Humanitext Reader

普劳图斯 · 波斯人 §674-747

波斯人脱身与萨图里奥的问罪

第 12 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

由萨加里斯蒂奥扮演的波斯人从多尔达路斯处收下六十米纳银子,并报上一个滑稽的长伪名后离去。紧接着,食客萨图里奥冲上前来声称女儿是自由人,将绝望的多尔达路斯扭送法庭。

§674probam et sapientem et sobriam.
(托克西路斯)“(出的是)诚实、聪明而又稳重的(协助)。
§674bSi quid bonis §675boni fit, esse id et grave et gratum solet.
”(姑娘)“若向善人行善事,那往往既贵重又令人欣喜。
§676Audin tu, Persa? ubi argentum ab hoc acceperis,
”(托克西路斯)“你听见了吗,波斯人?
§677simulato, quasi eas prorsum in navem.
当你从他那里拿到银子后,就假装好像要直接去船上。
§677bNe doce.
”(萨加里斯蒂奥)“不用你教。
§678Per angiportum rursum te ad me recipito §679illac per hortum.
”「从胡同绕回来找我,穿过那边的花园。
§679bQuod futurum est praedicas.
」「你是在预言将要发生的事(我本来就会这么做)。
§680At ne cum argento protinam permittas domum, §681moneo, te.
」「不过,可别带着银子直接跑回家,我警告你。
§681bQuod te dignumst, me dignum esse vis?
」「你想让我做出配得上你(这小偷)的恶行吗?
§682Tace, párce voci: praeda progreditur foras.
」「闭嘴,小声点:猎物出来了。
§683Probae hic argenti sunt sexaginta minae, §684duobus nummis minus est.
」(多尔达路斯)“这里是足足六十银米纳,只少了两枚钱币。
§684bQuid ei nummi sciunt?
”(托克西路斯)“那两枚钱币是起什么作用的?
§685Cruminam hanc emere aut facere uti remigret domum.
”(多尔达路斯)“买下这个钱包,或者让它能回老家。
§686Ne non sat esses leno, id metuebas miser, §687impure, avare, ne crumillam amitteres?
”(托克西路斯)“你这可怜虫,是害怕自己不够像个老鸨,还是害怕丢掉一个小钱包,你这肮脏、贪婪的家伙?
§688Sine quaeso.
”(姑娘)“请别计较。
quando lenost, nil mirum facit.
既然他是老鸨,做出这种事也没什么奇怪的。
§689Lucro faciundo ego auspicavi in hunc diem: §690nil mihi tam parvist, quin me id pigeat perdere.
”(多尔达路斯)“我今天是以发财的吉兆开始的:对我来说,没有任何东西小到丢了而不心疼。
§691age, accipe hoc sis.
来,请收下这个。
§691bHunc in collum, nisi piget, §692impone.
”(萨加里斯蒂奥)“挂到我脖子上,如果你不介意的话,放上来吧。
§692bVero fiat.
”(多尔达路斯)“好,就这样。
§692cNumquid ceterum §693me voltis?
”(萨加里斯蒂奥)“你还要我做别的事吗?
§693bQuid tam properas?
”(多尔达路斯)“你为什么这么匆忙?
§693cIta negotiumst: §694mandatae quae sunt, volo deferre epistulas; §695geminum autem fratrem servire audivi hic meum, §696eum ego ut requiram átque uti redimam volo.
”(萨加里斯蒂奥)“事出有因:我想去送那些托付给我的信件;而且我听说我的双胞胎兄弟在这里做奴隶,我想去找他并把他赎出来。
§697Atque edepol tu me commonuisti haú male.
”(多尔达路斯)“凭波吕克斯起誓,你倒提醒得不错。
§698videor vidisse hic forma persimilem tui, §699eadém statura.
我好像在这里见过一个长相跟你非常相似的人,个头也一样。
§699bQuippe qui frater siet.
”(萨加里斯蒂奥)“那是自然,既然他是我的兄弟。
§700Quid est tibi nomen?
”(多尔达路斯)“你叫什么名字?
§700bquod ad te attinet.
”(萨加里斯蒂奥)“[与你无关]的名字。
§701Quid attinet non scire?
”(多尔达路斯)“不知道怎么就与我无关了?
§701bAusculta ergo, ut scias: §702Vaniloquidorus Virginesvendonides §703Nugiepiloquides Argentumexterebronides §705Quodsemelarripides Numquameripides.
”(萨加里斯蒂奥)“那你就听好,好让你知道:瓦尼洛奎多鲁斯·维尔吉内斯温多尼德斯努吉埃皮洛奎德斯·阿尔根图姆埃克斯特雷布罗尼德斯阔德塞梅拉里皮德斯·努姆夸梅里皮德斯。
em tibi.
瞧,这就是给你的名字。
§706Eu hercle, nomen multimodis scriptumst tuom.
”(多尔达路斯)“好家伙,凭赫拉克勒斯起誓,你的名字写起来真是花样百出。
§707Ita sunt Persarum mores, longa nomina, §708contortiplicata habemus.
”(萨加里斯蒂奥)“波斯人的习俗就是这样,我们有着长长的、复杂盘绕的名字。
numquid ceterum §709voltis?
你还要别的什么吗?
§709bVale.
”(多尔达路斯)“再见。
§709cEt vos, nam animus iam in navist meus.
”(萨加里斯蒂奥)“你们也是,因为我的心思已经在船上了。
§710Cras ires potius, hodie hic cenares.
”(多尔达路斯)“你其实最好明天再走,今天就在这里吃晚饭吧。
