Humanitext Reader

普劳图斯 · 波斯人 §1-57

托克希路斯求借赎金与食客萨图里奥登场

第 1 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

身陷情网且急需资金的奴隶托克希路斯遇到了朋友萨加里斯蒂奥,并恳求他借一大笔钱以在今天的最后期限前赎回情人,萨加里斯蒂奥答应尽力筹措。在他离去后,食客萨图里奥登场,夸耀其祖先世代相传的食客行当。

§1Qui amáns egens ingressus est princeps in Amoris vias, §2superávit aerumnis suis aerumnas Herculi.
那个既恋爱又贫穷、率先踏上爱之途的人,以其自身的苦难超越了赫拉克勒斯的苦难。
§3nam cúm leone, cum éxcetra, cum cérvo, cum apro Aetólico, §4cum avibús Stymphalicís, cum Antaeo déluctari mávelim, §5quam cúm Amore: ita fio miser quaerendo argento mutuo, §6nec quicquam nisi non est sciunt mihi respondere quos rogo.
因为与狮子、与九头蛇、与鹿、与埃托利亚的野猪、与斯廷法利斯湖的怪鸟、与安泰俄斯搏斗,我也更愿意,比起与爱交战:寻找借贷的钱财让我变得如此悲惨,而我所请求的那些人,除了回答我“没有”之外,什么都不会。
§7Qui eró suo servíre volt bene sérvos servitútem, §8ne illum edepol multa in pectore suo conlocare oportet, §9quae eró placere cénseat praesénti atque apsentí suo.
想要为主人忠心服侍的奴隶,凭波吕克斯起誓,他实在必须在心中装下许多事情,那些他认为能讨好他那在场或不在场的主人的事情。
§10ego neque lubenter servio neque satis sum ero ex sententia, §11sed quasi lippo oculo me érus meus manum apstinere hau quit tamen, §12quin mi imperet, quin me suis negotiis praefulciat.
至于我,我既非甘愿服侍,也未能充分迎合主人的心意,但就像无法让手远离发炎的眼睛一样,我的主人终究还是无法放开我,总是向我下命令,总是让我去支撑他的事务。
§13Quís illic est qui cóntra me astat?
那个站在我对面的人是谁?
§13bQuís hic est qui sic cóntra me astat?
这个这样站在我对面的人是谁?
§14Similis est Sagaristionis.
他看起来像萨加里斯蒂奥。
§14bToxilus híc quidem meus amicust.
这位确实是我的朋友托克希路斯。
§15Ís est profecto.
确实是他。
§15bEum esse opinor.
我想是他。
§15cCongrediar.
我要走过去。
§15dContra adgredibor.
我要迎上去。
§16O Sagaristio, di ament te.
哦,萨加里斯蒂奥,愿诸神眷顾你。
§16bO Toxilé, dabunt di quae exoptes.
哦,托克希路斯,愿诸神赐予你所期盼的一切。
§17út vales?
你好吗?
§17bÚt queo.
能过得去就过。
§17cQuíd agitur?
近来如何?
§17dVívitur.
活着呢。
§18Sátin ergo ex sententia?
那么,一切都顺心吗?
§18bSi eveniunt quae exopto, satis.
如果我所期盼的事情实现,那就足够顺心了。
§19Nimis stúlte amicis utere.
你对待朋友的方式太愚蠢了。
§19bQuid iam?
怎么说?
§19cImperare oportet.
你本该直接命令他们的。
§20Mihi quidem tu iám eras mortuos, quia non te visitabam.
对我而言你早就已经死了,因为我没去拜访你。
§21Negotium edepol— §21bFerreum fortasse?
实在是事务缠身—— 也许是铁镣绑身?
§21cPlusculum annum §22fui praéferratus apud molas tribunus vapularis.
一年多以来我在磨坊里戴着铁镣,成了一个被鞭打的“千夫长”。
§23Vetus iam ístaec militiast tua.
那早已是你的老兵役了。
§23bSatin tu úsque valuisti?
你一直都还好吗?
§23cHau probe.
不怎么好。
§24Ergo edepol palles.
难怪,凭波吕克斯起誓,你脸色苍白。
§24bSaucius factus sum in Veneris proelio: §25sagittá Cupido cor meum transfixit.
我在维纳斯的战斗中受伤了:丘比特用箭穿透了我的心。
§25bIam servi hic amant?
如今这儿连奴隶也恋爱了吗?
§26Quíd ego faciam? disne advorser? quasi Titani cum eis belligerem §27quibus sat esse non queam?
我该怎么办? 难道去反抗诸神? 就像泰坦一样去与那些我无法与之抗衡的对手作战吗?
§28Vide modo, ulmeae catapultae tuom ne transfigant latus.
只要当心,榆树做的弹弓不要穿透了你的肋骨。
§29Básilice ágito eleútheria.
我正像帝王般庆祝着我的自由节日。
§29aQuíd iam?
怎么说?
§29abQuia erus peregri est.
因为主人出远门了。
§29acAin tu, §30péregri est?
你说真的,出远门了?
§30bSi tu tibi bene esse §30apóte pati, veni: víves mecum,
如果你容许自己享受一番,那就来吧:跟我一起生活,你将享受到帝王般的饮食款待。
§31básilico accipiere victu. §32Váh, iam scapulae pruriunt, quia te ístaec audivi loqui.
