Humanitext Reader

普劳图斯 · 三文钱 §214-287

莱西特勒斯对爱情的省思与菲尔托的劝诫

第 4 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

梅加罗尼德斯后悔因听信谣言而指责无辜的朋友。随后,青年莱西特勒斯在爱情与实利的生活方式之间抉择,历数爱情的危害,并向出现的父亲菲尔托誓言孝道,父亲则警告他远离同时代道德败坏的人。

§214bonis qui hunc adulescentem evortisset suis.
(指责卡里科勒斯是)那个用其财产使这个青年破灭的人。
§215ego de eórum verbis famigeratorum insciens §216prosilui amicum castigatum innoxium.
我听信了那些传播谣言者的话,在不知情中,冲了出去,去指责我那无辜的朋友。
§217quod si exquiratur usque ab stirpe auctoritas, §218unde quídquid auditum dicant, nisi id appareat, §219famigeratori res sit cum damno et malo, §220hoc ita si fiat, publico fiat bono, §221pauci sint faxim qui sciant quod nesciunt, §222occlusioremque habeant stultiloquentiam. —
但是,如果将谣言的来源彻底追溯到根源,查明他们所说的听闻之事来自何处,若无法查明,谣言制造者就必须承担损失与惩罚,如果事情这样办,就会有利于公众利益,我保证就很少有人会假装知道他们所不知道的事,他们也会把他们愚蠢的闲谈管得更紧。
§223Multás res simítu in meó corde vórso, §224multum ín cogitándo dolórem indipíscor: §225egomét me coquo ét macero ét defetígo, §226magíster mihi éxercitór animus núnc est.
许多事情我同时在心中盘算,在思考中我收获了许多痛苦:我自己折磨、消耗并使自己疲惫不堪,现在我的心灵就是我的导师和训练师。
§227sed hóc non liquét neque satís cogitátumst, §228utrám potius hárum mihi ártem expetéssam, §229utram aétati agúndae arbitrér firmiórem: §230amórin med án rei opsequí potius pár sit, §231utra ín parte plús sit volúptatis vítae §232ad aetatem agundam.
但但这并不明确,也没有被充分考虑,这两者中,我应该为自己追求哪一种生活方式,在度过人生时,我应该认为哪一种更稳固:我是更应该顺从爱情,还是更应该顺从财产,在哪个方面有更多生活的乐趣,用来度过人生。
§233de hac ré mihi satis haú liquet; nisi hóc sic faciam, opínor, §234ut utrámque rem simul éxputem, iudéx sim reusque ad eám rem.
关于这件事,对我来说还不够明确;除非,我想,我这样做:同时算计这两件事,让我在这件事上既作法官又作被告。
§235ita fáciam, ita placet; omniúm primum §236Amóris artis eloquar quem ad modum expediant.
就这样办,这样好;首先,我将阐明爱的方式是如何运作的。
§237numquam Ámor quemquam nisi cúpidum hominem §238postulát se in plagas conícere: §238aeos cúpit, eos consectátur; §239súbdole ab re cónsulit, §239ablandíloquentulus, harpagó, mendax, §240cuppés, avarus, élegans, despoliator, §240alatebrícolarum hominum córruptor, §241inops célatum indagátor.
爱绝不要求任何人,除非是贪婪的人,将自己投进网罗中:他渴望他们,他追求他们;他狡猾地做出不利于财产的谋划,甜言蜜语,钩子,骗子,贪图美味,贪婪,讲究,剥夺者,那些寻找隐秘处之人的腐蚀者,自身贫困,却去刺探隐秘之人。
§241anam quí amat quod amat quom éxtemplo §242saviís sagittatis pérculsust, §243ílico rés foras lábitur, líquitur.
因为,爱着的人一旦从他所爱的事物中,被吻的箭所击中,财产立刻向外滑落、消融。
§244dá mihi hoc, mél meum, sí me amas, si aúdes .
‘把这个给我,我的宝贝,如果你爱我,如果你愿意的话。
§245ibi ille cuculus: “ocelle mi, fiat: §246ét istuc et si ámplius vís dari, dábitur. ”
’ 于是那个傻瓜说:‘我的小宝贝,就这样吧:无论是那个,还是如果你想要更多,都会给你的。
§247ibi ílla pendentém ferit: iam amplius orat; §248nón satis id ést mali, ni ámplius étiam, §249quód ecbibit, quód comest, quód facit súmpti.
’ 于是她打击悬挂在空中的他;现在她索求更多;这还不够糟糕,除非还有更多,他所喝尽的、吃光的、所花费的支出。
§250nóx datur: dúcitur fámilia tóta, §251véstiplica, unctor, auri custos, flabelliferae, sandaligerulae, §252cantrices, cistellatrices, nuntii, renuntii, §253raptóres panis et peni; §254fit ípse, dum illis comis est, inóps amator.
给了一夜:带走整个家仆,叠衣服的女仆、涂油者、黄金守护者、执扇女、抱鞋女,女歌手、捧箱女、传信者、传回信者,面包与粮食的掠夺者;爱人自己,在对他们殷勤的同时,变得一无所有。
§255haec égo quom ago cúm meo animo ét recolo, §256ubi quí eget, quam preti sít parvi: §257apagé te, Amor, nón places níl te utor; §258quamquam íllud est dúlce, esse ét bibere, §259Amór amara dát tamen, satis quod aegre sit: §260fugit fórum, fugitat suos cógnatos, §261fugat ípsus se ab suo cóntutu, §262neque eúm sibi amicum vólunt dici.
当我盘算这些并心中重温时,当一个人匮乏时,他是多么没有价值:走开,爱,你不讨人喜欢,我一点也不用你;虽然吃喝是一件甜美的事,但爱依然带来痛苦,足以让人感到难受:他逃避广场,躲避他的亲戚,他使自己逃离自己的视线,人们也不想让他被称为自己的朋友。
§263millé modis, Amor, ignórandu's, §264procul abhibendu's atque abstandu's, §265nam qui ín amorem praecípitavit, §266peiús perit quasi saxó saliat: §267apagé te, Amor, tuas res tíbi habeto, §268Amor, míhi amicus ne fúas umquam; §269sunt támen quos miseros máleque habeas, §270quos tíbi obnoxios fecísti.
在千百种方式中,爱啊,你必须被忽视,必须被远远避开和远离,因为那坠入爱河的人,比从悬崖上跳下去死得还要惨:走开,爱,把你的东西留给你自己,爱啊,愿你永远不要做我的朋友;然而有些人被你折磨得悲惨不堪,你使他们对你顺从。
§271certúmst ad frugem adplicáre animum, §272quamquam íbi labos grandis cápitur.
我决心将心思放在诚实节俭上,尽管那里要承担巨大的劳苦。
§273boni síbi haec expetúnt, rem, fídem, honorem, §274gloriam ét gratiam: hoc probis prétiumst.
好人会为自己追求这些:财产、信用、荣誉、荣耀与恩惠:这是对正直人的奖赏。
§275eo míhi magis lubet cum próbis potius §275aquam cum ímprobis vivere vánidicis.
因此,我更喜欢与正直的人在一起,换过与满嘴谎言的恶人一起生活。
§276Quo illíc homo foras se pénetravit ex §277aedíbus? §277bPater, adsum, imperá quidvis, §278neque tíbi ero in mora neque látebrose §279me abs tuó conspectu occúltabo.
那个男人从屋里父亲,我在这里,请吩咐任何事,我不会拖延您,也不会偷偷摸摸地躲避您的视线。
§280Féceris pár tuis ceteris fáctis, §281patrém tuom si pércoles per pietatem.
你会做得配得上你其他所有的行为,如果你能以孝心敬重你的父亲。
§282nólo ego cum ímprobis té viris, gnáte mi, §283neque ín via, neque ín foro necúllum sermonem éxsequi
我不希望你和恶人,我的儿子,在路上或在广场上进行任何谈话。
§284nóvi ego hoc saeculum móribus quíbus siet: §285malús bonum malum ésse volt, ut sít sui similis; §286turbánt, miscent morés mali: rapáx avarus ínvidus §287sacrúm profanum, públicum privátum habent, hiúlca gens.
我知道这个时代的道德是怎样的:坏人希望好人也变坏,好让他像自己;恶劣的道德打乱、混淆了一切:贪婪、贪财、嫉妒的人,将神圣视作世俗,将公共视作私有,这群贪得无厌之徒。