§710bVale.
”(萨加里斯蒂奥)“再见。
§711Postquam illic hinc abiit, dicere hic quidvis licet.
——”(多尔达路斯)“既然那家伙走了,在这里就可以想说什么就说什么了。
§712ne hic tibi dies inluxit lucrificabilis.
今天这日子确实是为你带来财富的吉日。
§713nam non emisti hanc, verum fecisti lucri.
因为你不是买下了这姑娘,而是真正赚到了。
§714Ille quidem iam scit, quid negoti gesserit, §715qui mihi furtivam meo periclo vendidit, §716argentum accepit, abiit.
”(独白)“那家伙确实已经知道自己做了什么交易,他把一个偷来的姑娘在让我自担风险的情况下卖给了我,收了银子,走了。
quí ego nunc scio, §717an iam adseratur haec manu? quo illum sequar?
我现在怎么知道,她会不会立刻被指认为自由人而重获自由? 我该去哪里追他?
§718in Persas? nugas.
去波斯? 简直是胡闹。
§718bCredidi gratum fore §719beneficium meum apud te.
”(托克西路斯)“我曾相信我的恩惠会让你感激。
§719bImmo equidem gratiam §720tibi, Toxile, habeo; nam te sensi sedulo §721mihi dare bonam operam.
”(多尔达路斯)“不,托克西路斯,我确实感激你;因为我能感觉到你在尽心尽力地帮我忙。
§721bTibine ego? immo sedulo.
”(托克西路斯)“我帮你? 是的,确实是尽心尽力。
§722Attat, oblitus sum intus dudum edicere §723quae volui edicta.
”(多尔达路斯)“哎呀,我刚才在里面忘了吩咐我想要吩咐的事了。
adserva hanc.
看着她。
§723bSalvast haec quidem.
——”(托克西路斯)“她确实很安全。
§724Pater nunc cessat.
”(姑娘)“父亲现在耽搁了。
§724bQuid si admoneam?
”(托克西路斯)“要不我去提醒他一下?
§724cTempus est.
”(姑娘)“时候到了。
§725Heus, Saturio, exi.
”(托克西路斯)“喂,萨图里奥,出来吧。
nunc est illa occasio §726inimicum ulcisci.
现在正是那个机会,向仇人复仇的机会。
§726bEcce me.
”(萨图里奥)“我在这呢。
numquid moror?
我耽搁了吗?
§727Age, illúc abscede procul e conspectu, tace; §728ubi cum lenone me videbis conloqui, §729tum turbam facito.
”(托克西路斯)“来,退到那边看不见的地方去,别出声;当你看到我和老鸨交谈时,那时就制造混乱。
§729bDictum sapienti sat est.
”(萨图里奥)“聪明人不用多说。
§730Tunc, quando abiero— §730bQuin taces? scio quid velis.
”(托克西路斯)“然后,当我走开时——”(萨图里奥)“你还不闭嘴? 我知道你要什么。
§731Transcidi loris omnis adveniens domi, §732ita mihi supellex squalet atque aedes meae.
”(多尔达路斯)“我一到家就把所有人都用皮鞭抽了一顿,因为我的家具和屋子脏乱不堪。
§733Redis tu tandem?
”(托克西路斯)“你终于回来了吗?
§733bRedeo.
”(多尔达路斯)“回来了。
§733cNe ego hodie tibi §734bona multa feci.
”(托克西路斯)“今天我确实为你做了很多好事。
§734bFateor, habeo gratiam.
”(多尔达路斯)“我承认,我很感激。
§735Num quippiam aliud me vis?
”(托克西路斯)“你还要我做别的事吗?
§735bVt bene sit tibi.
”(多尔达路斯)“祝你一切顺利。
§736Pol istúc quidem omen iám ego usurpabo domi, §737nam iam inclinabo me cum liberta tua.
”(托克西路斯)“凭波吕克斯起誓,那个吉兆我现在就要在家里享用了,因为我现在就要和你的女释奴躺在一起了。
§738Nisi ego illum hominem perdo, perii.
”(萨图里奥)“如果我不毁了那个人,我就完蛋了。
atque optume §739eccum ipsum ante aedes.
而且太妙了,瞧,他就在屋前。
§739bSalve multum, mi pater.
”(姑娘)“父亲,您好。
§740Salve, mea gnata.
”(萨图里奥)“你好,我的女儿。
§740bEi, Persa me pessum dedit.
”(多尔达路斯)“天啊,那个波斯人把我害惨了。
§741Pater hic meus est.
”(姑娘)“这是我父亲。
§741bHem, quid? pater? perii oppido.
”(多尔达路斯)“天啊,什么? 父亲? 我彻底完蛋了。
§742quid ego igitur cesso infelix lamentarier §743minas sexaginta?
那我这个不幸的人,为什么还不赶紧为那六十米纳哀号呢?
§743bEgo pol te faciam, scelus, §744te quoque etiam ipsum ut lamenteris.
”(萨图里奥)“凭波吕克斯起誓,你这恶棍,我会让你也为自己哀号的。
§744bOccidi.
”(多尔达路斯)“我没命了。
§745Age ambula in ius, leno.
”(萨图里奥)“走,去法庭吧,老鸨。
§745bQuid me in ius vocas?
”(多尔达路斯)“你为什么把我告上法庭?
§746Illi apud praetorem dicam.
”(萨图里奥)“到了裁判官那里我自会告诉你。
sed ego in ius voco.
但我现在就传唤你上法庭。
§747Nonne antestaris?
”(多尔达路斯)“你不帮我作证吗? ”

