Humanitext Reader

普劳图斯 · 斯蒂克斯 §539b-594b

安提波的寓言与格拉西姆斯的再次恳求

第 9 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

安提波讲述了一个关于父亲以嫁妆换取女婿提供女乐的寓言,随后离去沐浴。此后,饥肠辘辘的寄生虫格拉西姆斯出现,极力争取晚宴邀请,却遭到兄弟俩的冷酷愚弄。

§539bFuit olim, quasi ego sum, senex; ei filiae §540duae erant, quasi nunc meae sunt; eae erant duobus nuptae fratribus, §541quasi nunc meae sunt vobis.
从前有一个像我这样的老人;他有两个女儿,就像我现在有的那样;她们嫁给了两兄弟,就像我现在把女儿嫁给你们一样。
§541bMiror quo evasurust apologus.
我倒奇怪这寓言会收场到哪里去。
§542Erant minori illi adulescenti fidicina et tibicina, §543peregre advexerat, quasi nunc tu; sed ille erat caeleps senex, §544quasi ego nunc sum.
那个较年轻的青年有一个女琴手和一个女笛手,他从海外把她们带了回来,就像现在的你一样;但那个老人是个单身汉,就像我现在一样。
§544bPerge porro.
请继续。
praesens hic quidem est apologus.
这寓言听着倒真是贴切。
§545Deinde senex ille illi dixit, cuius erat tibicina, §546quasi ego nunc tibi dico: §546bAusculto atque animum advorto sedulo.
接着,那个老人对那个拥有女笛手的人说,就像我现在对你说的那样:我在恭听,并且正专心注意着呢。
§547“Ego tibi meam filiam, bene quicum cubitares, dedi: §548nunc mihi reddi ego aequom esse abs te quicum cubitem censeo.
“我把我的女儿给了你,让你能跟她舒舒服服地同寝:现在我认为,你还我一个让我同寝的人,这才是公平的。
§549Quis istuc dicit? an ille quasi tu?
” 这是谁说的? 是那个像您一样的老人吗?
§549bQuasi ego nunc dico tibi.
就像我现在对你说的那样。
§550Immo duas dabo, inquit ille adulescens “una si parumst; §551et si duarum paenitebit,” inquit addentur duae.
“不,我给你两个,”那个青年说,“如果一个不够的话;如果对两个还不满意,”他说,“再加两个。
§552Quis istuc quaeso? an ille quasi ego?
” 请问这是谁说的? 是那个像我一样的青年吗?
§552bIs ipse quasi tu.
就是那个像你一样的人。
tum senex §553ille quasi ego: si vis, inquit “quattuor sane dato, §554dúm equidem hercle quod edint addas, meum ne contruncent cibum. ”
然后那个像我一样的老人说: “如果你愿意,”他说,“那就给四个吧,只要,凭赫拉克勒斯起誓,你加上她们吃的东西,免得她们吃光我的口粮。
§555Videlicet parcum illum fuisse senem, qui illi istaec dixerit, §556quóm ille, illi qui pollicetur, eum cibum poposcerit.
” 看来,对他说出那些话的那个老人确实很吝啬,既然他向那个向他许诺的人要了那份伙食。
§557Videlicet non fuisse illum aequom ádulescentem, qui ilico §558ubi ille poscit denegavit dare se granum tritici.
看来那个青年也不公平,他一听到老人要求时,就拒绝给予一粒小麦。
§559hercle qui aequom postulabat ille senex, quando quidem §560filiae illae dederat dotem, accipere pro tibicina.
凭赫拉克勒斯起誓,那个老人的要求是合情合理的,因为既然他已经给了那个女儿嫁妆,以此作为换取女笛手的代价。
§561Hercle ille quidem certo adulescens docte vorsutus fuit, §562qui seni illi concubinam dare dotatam noluit.
凭赫拉克勒斯起誓,那个青年确实非常聪明狡黠,因为他不愿给那个老人一个带嫁妆的姘头。
§563Senex quidem voluit, si posset, indipisci de cibo; §564quia nequit, qua lege licuit velle dixit fieri.
老人确实想如果可能的话,多搞到点伙食;既然不能,他就说希望按照允许的条件来办。
§565fiat ille inquít adulescens.
“好吧,”那个青年说。
facis benigne inquit senex.
“你真好心,”老人说。
§566habeon rem pactam? inquit.
“那我们就说定了? ”他说。
faciam ita inquit ut fieri voles.
“我会照办的,”他说,“如你所愿。
§567sed ego ibo intro et gratulabor vostrum adventum filiis.
” 不过我要进屋去,向我的女儿们祝贺你们的归来。
§568poste ibo lautum ín pyelum, ibi fovebo sénectutem meam.
然后我要去浴盆里洗个澡,在那里保养我的老骨头。
§569post ubi lavero, otiosus vos opperiar accubans. —
