Humanitext Reader

普劳图斯 · 斯蒂克斯 §594c-656

格拉西姆斯的绝望与萨加里努斯的归来

第 10 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

格拉西姆斯为混口饭吃而拼命向两兄弟哀求却遭冷酷拒绝,绝望中他宣称要自杀。随后,主人的奴隶萨加里努斯返回雅典,与同伴奴隶斯蒂修斯重逢。

§594cVae aetati tuae.
“该死的,你这把年纪!
§595Vasa lautum, non ad cenam dico.
” “我是说来洗碗,不是来吃晚饭。
§595bDi te perduint.
” “愿神明毁灭你!
§596quid ais, Pamphilippe?
” “你觉得呢,潘菲利普斯?
§596bAd cenam hercle alio promisi foras.
” “凭赫拉克勒斯起誓,我已答应去别处吃晚饭了。
§597Quid, foras?
” “什么,在外面?
§597bForas hércle vero.
” “真的,凭赫拉克勒斯起誓,确实在外面。
§597cQui malum tíbi lasso libet §598foris cenare?
” “凭什么,你这么累了,倒乐意在外面吃饭?
§598bVtrum tu censes?
” “你怎么想?
§598cIuben domi cenam coqui §599atque ad illúm renuntiari?
” “你不吩咐在家里做饭,并向那人回绝吗?
§599bSolus cenabo domi?
” “我一个人在家里吃晚饭吗?
§600Non enim sólus: me vocato.
” “绝非一人:请我吧!
§600bAt ille ne suscenseat, §601mea qui causa sumptum fecit.
” “但是免得他生气,他可是为了我破费了呢。
§601bFacile excusari potest.
” “这很容易推脱。
§602mihi modo ausculta, iube cénam domi coqui.
听我的,吩咐在家里做饭吧。
§602bNon me quidem §603faciet auctore, hodie ut illum decipiat.
” “今天骗那个人,绝不要指望我做他的出谋划策者。
§603bNon tu hinc abis?
” “你还不快滚?
§604nisi me non perspicere censes quid agas.
除非你以为我看不穿你在干什么。
cave sis tu tibi, §605nam illic homó tuam hereditatem inhiát, quasi esuriens lupus.
你最好小心点,因为那家伙正像一只饿狼,垂涎你的遗产呢。
§606non tu scis, quam éfflictentur homines noctu hic in via?
” “你不知道夜里这街上,人们会被折腾得有多惨吗?
§607Tanto pluris qui defendant ire advorsum iussero.
” “那区区小事,我吩咐更多护卫来接我就是了。
§608Non it, non it, quia tanto opere suades ne ebitat.
” “他不去了,他不去了,因为你这么极力劝他不要去。
§608bIube §609domi mi tibique tuaeque uxori celeriter cenam coqui.
” “吩咐吧,在家里快点做一顿晚饭,为了我、你,还有你的妻子。
§610si hercle faxis, non opinor dices deceptum fore.
凭赫拉克勒斯起誓,如果你这么做,我认为你绝不会说自己被骗了。
§611Per hanc tibi cenam incenato, Gelasime, esse hodie licet.
” “至于这顿饭,格拉西姆斯,今天你就只好饿肚子了。
§612Ibisne ad cenam foras?
” “你要去外面吃晚饭吗?
§612bApud frátrem ceno in proxumo.
” “我在隔壁我兄弟家里吃。
§613Certumnest?
” “确定吗?
§613bCertum.
” “确定。
§613cEdepol te hodie lapide percussum velim.
” “凭波吕克斯起誓,我真希望你今天被石头砸到。
§614Non metuo: per hortúm transibo, non prodibo in publicum.
” “我不怕:我要穿过花园去,不走到大街上。
§615Quid ais, Gelasime?
” “你觉得呢,格拉西姆斯?
§615bOratores tu accipis, habeas tibi.
” “你接待使节,你就自己留着吧。
§616Tua pol refert.
” “凭波吕克斯起誓,这可是关系到你呢。
§616bEnim, si quidem meá refert, opera utere.
” “确实,如果关系到我,那就用得着我了。
§617Posse edepol tibi opinor etiam uni locum condi
” “凭波吕克斯起誓,我认为哪怕你一个人,也能挤出一个地方让你躺下。
§618ubi accubes. §618bSane faciundum censeo.
” “我认为确实应该这么做。
§618cO lux oppidi.
” “啊,城镇之光!
§619Si arte poteris accubare.
” “如果你能在狭窄的地方躺下的话。
§619bVél inter cuneos ferreos;
” “哪怕在铁楔子之间也行!
§620tantillum loculi, ubi catellus cubet, id mi satis est loci.
” “只要有像小狗躺着那么大的一丁点空地,那点地方对我来说就足够了。
§621Exorabo aliquo modo.
” “我会想办法求情的。
veni.
来吧。
§621bHucine?
” “这儿吗?
§621cImmo in carcerem; §622nam hic quidem genium meliorem tuom non facies.
” “不,去牢房;” “因为在这里至少你不会让你的守护神过得更好。
eamus, tu.
我们走吧,你。
§623Deos salutabo modo, poste ad te continuo transeo.
” “我先去向神明请安,然后马上到你那里去。
§624Quid igitur?
” “那怎么办?
§624bDixi equidem, in carcerem ires.