词汇与语法注释

  1. 674probam et sapientem et sobriam — 这些阴性单数宾格形容词修饰前一分句 §673 中的 `operam`(协助),延续了托克西路斯对姑娘机敏表现的赞赏。虽然也有观点认为它们修饰 `virgo`(姑娘),但语法上作为 `operam adlaudabilem` 的同位修饰语最为顺畅。
  2. 681bQuod te dignumst, me dignum esse vis? — 形容词 `dignum` 支配夺格,因此 `te` 和 `me` 均为夺格。关系代词 `quod` 相当于 `id quod`(那……的事)。这是萨加里斯蒂奥对托克西路斯防范他拐款私逃的幽默反驳:“你想让我配得上那配得上你(即小偷)的行径吗?”
  3. 684bQuid ei nummi sciunt? — 动词 `sciunt`(知道、能够)在此处以无生命物 `nummi`(钱币)为主语,是一种拟人化的口语用法。接下来 §685 中的不定式从句具体说明了这些钱币“懂得(能够)做什么”。
  4. 702Vaniloquidorus — §702-705 中萨加里斯蒂奥编造的假名是普劳图斯喜剧中特有的、具有滑稽希腊语风格的长大复合词。其字面意思由以下部分构成:“满嘴空话的施予者”(Vaniloquidorus)、“卖少女者的儿子”(Virginesvendonides)、“说废话者的儿子”(Nugiepiloquides)、“榨取银子者的儿子”(Argentumexterebronides)、“一旦抓住便绝不放手者的儿子”(Quodsemelarripides Numquameripides)。
  5. 747Nonne antestaris? — `antestari` 是罗马法中的术语,指原告将被告扭送法庭时,请求旁观者为该程序“作证”的行为。按照法律惯例,这一行为通常伴随着抚摸证人耳垂的动作。此处多尔达路斯是在绝望地恳求托克西路斯(或旁人)为他作证。

引用这一段

普劳图斯, 波斯人 §674-747. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi014.humanitext-lat2:674-747

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。