Humanitext Reader

普劳图斯 · 三文钱 §722-790b

通过假使者筹措嫁妆的计策

第 12 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

在斯塔西姆斯退场后,美加罗尼德斯和卡里克勒斯登场。美加罗尼德斯提议了一个巧妙的计划,即雇佣一个虚假的外国使者,假装送来父亲的钱,从而在保护朋友财产的同时提供嫁妆。

§722ad aliquem regem in saginam erus sése coniciet meus; §723credo ad summos bellatores acrem fugitorem fore §724et capturum spolia ibi illum quí ero adversus venerit.
我的主人会投奔某位国王去混口饭吃;我相信面对最伟大的战士,他会成为一个勇猛的逃兵,并且会在那里夺取那个敢于迎面而来的敌人的战利品。
§725egomet autem quom extemplo arcum et pharetram et ságittas sumpsero, §726cassidem in caput, dormibo placide ín tabernaculo.
至于我自己,一旦我拿起了弓、箭筒和箭,头盔戴在头上,我就要在帐篷里安稳地大睡了。
§727ad forum ibo: nudius sextus quoi talentum mutuom §728dedi, reposcam, ut habeam, mecum quod feram, viaticum. —
我要去广场了:那个在六天前我借给他一塔兰特银子的人,我要去讨回来,好让我有随身携带的旅费。
§729Vt mihi rem narras, Callicles, nullo modo §730potest fíeri prosus quin dos detur virgini.
—— 卡里克勒斯,照你对我说明的情况来看,无论如何都绝不可能不给那个姑娘一份嫁妆。
§731Namque hercle honeste fieri ferme non potest, §732ut eam perpetiar ire in matrimonium §733sine dote, quom eius rem penes me habeam domi.
因为,凭赫拉克勒斯起誓,这几乎不可能体面地办到—— 容忍她就这样去成婚,在无嫁妆的情况下,而我家里明明还替她保管着财产。
§734Parata dos domist; nisi expectare vis, §735ut eam sine dote frater nuptum conlocet.
嫁妆在家里已经准备好了;除非你愿意等待,等她的哥哥在不给嫁妆的情况下去把她嫁掉。
§736post adeas tute Philtonem et dotem dare §737te ei dicas, facere id eius ob amícitiam patris.
然后,你可以亲自去找菲尔托,告诉他你要把嫁妆给姑娘,并说你是因着与他父亲的交情才这么做的。
§738verum hoc ego vereor, ne istaec pollicitatio §739te in crimen populo ponat atque infamiam; §740non temere dicant te benignum virgini: §741datam tibi dotem, ei quam dares, eius a patre, §742ex ea largiri te illi, neque ita ut sit data §743columem te sistere illi, et detraxe autument.
然而我担心这一点:这种口头允诺会使你在民众中蒙受指责与恶名;人们绝非无因便会说你对那姑娘过于慷慨:他们会说她父亲把要给她的嫁妆交托给了你,你不过是从中拿出来施舍给她,而且他们会声称你并未按原样完好无缺地交还给她,反而是从中克扣了部分。
§744nunc si opperiri vis adventum Charmidi, §745perlongumst: huic ducendi interea abscesserit §746lubido; atque ea condicio huic vel primaria est.
现在如果你想等待哈尔米德斯归来,那实在太漫长了:在这期间,这位新郎迎娶她的意愿就会消退;而且这门亲事对他(或她)来说是极好的机会。
§747Nam hercle omnia istaec veniunt in mentem mihi.
确然,凭赫拉克勒斯起誓,这一切我也都想到了。
§748vide si hóc utibile magis atque in rem deputas, §749ut adeam Lesbonicum, edoceam ut res se habet.
看看你是否认为这个办法更可行、更合乎实际:我去拜访莱斯博尼库斯,把事情的原委向他解释清楚。
§750sed ut égo nunc adulescenti thensaurum indicem
可是,难道我现在要把宝藏指给那个年轻人看吗?
§751indomito, pleno amoris ac lasciviae?
那个无法无天、满脑子爱情和放荡的家伙?
§752minime, minime hercle vero.
绝不,凭赫拉克勒斯起誓,绝不能。
nam certo scio, §753locum quoque illum omnem, ubi situst, comederit; §754quem fodere metuo, sonitum ne ille exaudiat §755neu rem ipsam indaget, dotem dare si dixerim.
因为我很清楚,他连埋藏宝藏的那整块地都会吞食个干净;我害怕去挖掘,担心他会听到动静,或者如果我说是我要给嫁妆,他会查明事情的真相。
§756Quo pacto ergo igitur clam dos depromi potest?
那么,究竟该如何秘密地把嫁妆取出来呢?
§757Dum occasio ei rei reperiatur, interim §758ab amico alicunde mutuom argentum rogem.
在找到办妥此事的合适时机之前,在此期间我不妨先去向某个朋友借一笔钱。
§759Potin est ab amico alicunde exorari?
能从某个朋友那里求得借款吗?
§759bPotest.
能的。
§760Gerrae.
胡扯。
ne tu illud verbum actutum inveneris: §761mihi quidem hercle non est quod dem mutuom.
你立刻就会听到这句话: “凭赫拉克勒斯起誓,我可没有能借给你的东西。
§762Malim hercle ut verum dicas, quam ut des mutuom.
” “凭赫拉克勒斯起誓,我宁可你对我说真话,也不要你借给我。
§763Sed vide consilium, si placet.
” 不过请听听我的计策,要是你乐意的话。
§763bQuid consilist?
是什么计策?
§764Scitum, ut ego opinor, consilium inveni.
依我看,我想到了一条妙计。
§764bQuid est?
是什么?
§765Homo cónducatur aliquis iam, quantum potest, §768ignota facie, quae hic non visitata sit; §769mendacilocum aliquem §770falsidicum, confidentem.
现在,尽可能快地雇一个人,一个面孔生疏、在这里从未露过面的人;某个撒谎成性、满嘴胡言且厚颜无耻的家伙。
§770bQuid tum postea?
然后呢?
§767Is homo exornetur graphice in peregrinum modum; §771quasi ad adulescentem a patre ex Seleucia §772veniat, salutem ei nuntiet verbis patris: §773illum bene gerere rem et valere et vivere, §774et eum rediturum actutum;
把这个人惟妙惟肖地装扮成外国人的模样;仿佛他是从塞琉西亚替他父亲来到这年轻人这里的,让他用他父亲的话向他致意:说他父亲生意兴隆,身体健康,生活美满,并且很快就会归来。
ferat epistulas §775duas, éas nos consignemus, quasi sint a patre: §776det alteram illi, álteram dicat tibi §777dare sese velle.
让他带上两封信,由我们来盖上封印,假装是他父亲写来的:一封交给他,另一封就说他想要交给你。
§777bPerge porro dicere.
继续往下说。
§778Seque aurum ferre virgini dotem a patre §779dicat patremque id iussisse aurum tibi dare.
让他说自己带来了父亲给姑娘作为嫁妆的金子,并且说父亲嘱咐过要把那笔金子交给你。
§780tenes iam?
你现在明白了么?
§780bPropemodo, atque ausculto perlubens.
差不多了,而且我听得津津有味。
§781Tum tú igitur demum adulescenti aurum dabis, §782ubi erit locata virgo in matrimonium.
到那时,你终于可以把金子给那个年轻人了,就在那个姑娘出嫁的时候。
§783Scite hercle sane.
凭赫拉克勒斯起誓,这确实巧妙。
§783bHoc, ubi thensaurum effoderis, §784suspicionem ab adulescente amoveris: §785censebit aurum esse a patre allatum tibi, §786tu de thensauro sumes.
这样一来,当你挖出宝藏时,你就能消除那个年轻人的怀疑:他会以为金子是你父亲带给你的,而你直接从宝藏里取出来就是了。
§786bSatis scite et probe; §787quamquam hoc me aetatis sycophantari pudet.
十分巧妙而且妥当;虽然在我这个年纪还要干这等坑蒙拐骗的事,实在有些惭愧。
§788sed epistulas quando opsignatas adferet, §789nonne arbitraris eum adulescentem anuli §790paterni signum novisse?
可是,当他把封好的信件带来时,你难道不认为那个年轻人会认得他父亲戒指上的印记吗?
§790bEtiam tu taces?
你还不闭嘴吗?

