Humanitext Reader

普劳图斯 · 波斯人 §58-134

萨图里奥的自夸与托克希路斯借女的提议

第 2 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

萨图里奥在夸耀其祖传的食客精神并批评滥用职权的告密者后,仔细检查了剩菜。托克希路斯在一旁听到,决定利用其对食物的渴望来引诱他,并提出借用其女儿来筹钱的计划。

§58quasi mures semper edere alienum cibum, §59neque edacitate eos quisquam poterat vincere; §60atque eis cognómentum erat durís Capitonibus.
像老鼠一样,总是吃着别人的食物,在大食量上,谁也无法战胜他们;他们还得到了一个“顽固的大头”的外号。
§61unde égo hunc quaestum optineo et maiorum locum.
因此我继承了这一行当和祖先的位置。
§62neque quadrupulari me volo, neque enim decet §63sine meo periclo ire aliena ereptum bona, §64neque illí qui faciunt mihi placent.
我不想成为告密者,因为这并不体面,不冒自家的风险就去抢夺他人的财产,那些这样做的人也不合我意。
planen loquor?
我说得明白吗?
§65nam publicae rei causa quicumque id facit §66magis quám sui quaesti, animus induci potest, §67eum esse civem ét fidelem ét bonum.
因为任何人如果是为了公益而这样做,而非为了自私的利益,那么人心就可以被说服去相信,他是一个忠实而优秀的公民。
§68sed §68asi legirupam qui damnet, det in publicum §69dimidium; atque etiam in ea lege adscribier: §70ubi quadrupulator quempiam iniexit manum, §71tantidem ille illi rursus iniciat manum, §72ut aequa parti prodeant ad tris viros: §73si id fiat, ne isti faxim nusquam appareant, §74qui hic albo rete áliena oppugnant bona.
但是如果有人指控违法者并使其定罪,就应该把一半上缴国库;并且在法律中还应写明:一旦告密者向某人下手,被控告的人也应该以同样的分量反过来对他下手,好让他们以对等的条件一同去见三人官:如果这样行事,我敢保那些家伙绝不会再在任何地方出现,那些在这儿用白网袭夺他人财产的家伙。
§75sed sumne ego stultus, qui rem curo publicam, §76ubi sint magistratus, quos curare oporteat?
但我真是傻瓜,去管什么国家大事,明明有那些本该操心的长官在?
§77nunc huc intro ibo, visam hesternas reliquias, §78quieríntne recte necne, num afuerit febris, §79opertaen fuerint, ne quis obreptaverit.
现在我要进到这屋里去,看看昨天的剩菜,它们是否安静地待着,发热退了没有,是否盖好了,免得有人偷溜进去。
§80sed aperiuntur aedes, remorandust gradus.
但是门开了,我得停下脚步。
§81Omnem rem inveni, ut sua sibi pecunia §82hodie illam faciat leno libertam suam.
我找到了一个办法,能让皮条客用他自己的钱,就在今天,使她成为他的自由人。
§83sed eccúm parasitum, quoius mi auxilio est opus.
但是看那儿,那个食客在那儿,我正需要他的帮忙。
§84simulabo quasi non videam: ita alliciam virum.
我要装作没看见他:这样好把他引过来。
§85curate istic vos atque adproperate ocius, §86ne mihi morae sit quicquam, ubi ego intro advenero.
你们在里面好好收拾,动作快点,好等我进去的时候没有任何耽搁。
§87commisce mulsum, struthea † coluthequam appara,
调好蜜酒,准备好温柏和[?
§88bene ut in scutris concaleat, et calamum inice.
],好在盘子里热透,再把香菖蒲丢进去。
§89iam pól ille hic aderit, credo, congerro meus.
凭波吕克斯起誓,我想,我的饭友马上就会到这儿了。
§90Me dicit, euge.
他在说我呢,太好啦!
§90bLautum credo e balineis §91iam hic adfuturum.
我想他刚洗完澡,一身清爽,马上就会到这里了。
§91bVt ordine omnem rem tenet.
他把每件事安排得多有条理啊!
§92Collyrae facite ut madeant et colyphia, §93ne mihi incócta detis.
让面卷和带骨肉都炖烂,可别给我呈上没熟透的东西。
§93bRem loquitur meram.
他说的全是大实话。
§94nihili sunt crudae, nisi quas madidas gluttias; §95tum nisi cremore crassost ius collyricum, §96nihilist, macrum illud epicrocum pellucidum:
生的东西毫无用处,除非你把它浸润透了再吞下去;而且,除非这面汤里有浓稠的汤汁,那薄薄的、透明的淡黄色水就一无是处:汤就应该像[?
§97quasi †iuream esse ius decet collyricum.
]一样浓厚。
§98nolo in vesicam quod eat, in ventrem volo.
我可不要进膀胱的东西,我要进肚子里的。
§99Prope me hic nescio quis loquitur.
不知是谁在这儿挨着我说话。
§99bO mi Iuppiter §100terrestris, te coepulonus compellat tuos.
哦,我的地上朱庇特,你的饭友在向你打招呼呢。
§101O Saturio, opportune advenisti mihi.
哦,萨图里奥,你来得正是时候。
§102Mendacium edepol dicis, atque haud te decet: §103nam essurio venio, non advenio saturio.
凭波吕克斯起誓,你在说谎,这可不适合你:因为我是饿着来的,可不是饱着来的。
§104At edes, nam iam intus ventris fumant focula.
但你会吃上的,因为里面暖胃的小炉子已经在冒烟了。
§105calefieri iussi reliquias.
我已吩咐把剩菜热一热。
§105bPernam quidem §106ius est adponi frigidam postridie.
不过火腿第二天冷着上桌才合规矩。
§107Ita fieri iussi.
我就是这么吩咐的。
§107bEcquid hallecis?
有鱼酱汁吗?
§107cVah, rogas?
哈,你还用问?
§108Sapis múltum ad genium.
你可真懂怎么取悦口腹之欲。
§108bSed tu, ecquid meministi, here §109qua de re ego tecum mentionem feceram?
不过,你还记得吗,昨天我和你提过的那件事?
§110Memini: ut murena et conger ne calefierent; §111nam nimio melius oppectuntur frigida.
我记得:海鳝和康吉鳗不该热着吃;因为冷着吃要美味得多。
§112sed quid cessamus proelium committere?
不过,我们干嘛还不赶快开战?
§113dum mane est, omnis esse mortalis decet.
趁着还是早晨,凡人都应当吃个饱。
§114Nimis paéne manest.
这实在有点太早了。
§114bMane quod tu occeperis §115negotium agere, id totum procedit diem.
清晨就开始着手办的事情,一整天都会顺顺利利。
§116Quaeso animum advorte hoc.
请听好这件事。
iám heri narravi tibi §117tecumque oravi, ut nummos sescentos mihi §118dares utendos mutuos.
昨天我已经告诉你,并央求过你,借给我六百个钱币周转使用。
§118bMemini et scio, §119et te me orare et mihi non esse quod darem.
我记得,也知道,你求了我,而我手头没有可给的。
§120nihili parasitus est, cui árgentum domi est: §121lubido extemplo coeperest convivium, §122tuburcinari de suo, si quid domi est.
家里有钱的食客根本一钱不值:因为一旦如此,他就会立刻想办宴席,自掏腰包大吃大喝,只要家里还有存货。
§123cynicum esse egentem oportet parasitum probe: §124ampullam, strigilem, scaphium, soccos, pallium, §125marsuppium habeat, inibi paullum praesidi, §126qui familiarem suam vitam oblectet modo.
食客理当像个穷酸的犬儒学派信徒:身边只要备有油瓶、刮肤板、杯子、轻便鞋、外衣,和一只钱夹,里面装上一点点备用金,仅仅用以维系他的私人生活就行了。
§127Iam nolo argentum: filiam utendam tuam §128mihi da.
我现在不要钱了:把你的女儿借给我用用。
§128bNumquam edepol cuiquam etiam utendam dedi.
凭波吕克斯起誓,我还从未把她借给任何人用过。
§129Non ad istuc quod tu insimulas.
不是为了你脑子里想的那种事。
§129bQuid eam vis?
那你想让她干什么?
§129cScies.
你马上就会知道。
§130quia forma lepida et liberali est.
因为她长得很标志,而且举止大方。
§130bRes itast.
事实确实如此。
§131Hic leno neque te novit neque gnatam tuam.
这个皮条客既不认识你,也不认识你的女儿。
§132Me ut quisquam norit, nisi ille qui praebet cibum?
除了给我提供食物的人,谁会认识我?
§133Ita est.
说得对。
hoc tu mihi reperire argentum potes.
借此,你可以帮我弄到那笔钱。
§134Cupio hercle.
凭赫拉克勒斯起誓,我极想这么做。 _}

