Humanitext Reader

普劳图斯 · 缆绳 §79-153b

风暴后的灾情与戴莫内斯等人的相遇

第 2 段,共 22 段 · 拉丁语

内容简介

大角星结束序幕并离去。奴隶斯凯帕尼奥登场,抱怨风暴造成的破坏。随后,被皮条客欺骗的年轻人普雷乌西迪佩斯和主人戴莫内斯出现,他们开始交谈。

§79et servos illic est éius, qui egreditur foras.
而且那里有他的奴隶,正朝外面走来。
§80adulescens huc iam adveniet, quem videbitis, §81qui illam mercatust de lenone virginem.
年轻人很快就会来到这里,你们将会看到他,他就是从皮条客手里买下那个处女的人。
§82valete, ut hostes vestri diffidant sibi. —
再见,愿你们的敌人对自己失去信心。
§83Pro di immortales, tempestatem cuius modi §84Neptunus nobis nocte hac misit proxima.
—— 啊,不朽的神明,昨夜涅普顿送给我们的是怎样的风暴啊!
§85detexit ventus villam—quid verbis opust?
狂风掀翻了别墅的屋顶——何必多言呢?
§86non ventus fuit, verum Álcumena Euripidi, §87ita omnís de tecto deturbavit tegulas; §88inlustrioris fecit fenestrasque indidit.
那根本不是风,简直是欧里庇得斯的《阿尔克墨涅》,它把所有的瓦片都从屋顶上刮了下来;让屋里变得更明亮,还给开了窗户。
§89Et vos a vestris abduxi negotiis §90neque id processit qua vos duxi gratia, §91neque quivi ad portum lenonem prehendere.
我把你们从各自的事务中拉了出来,但我带你们来的目的却毫无进展,我也未能在港口抓获那个皮条客。
§92sed mea desidia spem deserere nolui: §93eo vós, amici, detinui diutius.
但我不想因为自己的懈怠而放弃希望:朋友们,因此我多耽搁了你们一些时间。
§94nunc huc ad Veneris fanum venio visere, §95ubi rem divinam se facturum dixerat.
现在我来到这里的维纳斯神庙看看,他曾说要在那里举行祭祀。
§96Si sapiam, hoc quod me mactat concinnem lutum.
如果我聪明的话,就该把我这折磨人的泥巴调弄好。
§97Prope me hic nescio quis loquitur.
我旁边好像有人在说话。
§97bHeus, Sceparnio.
喂,斯凯帕尼奥!
§98Qui nominat me?
谁在叫我的名字?
§98bQui pro te argentum dedit.
为你付了银子的人。
§99Quasi me tuom esse servom dicas, Daemones.
好像你在说我是你的奴隶似的,戴莫内斯。
§100Luto usust multo, multam terram confode.
需要很多泥巴,多挖些泥土来。
§101villam integundam intellego totam mihi, §102nam nunc perlucet ea quam cribrum crebrius.
我明白整座别墅都需要我来重新盖好,因为现在它透光透得比筛子还要厉害。
§103Pater salveto, ámboque adeo.
父亲,你好。 两位也都好。
§103bSalvos sis.
你好。
§104Sed utrum tu masne an femina es, qui illum patrem §105voces?
不过,你这个管他叫“父亲”的人,到底是男是女?
§105bVir sum equidem.
我当然是男人。
§105cQuaere vir porro patrem.
既然是男人,到别处找父亲去。
§106Filiolam ego unam hábui, eam unam perdidi.
我曾有一个小女儿,仅有的一女也失去了。
§107virile sexus numquam ullum habui.
我从未有过任何男性的子嗣。
§107bAt di dabunt.
但神明会赐予你的。
§108Tibi quidem hercle, quisquis es, magnum malum, §109qui oratione hic occupatos occupes.
对你来说,凭赫拉克勒斯发誓,不管你是谁,都要大难临头了,你这个用闲聊来打扰我们这些忙人的人。
§110Isticine vos habitatis?
你们住在这里吗?
§110bQuid tu id quaeritas?
你问这个干什么?
§111quon furatum mox venias, vestigas loca?
是不是为了待会儿来偷东西而踩点?
§112Peculiosum esse addecet servom et probum, §113quem ero praesente † praetereat oratio §114aut qui inclementer dicat homini libero.
一个积蓄丰厚且诚实的奴隶,应当在主人面前保持缄默,或者不该对自由人恶语相向。
§115Et impudicum et impudentem hominem addecet §116molestum ultro advenire ad alienam domum, §117cui debeatur nil.
对于一个无耻无赖之徒来说,在人家什么都不欠他的情况下,主动跑到别人家里来捣乱才合适呢。
§117bTace, Sceparnio.
闭嘴,斯凯帕尼奥。
§118quid opust, adulescens?
年轻人,有什么事?
§118bIstic infortunium, §119qui praefestinet, ubi erus adsit, praeloqui.
那个家伙真该倒霉,在主人在场的时候,居然抢着先开口说话。
§120sed nisi molestumst, paucis percontarier §121volo ego ex te.
但如果不是很麻烦的话,我想向你打听几件事。
§121bDabitur opera, atque in negotio.
我会效劳的,尽管现在很忙。
§122Quin tu in paludem is exicasque harundinem, §123qui pertegamus villam, dum sudumst?
你为什么不去沼泽里割些芦苇,好趁着天晴把别墅盖好?
§123bTace.
闭嘴。
§124tu si quid opus est dice.
你,有什么事就说吧。
§124bDic quod te rogo, §125ecquem tu hic hominem crispum, incanum videris, §126malum, periurum, palpatorem— §126bPlurimos, §127nam ego propter eius modi viros vivo miser.
告诉我我问你的事:你在这里有没有见过一个头发卷曲、满头白发的男人,邪恶、不守誓言、谄媚逢迎—— 见得多了,因为我就是因为这种人而活得痛苦不堪。
§128Hic dico, in fanum Veneris qui mulierculas §129duas sécum adduxit, quique adornaret sibi §130ut rem divinam faciat, aut hodie aut heri.
我是说在这里,有没有人带了两个年轻女人到维纳斯神庙,并且为自己做准备,以便在今天或昨天举行祭祀?
§131Non hercle, adulescens, iam hos dies complusculos §132quemquam istic vidi sacruficare, neque potest §133clam me esse si qui sacruficat: semper petunt §134aquam hinc aut ignem aut vascula aut cultrum aut veru §135aut aulam extarem, aut aliquid—quid verbis opust?
凭赫拉克勒斯发誓,年轻人,这好几天来,我没见过有任何人在这里祭祀,而且如果有人祭祀,绝对瞒不过我:他们总是到这里来要水、要火、要器皿、要小刀、要烤肉叉,或者要炖内脏的锅什么的——何必多言呢?
§136Veneri paravi vasa et puteum, non mihi.
我是为维纳斯准备了器皿和井,而不是为我自己。
§137nunc intervallum iam hos dies multos fuit.
现在这好几天已经没有任何动静了。
§138Vt verba praehibes, me periisse praedicas.
按你这么说,你等于是宣布我完蛋了。
§139Mea quidem hercle causa salvos sis licet.
凭赫拉克勒斯发誓,至于我,你尽管平安无事好了。
§140Heus tu, qui fana ventris causa circumis, §141iubere meliust prandium ornari domi.
喂,你这个为了肚皮而在神庙周围转悠的家伙,最好在家里吩咐准备午餐。
§142Fortasse tu huc vocatus es ad prandium, §143ille quí vocavit nullus venit?
也许你被邀请到这里吃午餐,而那个邀请你的人却根本没来?
§143bAdmodum.
正是如此。
§144Nullumst periclum te hinc ire inpransum domum: §145Cererem te meliust quam Venerem sectarier: §146amori haec curat; tritico curat Ceres.
你从这里空着肚子回家倒也没什么危险:你最好去信奉凯雷斯,而不是维纳斯:维纳斯管爱情,凯雷斯管小麦。
§147Deludificavit me illic homo indignis modis.
那个家伙用卑劣的手段愚弄了我。
§148Pro di immortales, quid illuc est, Sceparnio, §149hominum secundum litus?
不朽的神明啊,斯凯帕尼奥,那是什么,海岸边的那群人?
§149bVt mea est opinio, §150propter viam illi sunt vocati ad prandium.
照我的看法,他们是在旅途中被邀请去吃午餐了。
§151Qui?
怎么说?
§151bQuia post cenam, credo, laverunt heri.
因为我相信,昨天晚餐后他们洗了澡。
§152Confracta navis in mari est illis.
他们的船在海里沉没了。
§152bIta est.
正是如此。
§153at hercle nobis villa in terra et tegulae.
但凭赫拉克勒斯发誓,我们的别墅和瓦片是在陆地上难破的。
§153bHui,
哎呀,