词汇与语法注释

  1. 723acrem fugitorem — 通常意为“勇猛的、敏锐的”形容词 acer 被滑稽地用来修饰“逃跑者(fugitor)”,用以讽刺主人在面对最伟大的战士(summos bellatores)时会比任何人都逃得更快的懦弱。此处的前置词 ad 意为“面对”或“与……相比”。
  2. 743detraxe — 完成时不定式 detraxisse 的古罗马喜剧缩略形式。从第741行 datam [esse] 开始的一系列从句是由动词 autument(他们会声称)所支配的带对格的不定式(AcI)结构,其中 te(你)作为不定式的逻辑主语。
  3. 787hoc me aetatis — 无人称动词 pudet(感到羞耻)将感到羞耻的主体置于对格(me)。短语 hoc aetatis(在这个年纪)作为表示关系或时间的副词性对格发挥作用,是类似于 id aetatis 的常见惯用表达。
  4. 790bEtiam tu taces — 使用 etiam(还、再)与直陈式现在时构成的疑问句。在拉丁喜剧中,这不仅仅是询问,而是一种极具惯用色彩的表达,用以打断对方并发出强烈的命令或禁止(“你还不闭嘴吗?”,即“安静!”)。

引用这一段

普劳图斯, 三文钱 §722-790b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:722-790b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。