洗完澡后,我会悠闲地躺着等你们。
§570Graphicum mortalem Antiphonem, ut apologum fecit quam fabre.
真是个绝妙的家伙,安提波! 这寓言编得多么巧妙啊。
§571Etiam nunc scelestus se esse ducit pro adulescentulo.
那个滑头到现在还把自己当成小伙子呢。
§572dabitur homini amica, noctu quae in lecto occentet senem; §573namque edepol aliud quidem illi quid amica opus sit nescio.
会给那个男人一个姘头的,好在夜里的被窝里给老人唱曲听;因为,凭赫拉克勒斯起誓,我真不知道他还有什么别的需要姘头的地方。
§574Sed quid agit parasitus noster Gelasimus? etiam valet?
不过我们的食客格拉西姆斯怎么样了? 他还健在吗?
§575Vidi edepol hominem haud perdudum.
凭赫拉克勒斯起誓,我不久前才见过他。
§575bQuid agit?
他怎么样?
§575cQuod famelicus.
挨饿的人做的事。
§576Quin vocavisti hominem ad cenam?
你为什么不邀请他吃晚饭?
§576bNe quid advéniens perderem.
免得我刚回来就损失什么。
§577atque eccum tibi lúpum in sermone: praesens esuriens adest.
瞧,说狼狼到:他本人正饿着肚子在这里呢。
§578Ludificemur hominem.
我们来耍耍这人。
§578bCapti consili memorem mones.
你是在提醒一个记着已定计划的人。
§579Sed ita ut occepi narrare vobis: quom hic non adfui,
但正如我开始对你们说的那样:当我不在现场时,我已经和我的朋友们以及我的亲戚们商量过了。
§580cúm amicis deliberavi iam et cum cognatis meis. §581ita mi auctores fuere, ut egomet me hodie iugularem fame.
他们给我的建议是,让我今天自己用饥饿勒死我自己。
§582sed videone ego Pamphilippum cum fratre Epignomo? atque is est.
但我是不是看见潘菲利普斯和他的兄弟埃皮格诺穆斯在一起? 确实就是他。
§583adgrediar hominem.
我去接近他。
o sperate Pamphilippe, o spes mea, §584o mea vita, o mea voluptas, salve.
啊,令人企盼的潘菲利普斯,啊,我的希望,啊,我的生命,我的快乐,你好。
salvom gaudeo §585peregre te in patriam rediisse.
我很高兴你平安地从海外回到了祖国。
§585bSalvo salve, Gelasime.
祝你平安,格拉西姆斯,来自一个平安的人。
§586Valuistin bene?
你身体好吗?
§586bSustentatumst sedulo.
我们一直努力维持着。
§586cEdepol gaudeo.
凭波吕克斯起誓,我很欣慰。
§587edepol ne ego nunc mihi medimnum mille esse argenti velim.
凭波吕克斯起誓,我现在真希望我有千斗银子。
§588Quid eo tibi opust?
你要那个有什么用?
§588bHunc hercle ad cenam ut vocem, te non vocem.
凭赫拉克勒斯起誓,好让我请这个人吃晚饭,而不请你。
§589Advorsum te fabulare.
你说的话是对你不利的。
§589bIllud quidem, ambos ut vocem; §590et equidem simitu hau maligne vos invitassem domum §591ad me, sed mihi ipsi domi meae nihil est.
的确是那个意思,好让我邀请你们两位;确实,我本来会毫不吝啬地一起邀请你们到我家里来,但我自己家里什么都没有。
atque hoc scitis vos.
这点你们也是知道的。
§592Edepol te vocem lubenter, si superfiat locus.
凭波吕克斯起誓,如果还有空位,我很乐意邀请你。
§593Quin tum stans obstrusero aliquid strenue.
哎呀,那我站着也能麻利地塞点什么吃的进去。
§593bImmo unum hoc potest.
不,有一件事是可以办到的。
§594Quid?
什么事?
§594bVbi convivae abierint, tum venias.
等客人走了,你再来。

词汇与语法注释

  1. 547quicum — 古夺格形式 qui 与介词 cum 的合写,等同于 quacum(阴性单数夺格 + cum)。它指代先行词 meam filiam,意为“与她一起”。
  2. 554dum... addas — 连词 dum 带有现在时虚拟语气 addas,引导一个条件或限制性状语从句,意为“只要……”或“在……条件下”。
  3. 570Graphicum mortalem Antiphonem — 宾格名词短语构成的叹异宾格(感叹宾格)句。在没有主句动词的情况下,用来表达对人或事物的强烈赞叹。
  4. 590invitassem — 过去完成时虚拟语气 invitavissem 的缩写形式。与接下来 sed 之后的现实叙述(mihi ipsi... nihil est)相对比,构成与过去事实相反的虚拟条件句的结果主句。

引用这一段

普劳图斯, 斯蒂克斯 §539b-594b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi018.humanitext-lat2:539b-594b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。