Humanitext Reader

普劳图斯 · 斯蒂克斯 §128-195

安提波离去与食客格拉西姆斯的哀叹

第 3 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

安提波企图带走女儿们却遭到拒绝后离去,女儿们为了打听丈夫的消息而召来食客格拉西姆斯。格拉西姆斯登场,幽默地诉说自己极端的饥饿与不幸的处境。

§128mi auctores ita sunt amici, ut vos hinc abducam domum.
我的朋友们建议我,要把你们从这里带回我家。
§129At enim nos, quarum res agitur, aliter auctores sumus.
但是,作为当事人的我们,却有不同的建议。
§130nam aut olim, nisi tibi placebant, non datas oportuit, §131aut nunc non aequomst abduci, pater, illisce apsentibus.
因为当初如果他们不合您的心意,就不该把我们嫁给他们,或者现在,在他们不在场的情况下,父亲,我们被带走是不公平的。
§132Vosne ego patiar cum mendicis nuptas me vivo viris?
难道在我活着的时候,我要容忍你们嫁给乞丐般的男人吗?
§133Placet ille meus mihi mendicus: suos rex reginae placet.
我喜欢我的那个乞丐:女王自然喜欢她的国王。
§134idem animust in paupertate qui olim in divitiis fuit:
在贫穷中的心境,与过去在富足时是一样的。
§136non tu me argento dedisti, opinor, nuptum, sed viro.
我想,您当时并不是把我嫁给钱,而是嫁给丈夫。
§137Quid illos exspectatis, quí abhinc iam abierunt triennium?
你们为什么要等待那些已经离开这里三年的人呢?
§138quin vos capitis condicionem ex pessuma primariam?
你们为什么不从这最糟糕的境地中,选择一个极好的再婚条件呢?
§139Stultitiast, pater, venatum ducere invitas canes.
父亲,强带不情愿的狗去打猎是愚蠢的。
§140hostis est uxor, invita quae viro nuptum datur.
违背意愿被嫁给丈夫的妻子,就如同仇敌。
§141Certumne est neutram vostrarum persequi imperium patris?
你们两个都确定不听从父亲的命令了吗?
§142Persequimur, nam quo dedisti nuptum, abire nolumus.
我们在听从,因为您把我们嫁去的地方,我们不想离开。
§143Bene valete.
祝你们安好。
ibo atque amicis vostra consilia eloquar.
我要走了,去把你们的想法告诉朋友们。
§144Probiores credo arbitrabunt, si probis narraveris.
我相信如果您告诉正直的人,他们会认为我们更加端正。
§145Curate igitur familiarem rem ut potestis.
那么,就尽你们所能照料家务吧。
§145bOptume, §146nunc places, quom recte monstras; nunc tibi auscultabimus.
太好了,当您正确地指引我们时,现在的您真令人欣慰;现在我们要听从您。
§147nunc, soror, abeamus intro.
现在,妹妹,我们进去吧。
§147bÍmmo intervisam domum.
不,我要去看看我的家。
§148si a viro tibi forte veniet nuntius, facito ut sciam.
如果碰巧你丈夫派人给你送来消息,务必让我知道。
§149Neque ego te celabo, neque tu me celassis quod scias.
我不会对你隐瞒,你也不要对我隐瞒你所知道的事情。
§150eho, Crocotium, i, parasitum Gelasimum huc arcessito, §151tecum adduce; nam illum ecastor mittere ad portum volo, §152si quae forte ex Asia navis heri aut hodie venerit.
喂,克罗科提乌姆,去把食客格拉西姆斯叫到这里来,把他带回来;因为我确实想派他去港口,看看碰巧昨天或今天是否有从亚洲来的船只抵达。
§153nam dies totos apud pórtum servos unus assidet; §154sed tamen volo intervisi.
因为已经有一个奴隶整天守在港口了;但我仍然希望去查看一下。
propera atque actutum redi. —
快去快回。
§155Famem ego fuisse suspicor matrem mihi, §156nam postquam natus sum, satur numquam fui.
我怀疑“饥饿”是我的母亲,因为自从我出生以来,就从未饱足过。
§157neque quisquam melius referet matri gratiam §158neque rettulit, quam ego refero meae matri Fami.
没有人能比我更好地报答母亲,过去也没有人这样报答过,就像我报答我的母亲“饥饿”那样。
§159nam illa me in alvo menses gestavit decem, §160at ego illam in alvo gesto plus annos decem.
因为她把我在肚里怀了十个月,而我把她怀在肚里已经有十多年了。
§161atque illa puerum me gestavit parvolum, §162quo minus laboris cepisse illam existumo: §163ego non pauxillulam in utero gesto famem, §164verum hercle multo maximam et gravissimam;
况且她怀着的是幼小微弱的我,因此我认为她承受的辛苦较少:而我在肚里怀着的,可不是微不足道的饥饿,凭赫拉克勒斯发誓,真是极其庞大且沉重的饥饿。
§165uteri dolores mihi oboriuntur cotidie, † §166sed matrem parere nequeo, nec quid agam scio.
我每天都会发作肚痛,但我生不出我的母亲,也不知如何是好。
§167atque auditavi saepe hoc volgo dicier, §168solere elephantum gravidam perpetuos decem §169esse annos; eius ex sémine haec certost fames, §170nam iam complures annos utero haeret meo.
我也常听世人说起:怀孕的母象通常会整整十年怀胎;这饥饿必定是来自它的种属,因为它已经在我的肚里赖了好多年。
§171nunc si ridiculum hominem quaerat quispiam, §172venalis ego sum cum ornamentis omnibus; §173inanimentis explementum quaerito.
如今要是有人寻找能引人发笑的人,我和所有的行头都在待价而沽;我正在为我的空虚寻找填充物。
§174Gelasimo nomen mi indidit parvo pater, §175quia inde iam a pausillo puero ridiculus fui.
我小时候,父亲给我起名叫格拉西姆斯,因为从我还是个小不点儿时起,我就很逗笑。
§176propter pauperiem hoc adeo nomen repperi, §177eo quía paupertas fecit ridiculus forem; §178nam illa artis omnis perdocet, ubi quem attigit.
正是因为贫穷,我才得到了这个名字,因为贫穷使我变得风趣;因为贫穷一旦碰了谁,就会把所有的生存本领都教透。
§179per annónam caram dixit me natum pater: §180propterea, credo, nunc essurio ácrius.
父亲说过,我是在粮价昂贵时出生的:我想,这就是我现在饿得更厉害的原因。
§181sed generi nostro haec redditast benignitas: §182nulli negare soleo, siquis me essúm vocat.
不过,我们这一族人被赋予了这样一种慷慨:如果有人请我去吃饭,我绝不拒绝。
§183oratio una interiit hominum pessume, §184atque optuma hercle meo animo et scitissuma, §185qua ante utebantur: “véni illo ad cenam, sic face, §186promitte vero, ne gravare.
在人们的话语中,有一句话极不幸地消失了,凭赫拉克勒斯发誓,那在我看来是最好、最贴心的话,就是他们以前常说的:“到我那儿吃饭去吧,就这样办,答应了吧,别推辞。
est commodum?
方便吗?
§187volo inquam fieri, non amittam quin eas. ”
我是说我想让你来,你不去我是不放你走的。
§188nunc reppererunt iam ei verbo vicarium §189(nihili quidem hercle verbumst ac vilissimum): §190vocem te ad cenam, nisi egomet cenem foris.
” 现在,他们已经为那句话找到了一个替身(凭赫拉克勒斯发誓,那真是一句毫无价值、极其卑鄙的话): “我本想请你吃晚饭的,除非我自己要在外面吃。
§191ei hércle ego verbo lumbos diffractos velim, §192ni vere perierit, si cenassit domi.
” 凭赫拉克勒斯发誓,我真想把说那句话的人的腰给打折,除非他真的完蛋了,如果他在家里吃的话。
§193haec verba subigunt mé uti mores barbaros §194discam atque ut faciam praeconis compendium §195itaque auctionem praedicem, ipse ut venditem.
这些话逼得我去学习野蛮人的习俗,并且省去拍卖商的雇佣,从而亲自宣布拍卖,好把我自己在市场上出卖。

