§612Flagitium quidem hercle fiet, nisi dos dabitur virgini.
凭赫拉克勒斯起誓,如果那姑娘得不到嫁妆,那可真是太不名誉了。
§613postremo edepol ego istam rem ad me áttinere intellego.
说到底,凭波鲁克斯起誓,我知道那件事与我有关。
§614ibo ad meum castigatorem atque ab eo consilium petam.
我要去找我的那个斥责者,向他寻求建议。
— §615Propemodum quid illic festinet sentio et subolet mihi: §616ut agro evortat Lesbonicum, quando evortit aedibus.
—— 那个家伙在急些什么,我大致能猜到,也闻到了一点风声:既然他已经把莱斯博尼库斯赶出了家门,现在又想把他从那块地里赶出去。
§617o ere Charmides, quam apsenti hic tua res distrahitur tibi!
噢,主人卡尔米德斯啊,您不在的时候,您的财产在这里被这样瓜分了!
§618utinam te rediisse salvom videam, ut inimicos tuos §619ulciscare, ut míhi, ut erga te fui et sum, referas gratiam.
愿我能看到您平安归来,好让您向您的仇敌们复仇,也为了您能报答我,正如我过去和现在对您所保持的忠诚一样。
§620nimium difficilest reperiri amicum ita ut nomen cluet, §621quoi tuam quom rem credideris, síne omni cura dormias.
要找到一个名副其实的朋友,实在是太难了,那种你把财产托付给他,就可以毫无忧虑地安睡的朋友。
§622sed generum nostrum ire eccillum video cum adfini suo.
但我看到我们的女婿正和他的姻亲朝这边走来。
§623nescio quíd non satis inter eos convenit: celeri gradu §624eunt uterque, ille reprehendit hunc priorem pallio.
他们之间好像有些谈不拢:两个人都步履匆匆,那一个正扯着前面这一个的长袍。
§625haud ineuscheme astiterunt.
他们停下的样子倒挺体面的。
huc aliquantum apscessero: §626est lubido orationem audire duorum adfinium.
我往这边躲一躲:真想听听这两个姻亲之间的谈话。
§627Sta ilico, noli avorsari neque te occultassis mihi.
就站在那里,别转过身去,也别躲着我。
§628Potin ut me ire quo profectus sum sinas?
你能不能让我去我要去的地方?
如果这看起来对你有利,莱斯博尼库斯,无论是为了你的荣耀还是名声,我就放你去。
§630Quod est facillumum, facís.
你正在做最容易做的事。
§630bQuid id est?
那是什么?
§630cAmico iniuriam.
伤害朋友。
§631Neque meumst neque facere didici.
这既不是我的本性,我也没学过这么做。
§631bIndoctus quam docte facis.
没学过你却做得这么在行。
§632quid faceres, si quis docuisset te, ut sic odio esses mihi?
如果有人教你如何让我如此讨厌你,你又会怎么做?
§633bene cum simulas facere mihi te, male facis, male consulis.
当你假装对我好的时候,你其实是在害我,在给我出坏主意。
§634Egone?
我吗?
§634bTune.
就是你。
§634cQuid male facio?
我做了什么坏事?
§634dQuod ego nolo, id cum facis.
当我不想你做某事时,你偏要做。
§635Tuae rei bene consulere cupio.
我想为你的利益好好考虑。
§635bTu es melior quam egomet mihi?
你比我更懂得对我什么才是好的吗?
§636sat sapio, satis in rem quae sint meam ego conspicio mihi.
我足够聪明,我也足够清楚什么对我有利。
§637An id est sapere, ut qui beneficium a benevolente repudies?
难道拒绝一个心怀好意的人的恩惠,就是聪明吗?
§638Nullum beneficium ésse duco id quod quoi facias non placet.
我认为,对于接受者来说不喜欢的恩惠,根本算不上恩惠。
§639scio ego et sentio ipse quid agam, neque mens officio migrat, §640nec tuis depellar dictis quin rumori serviam.
我深知也切身感受到自己正在做什么,我的心也没有偏离职责,你的话也无法说服我,使我不再顾及世人的议论。
§641Quid ais? nam retineri nequeo quin dicam ea quae promeres:
你在说什么?
§642itan tandem hanc maiores famam tradiderunt tibi tui, §643ut virtute eorum anteparta per flagitium perderes?
我实在忍不住要说出你应得的话:难道你的祖先最终传给你的名声,就是为了让你通过耻辱的行为来葬送他们以德行预先创立的家业吗?
§644atque honori posterorum tuorum ut vindex fieres, §645tibi paterque avosque facilem fecit et planam viam §646ad quaerundum honorem: tu fecisti ut difficilis foret, §647culpa maxume et desidia tuisque stultis moribus.
为了让你成为你子孙名誉的捍卫者,你的父亲和祖父为你开辟了一条通往追求名誉的平坦大道,你却使它变得艰难重重,这主要是因为你的过失、怠惰以及你愚蠢的品行。
§648praeoptavisti, amorem tuom uti virtuti praeponeres.
你宁可选择将你的情欲置于德行之上。
§649nunc te hoc pacto credis posse optegere errata? aha, non itast:
现在你以为用这种方式就能掩盖你的过错了吗?
§650cape sis virtutem animo et corde expelle desidiam tuo: §651in foro operam amicis da, ne in lecto amicae, ut solitus es.
啊,并非如此:请把德行收进你的心灵,把怠惰从你的心中驱逐出去:在广场上为朋友尽力,而不要像你往常那样,在情妇的床上。
§652atque ego istum agrum tíbi relinqui ób eam rem enixe expeto, §653ut tibi sit qui te corrigere possis, ne omnino inopiam §654cives obiectare possint tibi, quos tu inimicos habes.
而我极力希望那块土地能留给你,是为了让你有手段来纠正自己,免得你的完全贫困被你视为敌人的市民们当作把柄来指责你。
§655Omnia ego istaec quae tu dixti scio, vel exsignavero, §656ut rem patriam et gloriam maiorum foedarim meum: §657scibam ut esse me deceret, facere non quibam miser; §658ita vi Veneris vinctus, otio captus in fraudem incidi.
你说的这些我全知道,我甚至可以签字画押,承认我是如何玷污了父辈的家产和祖先的名誉的:我知道我本该如何行事,可怜的我却做不到;就这样被维纳斯的力量束缚,被安逸俘虏,我落入了陷阱。
§659et tibi nunc, proinde ut merere, summas habeo gratias.
对于你,现在我正如你所配得的那样,致以最深的谢意。
§660At operam perire meam sic et te haec dicta corde spernere † §661perpeti nequeo, simul me piget parum pudere te; §662et postremo, nisi mi auscultas atque hoc ut dico facis, §663tute pone te latebis facile, ne inveniat te Honor, §664in occulto iacebis cum te maxume clarum voles.
但是我的心血就这样白白流失,而你却在心里鄙视这些话,我无法容忍,同时也为你如此不知廉耻而感到羞愧;最后,如果你不听从我,不按照我说的去做,你自己会轻易隐藏在自己身后,以至于名誉也找不到你,当你最渴望声名显赫时,你却将躺在黑暗之中。