆? 从里面给我拿马鞭草和甜点来。
§481date aquam manibus.
给我的手倒些水。
nunc ecastor adveniat miles velim.
凭卡斯托耳起誓,我现在真希望那个军人能来。
§482Ne expectetis, spectatores, meas pugnas dum praedicem: §483manibus duella praedicare soleo, haud in sermonibus.
观众们,别指望我来宣扬我的战绩:我习惯用双手来宣示战斗,而不是用言语。
§484scio ego multos memoravisse milites mendacium: §485et Homeronida et postilla mille memorari pote, §486qui et convicti et condemnati falsis de pugnis sient.
我知道许多军人都编造过谎言:无论是模仿荷马的人,还是其后的成千上万者,都可以被提及,他们因虚假的战斗而被定罪和谴责。
§487non laudandust cui plus credit qui audit quam ille qui videt: §489pluris est oculatus testis unus quam auriti decem; §490qui audiunt audita dicunt, qui vident plane sciunt.
一个人不该因听者比目击者更相信他而受到赞赏:一个目击证人比十个耳闻证人更有价值;听者言其所闻,见者方知其详。
§491non placet quem scurrae laudant, manipularis mussitant, §492neque illi quorum lingua gladiorum aciem praestringit domi.
我不喜欢那种饱受市井无赖赞美、同袍战友却在私下抱怨的人,也不喜欢那些在家里舌灿莲花、能让刀剑钝口的人。
§493strenui nimio plus prosunt populo quam arguti et cati: §494facile sibi facunditatem virtus argutam invenit, §495sine virtute argutum civem mihi habeam pro praefica, §496quae alios conlaudat, eapse sese vero non potest.
实干的人对人民的益处,远胜于那些能说会道和精明的人:美德很容易为自己找到精妙的口才,而一个没有美德、只会耍嘴皮子的公民,在我眼里就如同雇来的哭丧妇,她颂扬别人,自己却实在无能为力。
§497nunc ad amicam decimo mense post Athenas Atticas §498viso, quam gravidam hic reliqui meo compressu, quid ea agat.
现在,离开阿提卡的雅典第十个月,我来见我的情人,我把因我的拥抱而怀孕的她留在了这里,来看看她过得怎么样。
§499Vide quis loquitur tam propinque.
看看是谁在这么近的地方说话。
§499bMiles, mea Phronesium, §500tibi adest Stratophanes.
是那个军人,我的普罗内西乌姆,斯特拉托帕内斯来找你了。
nunc tibi opust, aegram ut te adsimules.
现在你需要假装生病了。
§500bTace.
安静。
§501cuí adhuc ego tam mala eram monetrix, me maleficio vinceres?
我至今为止还是个如此糟糕的顾问,你竟要在使坏上胜过我吗?
§502Peperit mulier, ut ego opinor.
那女人已经生了,依我看。
§502bVin adeam ad hominem?
要我去那人那里吗?
§502cVolo.
去吧。
§503Euge, Astaphium eccam it mi advorsum.
太好了,看啊,阿斯塔皮乌姆正迎面朝我走来。
§503bSalve ecastor, Stratophanes.
向您致敬,凭卡斯托耳起誓,斯特拉托帕内斯。
§504salvom te— §504bScio.
愿您平安—— 我知道。
sed peperitne, ópsecro, Phronesium?
但请告诉我,普罗内西乌姆生了吗?
§505Peperit puerum nimium lepidum.
她生了个极其可爱的男孩。
§505bEhem, ecquid mei similest?
唔,他长得像我吗?
§505cRogas?
您还用问吗?
§506quin ubí natust machaeram et clupeum poscebat sibi?
他一出生不就为自己要剑和盾牌了吗?
§507Meus est, scio iam de argumentis.
他是我的孩子,我从这些证据中知道了。
§507bNimium tuí similest.
他跟您太像了。
§507cPapae,
天哪!
§508iam magnust? iamne iit ad legionem? ecquae spolia rettulit?
他已经长大了吗? 已经去军团了吗? 带回战利品了吗?
§509Heia, nudius quintus natus ille quidem est.
哎呀,他确实才出生四天啊。
§509bQuid postea?
那又怎样?
§510inter tot dies quidem hercle iam aliquid actum oportuit.
凭赫拉克勒斯起誓,这么多天过去了,确实早就该干点什么了。
§511quid illi ex utero exitiost prius quam poterat ire in proelium?
在他能上战场之前,从子宫里出来对他有什么用?
§512Consequere atque illam saluta et gratulare illi.
跟我来,向她问候并祝贺她吧。
§512bSequor.
我跟着你。
§513Vbi illa, óbsecro, est quae me hic reliquit, eapse abiit? ubist?
请问,那个把我留在这里、自己却走掉了的女人在哪儿? 她在哪儿?
§514Adsum, adduco tibi exoptatum Stratophanem.
我在这里,我给你带来了你盼望的斯特拉托帕内斯。
§514bVbi is est, obsecro?
他在哪儿,求求你?

词汇与语法注释

  1. 457studeo vitae — 动词 studeo 通常支配与格,在此处意为“关心、为……操心生命(vitae)”。前面的 eo magis 是表示程度的副词短语,意为“因此更加”。
  2. 458quae ausa hunc sum — 关系代词 quae 是主格第一人称女性单数(先行词为 sum 的主语)。hunc 是阳性单数宾格,在上下文中指代前一次的欺骗(dolum)。鉴于其后紧接着的 tantundem dolum,理解为指代前一次的“诡计”更为自然。
  3. 468nimis quam — nimis quam 是一种古风及口语表达,其中 quam 加强其后的形容词或副词,表示感叹(意为“多么……”、“极其……”)。在此处修饰 paucae(极其稀少的女人)。
  4. 485pote — pote 是 potis est(能够、可能)的古老或缩写后的中性、无变化形式。此处与被动不定式 memorari 连用,表示“可以被提及”。

引用这一段

普劳图斯, 粗鲁汉 §457-514b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi020.humanitext-lat2:457-514b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。