词汇与语法注释

  1. 58edere — 不定式 `edere`(`edō`“吃”的现在时不定式)在此作为历史不定式(historical infinitive)使用,生动地描绘了祖先们习惯性的行为,承接了前文 `paverint`(§56)的语境。
  2. 60durís Capitonibus — 由于受与格 `eis` 的吸引(attraction)而采用与格(或夺格)。在 `cognomentum est alicui`(某人有……的外号)句式中,外号常与被赋予者的格保持一致。
  3. 63ereptum — 动词 `ire`(源自 `eo`“去”)之后的目的目的格(supine in `-um`),用以表示动作的目的(“去夺取”)。
  4. 73faxim — 古拉丁语虚拟式完成时(相当于 `fecerim`)。在此用于 `ne... faxim...` 结构中,表示强烈的保证或决心(“我敢保证他们绝不……”)。
  5. 103saturio — 语带双关,既指说话者自己的名字“萨图里奥”(Saturio),又指“饱足的”(源自 `satur`),与前文的 `essurio`(“我饿着肚子来”)形成对比。
  6. 127utendam — 动形容词(gerundive),修饰名词 `filiam`,表示目的或交付(“供使用”或“借去使用”)。

引用这一段

普劳图斯, 波斯人 §58-134. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi014.humanitext-lat2:58-134

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。