词汇与语法注释

  1. §214evortisset — 关系从句中的虚拟式过去完成时。此处使用虚拟式是为了表达造谣者们(famigerati)主观指责卡里科勒斯(‘败光了这青年的财产’)的内容,而非陈述客观事实。
  2. §216castigatum — 目的状语目的动名词(supine in -um)。与表示运动的动词 prosilui(‘冲出’)连用,表示‘为了指责朋友’的目的。
  3. §221faxim — 古体拉丁语中 fecerim(facio 的虚拟式完成时)的缩略形式。在此处用作一种愿望或主句中的插说性确言,意为‘我保证(会如此)’或‘我(定要)使之发生’。
  4. §230amorin med an rei opsequi — ‘amorin’ 由与格 ‘amori’ 和疑问小词 ‘-ne’ 结合而成。‘med’ 是古体拉丁语的宾格 ‘me’。‘opsequi’ 是不定式,与作为其逻辑主语的 ‘med’ 共同构成夺格/宾格不定式结构,作为非人称表达 ‘par sit’(‘是合适的’)的主语(意为‘我顺从爱情还是财产’)。
  5. §241anam qui amat quod amat quom extemplo — ‘qui amat’ 是主格关系代词从句,指‘爱着的人(任何人)’。‘quod amat’ 是其宾语,指‘他所爱的事物’。‘quom extemplo’ 是表示时间‘一……就(as soon as)’的连词短语,修饰第242行的 ‘perculsust’(perculsus est),并引出第243行的主句。
  6. §278neque tibi ero in mora — 惯用表达 ‘in mora esse’(‘成为延迟/拖延’)伴随与格 ‘tibi’,意为‘我不会成为您的拖延(我不会耽误您)’。

引用这一段

普劳图斯, 三文钱 §214-287. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:214-287

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。