Humanitext Reader

普劳图斯 · 三文钱 §546-611

皮尔托拒绝土地并达成无嫁妆订婚

第 9 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

斯坦西姆斯谎称土地带有诅咒,成功让皮尔托拒绝接受它,从而保住了自己的生计。随后,皮尔托说服莱斯博尼库斯在无嫁妆的情况下将妹妹许配给其子,斯坦西姆斯则向卡利克勒斯报告了这桩婚事。

§546multo Surorum iam antidit patientia.
坎帕尼亚人的忍耐力已经远远超过了叙利亚人。
§547sed istést ager profecto, ut te audivi loqui, §548malos in quem omnes publice mitti decet, §549sicut fortunatorum memorant insulas, §550quo cuncti qui aetatem egerint caste suam §551conveniant; contra istoc detrudi maleficos §552aequom videtur, qui quidem istius sit modi.
但是,听你这么一说,那块土地确实是适合把所有恶人公开放逐到那里的地方,就像人们谈论“福人岛”那样,凡是纯洁度过一生的人都聚集于此;相反,把作恶之人驱逐到那块地里似乎才公平,如果那块地确实是那个样子的话。
§553Hospitium est calamitatis: quid verbis opust?
那是灾难的旅店:何必多言呢?
§554quamvis malam rem quaeras, illic reperias.
无论你寻找多么糟糕的事物,在那里都能找到。
§555At tu hercle et illi et alibi.
但是凭赫拉克勒斯起誓,你不管在那里还是在别处,都会找到它的。
§555bCave sis dixeris
请千万不要对人说是我把这事告诉您的。
§556me tibi dixisse hoc. §556bDixisti arcano satis.
你刚才说得够隐秘了。
§557Quin hic quidem cúpit illum ab se abalienarier, §558si quem reperire possit cui os sublinat.
其实,这位老爷确实急着想把那块地转让出去呢,如果他能找到某个可以糊弄的人。
§559Meus quídem hercle numquam fiet.
凭赫拉克勒斯起誓,那块地绝不会变成我的。
§559bSi sapies quidem.
只要您聪明的话,确实如此。
§560lepide hercle dé agro ego hunc senem deterrui; §561nam qui vivamus nihil est, si illum amiserit.
凭赫拉克勒斯起誓,我用那块地把这老头吓得好苦,真是有趣;因为如果老爷失去了它,我们可就真没法活下去了。
§562Redeo ad te, Lesbonice.
莱斯博尼库斯,我回到你这边来了。
§562bDic sodes mihi, §563quid hic est locutus tecum?
请告诉我,这家伙刚才跟您说了些什么?
§563bQuid censes? homost:
你以为呢?
§564volt fieri liber, verum quod det non habet.
他也是个凡人:他想获得自由,但他没有钱来赎身。
§565Et ego esse locuples, verum nequiquam volo.
我也想变得富有,但也是白想。
§566Licitumst, si velles; nunc, quom nihil est, non licet.
如果你以前愿意的话,本是可以的;现在既然什么都没有了,那就不行了。
§567Quid tecum, Stasime?
你刚才在唠叨什么,斯坦西姆斯?
§567bDe istoc quod dixti modo: §568si ante voluisses, esses; nunc sero cupis.
关于您刚才说的那件事:如果您以前愿意,您早就是了;现在想要已经太晚了。
§569De dote mecum convenire nil potest: §570quid tibi lubet tute agito cum nato meo.
关于嫁妆的事,你我是无法达成协议的:你想怎么做,就自己去跟我儿子商量吧。
§571nunc tuam sororem filio posco meo.
现在我为我儿子求娶你的妹妹。
§572quae res bene vortat.
愿此事顺利。
quid nunc? etiam consulis?
现在怎样? 你还要考虑吗?
§573Quid istíc? quando ita vis: di bene vortant.
还能怎么样呢? 既然您执意如此:愿神明保佑。
spondeo.
我允诺。
§574Numquam edepol quoiquam tam expectatus filius §575natus quam illuc est spondeo natum mihi.
凭波鲁克斯起誓,从来没有谁生下儿子是如此令人期待的,就像这句“我允诺”此时向我诞生一样。
§576di fortunabunt vostra consilia.
神明会使你们的决定顺利的。
§576bIta volo.
我也这么希望。
§577Sed, Stasime, abi huc ad meam sororem ad Calliclem, §578dic hoc negoti quo modo actumst.
但是,斯坦西姆斯,你到我妹妹那儿去,到卡利克勒斯那儿去,告诉他们这桩亲事是怎么谈成的。
§578bIbitur.
这就去。
§579Et gratulator meae sorori.
并且祝贺我妹妹。
§579bScilicet.
那是自然。
§580I hac, Lesbonice, mecum, ut coram nuptiis §581dies cónstituatur; eadem haec confirmabimus.
莱斯博尼库斯,跟我走这边,好让我们亲自为婚礼定个日子;同时我们也要把这些事确定下来。
§583dic Callicli, me ut convenat.
—— 告诉卡利克勒斯,让他来见我。
§583bQuin tu i modo.
您快走吧。
§584De dote ut videat quid opus sit facto.
好让他看看嫁妆的事该怎么办。
§584bI modo.
快走吧。
§585Nam certumst sine dote haud dare.
因为我横下心来,绝不无嫁妆把她嫁出去。
§585bQuin tu i modo.
您快走吧。
§586Neque enim illi damno umquam esse patiar §586bAbi modo.
因为我绝不容许她蒙受损失,快去吧。
§587Meam néglegentiam.
因我的疏忽大意。
§587bI modo.
快走吧。
§587cNullo modo §588aequom videtur quin quod peccarim §588bI modo.
绝不除非我所犯下的错快走吧。
§589Potissimum mi id obsit.
最主要是降临在我的头上损害我自己。
§589bI modo.
快走吧。
§589cO pater, §590enumquam aspiciam te?—
噢,父亲,我还能有见到您的一天吗?
§590bI modo, i modo, i modo.
—— 快走吧,快走吧,快走吧!
§591tandem impetravi abiret.
终于劝得他走了。
di vestram fidem,
天神啊,救救我们!
§592edepol re gesta pessume gestam probe, §593si quidem ager nobis salvos est; etsi admodum §594in ambiguo est etiam nunc quid ea re fuat.
凭波鲁克斯起誓,虽说事情办得最糟,但结果倒办得挺好,如果那块地确实安全留在我们手里的话;虽然现在这事儿到头来会怎么样,依然是非常不确定的。
§595sed id si alienatur, actumst de collo meo, §596gestandust peregre clupeus, galea, sarcina: §597effugiet ex urbe, ubi erunt factae nuptiae, §598ibít istac, aliquo, in maximam malam crucem, §599latrocinatum, aut in Asiam aut in Ciliciam.
但是如果那块地转让出去了,我的脖子可就要遭殃了,我得在异国他乡扛起盾牌、头盔和行囊了:婚礼一旦办完,他就会逃离这座城市,他会跑到那里,或者别的什么倒大霉的地方去,去当雇佣兵抢劫,要么去亚洲,要么去基利基亚。
§600ibo huc quo mi imperatumst, etsi odi hanc domum, §601postquam exturbavit hic nós ex nostris aedibus. —
我要去吩咐我去的那个地方了,虽然我讨厌这个家,自从他把我们从我们自己的房子里赶出来之后。
§602Quó modo tu istuc, Stasime, dixti?
—— 斯坦西姆斯,你刚才那话是怎么说的?
§602bNostrum erilem filium §603Lesbonicum suam sororem despondisse.
我们的少爷莱斯博尼库斯,把他的妹妹许配出去了。
em hoc modo.
瞧,就是这样。
§604Cuí homini despondit?
许配给谁了?
§604bLysiteli Philtonis filio, §605sine dote.
给皮尔托的儿子利西特勒斯,不需要嫁妆。
§605bSine dote ille illam in tantas divitias dabit?
不需要嫁妆,那个人就要把她娶进那样富裕的豪门?
§606non credibile dicis.
你说的真是令人难以置信。
§606bAt tu édepol nullus creduas.
凭波鲁克斯起誓,那您就完全别信好了。
§607si hoc non credis, ego credidero— §607bQuid?
如果您不信这个,我倒宁愿相信—— 相信什么?
§607cMe nihili pendere.
我根本不在乎。
§608Quam dudum istuc aut ubi actumst?
这是多久以前、在什么地方办成的?
§608bIlico hic ante ostium, §609tam modo, inquit Praenestinus.
就在这儿,门前,就在刚才,像普莱内斯特人说的那样。
§609bTanton in re perdita, §610quam in re salva Lesbonicus factus est frugalior?
在如此破败的境况下,莱斯博尼库斯倒比家境完好时变得更安分了?
§611Atque equidem ipsus ultro venit Philto oratum filio.
而且确实是皮尔托自己主动来为他儿子求亲的。