词汇与语法注释

  1. §128auctores — "auctores sunt" 意为“建议、劝告”,后接由 "ita... ut..." 引导的结果从句,表示“我的朋友们这样建议我,以至于……”。"mi"("mihi" 的缩写形式)是表示判断或关联的与格。
  2. §130non datas oportuit — 非人称动词 oportet 的完成时 oportuit 与完成被动分词 datas(省略了不定式 esse)相结合,表示“(我们)本不该被嫁给(他们)”。datas 为阴性复数宾格,与上下文中的逻辑主语(姐妹俩)相一致。
  3. §149celassis — 古风完成时虚拟语气(sigmatic subjunctive),相当于标准拉丁语中的 "celaveris"。在否定词 "neque" 之后,表示轻微的禁止或“不应隐瞒”的强烈否定意图。
  4. §191velim — 虚拟语气现在时,表示委婉的愿望(潜在或意志虚拟语气),“我真希望……”,后接宾格加不定式结构(省略了 esse)"lumbos diffractos [esse] velim"(我希望[说那句话的人的]腰被折断)。"verbo" 是表示不利影响的与格,意为“针对那句话(或说那句话的人)”。
  5. §192cenassit — 古风紧缩形式的完成时虚拟语气,相当于 "cenaverit"。它构成了条件从句 "si cenassit domi"(如果他在家里吃饭),与前文的 "ni vere perierit"(除非他真的完蛋)相结合,构成了一个带有诅咒性质的条件句:“如果他在家里吃饭,就让他真的完蛋吧。”

引用这一段

普劳图斯, 斯蒂克斯 §128-195. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi018.humanitext-lat2:128-195

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。