哇,听你这么一说,我的肩膀都已经发痒了。
§33Sed hoc me únum excruciat.
但只有这一件事让我极其痛苦。
§33bQuidnam id est?
那究竟是什么事?
§34Haéc dies summa hódie est, mea amíca sitne líbera, §34aan sémpiternam sérvitutem sérviat.
今天是决定我的情人是否能获得自由,还是将服侍终身苦役的最后期限。
§34abQuid núnc vis ergo?
那么你现在想要什么?
§35Fácere amicum tibi me potis es sempiternum.
你能让我成为你永远的朋友。
§35bQuem ad modum?
通过什么方式?
§36Út mihi des nummos sescentos, quós pro capite illius pendam, §37quós continuo tibi reponam in hoc tríduo, aut quadriduo.
只要你给我六百个钱币,好让我用来支付她的赎身费,这笔钱我会在三四天内立刻还给你。
§38age fí benignus, subveni.
好了,发发慈悲,帮帮我吧。
§39Qua cónfidentia rogare tu á med argentum tantum audes, §40ímpudens? quin si egomet totus véneam, vix recipi potis est §41quód tu me rogas; nam tú aquam a púmice nunc póstulas, §42qui ípsus sitiat.
你凭着什么胆量,竟敢向我讨要这么多钱,你这厚颜无耻的家伙? 即便把我整个人卖了,也几乎筹不齐你向我索要的数目;因为你现在是在向轻石要水,那轻石自己还渴着呢。
§42bSicine hoc te mihi fácere?
你就打算这样对我吗?
§42cQuid faciam?
要我怎么办?
§42dRogas?
你还问?
§43alicúnde exora mutuom.
去别处央求借点钱。
§43bTu fác idem quod rogas me.
你自己也做你要求我做的事吧。
§44Quaesivi, nusquam repperi.
我找过了,到处都找不到。
§44bQuaeram equidem, si quis credat.
我确实会去打听,看有没有人愿意借给我。
§45Nempe habeo in mundo.
的确,我心中已有准备。
§45bSi id domi esset mihi, iam pollicerer: §46hoc meumst ut faciam sedulo.
要是我手头有,我早就答应你了:尽心去办,这是我的分内事。
§46bQuidquid erit, recipe te ad me.
无论结果如何,你先到我这儿来。
§47quaeré tamen, ego item sedulo.
不过你还是要找,我也同样会尽力。
§47bSi quid erit, te faciam ut scias.
要是有什么消息,我会让你知道。
§48obsecro te resecroque, operam da hánc mihi §48afidélem.
我恳求你,再三恳求你,在这件事上给我忠诚的帮助。
§48abAh, odio me énicas.
啊,你这烦人劲儿可要了我的命。
§49Amóris vitio, non meo, nunc tibi morologus fio.
这是爱的过错,而不是我的错,我现在才对你唠叨这些蠢话。
§50At pol ego aps te concessero.
不过凭波吕克斯起誓,我要离开你了。
§50bIamne ábis? bene ambulato.
—— 你这就走了吗? 一路走好。
§51sed recipe quam primum potes, cave fúas mi in quaestione.
但你尽早回来,可千万别让我到处找你。
§52usque ero domi, dum excoxero lenoni malam rem magnam. —
我会一直待在家里,直到我给那个皮条客炮制出一场巨大的灾祸。
§53Veterem atque antiquom quaestum maiorum meum §54servo atque obtineo et magna cum cura colo.
—— 我祖先古老而悠久的行当,我在守护、继承,并用尽心思去经营。
§55nam numquam quisquam meorum maiorum fuit, §56quin parasitando paverint ventres suos: §57patér, avos, proavos, abavos, atavos, tritavos
因为我的祖先中从来没有任何一个人,不是靠当食客来填饱肚子的:父亲、祖父、曾祖父、高祖父、天祖父、烈祖父——

词汇与语法注释

  1. §2Herculi — Herculi 可以被解释为代替 Herculis 的古旧属格形式,或者是具有所有格力量的参考与格(“对赫拉克勒斯而言的苦难”)。此处采用前者解释,修饰 aerumnas。
  2. §7servitútem — 这是同族动词 servire 的同族宾语(宾格),用以强调奴隶“服侍(servitutem)”的深刻程度。
  3. §12quin mi imperet — 这是由前一行中的 hau quit(“不能不……”)所引导的现在时虚拟式从句。连词 quin 通常用于表示阻止或能力的否定动词之后。
  4. §22tribunus vapularis — 这是一个意为“挨打的千夫长”的滑稽且具讽刺意味的造词。通过将军事官职 tribunus(军事护民官/千夫长)与形容词 vapularis(源自 vapulare,“挨打”)结合,幽默地将奴隶在磨坊(apud molas)受到的严酷惩罚比拟为一种“军役”。
  5. §30bbene esse — 这是无人称短语 tibi bene est(“你过得好”、“你享受享受”)的不定式形式,在此充当 pote pati(“能够容许……”)的宾语。

引用这一段

普劳图斯, 波斯人 §1-57. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi014.humanitext-lat2:1-57

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。