词汇与语法注释

  1. 551quo cuncti qui aetatem egerint caste suam conveniant; contra istoc — 关系副词 `quo` 指代先行词 `fortunatorum insulas`(福人岛),引导关系从句。与之相对,主句中使用了副词 `istoc`(往那儿),指代那个糟糕的土地。
  2. 558cui os sublinat — 短语 `os sublinere alicui`(字面意思是“给某人的脸上涂抹”)是罗马喜剧中常用的俗语,意为“欺骗”或“糊弄某人”。关系代词的与格 `cui` 表示欺骗的对象。
  3. 575tam expectatus filius natus quam illuc est spondeo natum mihi — 此处将令人期待的儿子的诞生(`filius natus`)与莱斯博尼库斯说出“spondeo”(我允诺)这一词巧妙地类比。`spondeo` 在这里被隐喻为向皮尔托诞生的孩子(`natum [esse] mihi`)。
  4. 588Neque enim illi damno umquam esse patiar ... quin quod peccarim ... mi id obsit — `damno esse` 是双与格的一种变形,意为对她(`illi`)“造成损失”。紧接着的 `quin` 从句隶属于否定表达 `nullo modo aequom videtur`(绝不显得公平),表示强烈的信念:“除非我自己犯下的过错最先损害我自己,否则这绝不公平”。
  5. 609tam modo, inquit Praenestinus — `tam modo`(“就在刚才”)被认为是当时罗马东部普莱内斯特(今 Palestrina)的地方方言或俗语。普劳图斯在此借用这一地方方言特征,以博得当时罗马观众的一笑。

引用这一段

普劳图斯, 三文钱 §546-611. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:546-611

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。