词汇与语法注释

  1. §86Alcumena Euripidi — 专有名词 Euripidi 是源自希腊语人名 Euripides 的古风属格形式,指欧里庇得斯的悲剧《阿尔克墨涅》。剧中有朱庇特降下狂风暴雨的情节,这里用来幽默地形容风势的猛烈。
  2. §92mea desidia — 尽管手稿传抄存在差异(如存在 meae desidiae 的异读),此处 mea desidia 可解作原因夺格,意为“因为我自己的懈怠”。这表明年轻人不愿因自己的疏忽而放弃希望。
  3. §104utrum tu masne an femina es — 在析取疑问句(utrum ... an ...)中,第一部分冗余地重复了疑问小词 -ne,这是普劳图斯式的通俗口语。关系从句中的虚拟语气 voces(vocare 的现在时虚拟语气第二人称单数)表示特征或原因(“既然你称呼他为父亲”)。
  4. §112Peculiosum esse addecet servom — 无人称动词 addecet(适合、应当)要求宾格加不定式结构(servom esse),意为“奴隶拥有私蓄且诚实是理所应当的”。后续的关系从句包含了夺格独立结构 ero praesente(主人在场时),用来说明一个好的奴隶在主人面前应当保持沉默。
  5. §138me periisse praedicas — 这是一个“宾格加不定式”(ACI)结构。me periisse(我已完蛋;periisse 是 periisse 的完成时不定式)作为 praedicas(你宣告)的宾语。直译为“你宣告我已经完蛋了”,表达了年轻人听到戴莫内斯的回答后产生的绝望心理。
  6. §150propter viam — 意为“由于旅途”或“在路边”。这是斯凯帕尼奥的双关语,一方面指罗马人在旅途出发前吃便宴的习俗(cena proptervia),另一方面字面指“在道路(海边)附近”。他借此嘲讽那些在海里被水“冲洗”(即遭遇海难)的落难者是“饭后洗澡”。

引用这一段

普劳图斯, 缆绳 §79-153b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi017.humanitext-lat2:79-153b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。