” “我确实说了,去牢房吧。
§624cQuin si iusseris, §625eo quoque ibo.
” “哎呀,如果你命令,我去那里也行。
§625bDi immortales, hic quidem pól summam in crucem §626cena aut prandio perduci potest.
” “不朽的神明啊,这家伙为了吃一顿晚饭或午饭,哪怕被拉上最高的十字架也干得出啊。
§626bIta ingenium meumst: §627quicumvis depugno multo facilius quam cum fame.
” “我这脾气就是这样:与任何人开战,都比与饥饿作斗争容易得多。
§628Dum parasitus mi atque fratri fuisti, rem confregimus.
” “你做我和我兄弟的食客期间,我们把家产都折腾光了。
§629Non nego ista ápud te.
” “在你们家的那些事我并不否认。
§629bSatis spectatast mihi iam tua felicitas; §630nunc ego nolo ex Gelasimo mihi fieri te Catagelasimum. —
” “你的那种幸运,我已经看够了;现在我不希望你从格拉西姆斯变成我的卡塔格拉西姆斯。
§631Iamne abiisti? Gelasime, vide quíd es capturus consili.
” “已经走了吗? 格拉西姆斯,看看你要采取什么计划。
§632egone? tune.
我吗? 你。
mihine? tibine.
对我吗? 对你。
viden ut annonast gravis?
难道你没看见粮价有多贵吗?
§633viden, benignitates hominum ut periere et prothymiae?
难道你没看见人们的仁慈和热忱都已消失了吗?
§634viden ridiculos nihili fieri, atque ipsos parasitarier?
难道你没看见滑稽演员变得一文不值,他们自己也成了寄生虫吗?
§635numquam edepol me vivom quisquam in crastinum inspiciet diem; §636nam mihi iam intus potione iuncea onerabo gulam, §637_640neque ego hoc committam, ut me esse homines mortuom dicant fame.
凭波吕克斯起誓,明天绝不会有人看到我还活着;因为我现在就要在屋里,用灯芯草药水塞满我的喉咙,我绝不容许人们说我是饿死的。
§641More hoc fit, atque stulte mea sententia: §642si quem hominem exspectant, eum solent provisere; §643qui hercle illa causa ócius nihilo venit.
” “这是通常的做法,但在我看来很愚蠢:如果人们在等什么人,他们往往会去迎候;凭赫拉克勒斯起誓,那人绝不会因此而快来半分。
§644idem ego nunc facio, qui proviso Sagarinum, §645qui nihilo citius veniet tamen hac gratia.
” “我现在也做着同样的事,迎候萨加里努斯,尽管他并不会因为我的迎候而快来半分。
§646iam hercle ego decumbam solus, si ille huc non venit.
凭赫拉克勒斯起誓,如果他不来,我现在就一个人躺下。
§647cadum modo hinc a me huc cum vino transferam, §648postidea accumbam.
我只需把这儿装了酒的坛子搬到我这儿来,然后我就躺下。
quasi nix tabescit dies. —
日子像雪一样消融。
§649Salvete, Athenae, quae nutrices Graeciae,
” “祝你平安,雅典,希腊的哺育者!
§650sperata erilis patria, te video libens.
令人企盼的主人的祖国,我很高兴看见你。
§651sed amica mea et conserva quid agat Stephanium §652curaest, ut valeat.
但我的情人和同伴奴隶斯蒂芬妮乌姆近况如何,她是否安好,这让我牵挂。
nam Sticho mandaveram, §653salutem ut nuntiaret atque ei ut diceret §654me hodie venturum, ut cenam coqueret temperi.
因为我曾吩咐过斯蒂修斯,替我致意并转告她,我今天就会到,让她及时做饭。
§655sed Stichus est hic quidem.
不过斯蒂修斯正好在这儿。
§655bFecisti, ere, facetias, §656quom hoc donavisti dono tuom servom Stichum.
” “主人,你做了件风趣的事,当你把这份礼物送给你的奴隶斯蒂修斯时。 ”

词汇与语法注释

  1. 597cQui — 并非关系代词,而是表示“如何、为什么(how/why)”的古旧疑问副词。其后的 *malum* 是一个作感叹语使用的宾格词,意为“究竟、见鬼(the devil)”。
  2. 610faxis — 古旧的虚拟式完成时(或直陈式将来完成时)形式,相当于 *feceris*。这是普劳图斯等早期拉丁文学中常见的古老词形。
  3. 615bOratores — 意为“使节”或“恳求者”。在此语境下,这是指拼命央求蹭饭的格拉西姆斯本人,他幽默地将自己比作正式的外交使节。
  4. 630Catagelasimum — 普劳图斯模仿希腊语 καταγελάσιμος(值得嘲笑的、被嘲笑者)创造的滑稽词汇,用来与 Gelasimus(制造欢笑者、滑稽者)的名字进行谐音双关。
  5. 636potione iuncea — 直译为“灯芯草药水”,是一种幽默的委婉说法,指用灯芯草(iuncus)制成的绳子上吊自杀,符合寄生者插科打诨的台词风格。

引用这一段

普劳图斯, 斯蒂克斯 §594c-656. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi018.humanitext-lat2:594c-656

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。