Humanitext Reader

普劳图斯 · 波斯人 §302-368

密谋骗局与萨特里奥说服女儿

第 6 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

托克西路斯在派走索波克里迪斯卡后,遇到了带钱回来的萨加里斯蒂奥,两人合谋欺骗老鸨。与此同时,食客萨特里奥为了填饱肚子决定卖掉自己的女儿,对女儿的道德劝诫充耳不闻。

§302Paratum iam esse dicito, unde argentum sit futurum, §303iubeto habere animum bonum, dic me illam amare multum; §304ubi se adiuvat, ibi me adiuvat.
(托克西路斯)告诉她钱从哪里来已经准备好了,让她放心,并说我很爱她;她帮自己也就是帮我。
quae dixi ut nuntiares, §305satin ea tenes?
我让你传达的话,你都记清楚了吗?
§305bMagis cálleo quam aprugnum callum callet.
(索波克里迪斯卡)我知道得比野猪皮还硬呢。
§306Propera, abi domum.
(托克西路斯)快点,回家去吧。
§306bNunc ego huic graphice facetus fiam.
现在我要对他表现得非常风趣。
§307subnixis alis me inferam atque amicibor gloriose.
我我要叉着腰走过去,神气地跟他打招呼。
§308Sed quís hic ansatus ambulat?
不过,是谁叉着腰在这里踱步?
§308bMagnifice conscreabor.
(萨加里斯蒂奥)我要大模大样地清清嗓子。
§309Sagaristio hic quidemst.
(托克西路斯)真的是萨加里斯蒂奥。
quíd agitur, Sagaristio? ut valetur?
近来如何,萨加里斯蒂奥? 身体好吗?
§310ecquid, quod mandavi tibi, †estne in te speculae?
我托付给你的事,还有哪怕一点点希望吗?
§310bAdito.
(萨加里斯蒂奥)靠近点。
§311videbitur.
会看着办的。
factum volo.
我希望办成。
venito.
来吧。
promoneto.
提醒我。
§312Quid hoc híc in collo tibi tumet?
(托克西路斯)你脖子上肿起来的这块是什么?
§312bVomicast, pressare parce; §313nam ubi quí mala tangit manu, dolores cooriuntur.
(萨加里斯蒂奥)是个脓肿,轻点按;因为要是有人用脏手碰它,就会疼起来。
§314Quando istaec innatast tibi?
(托克西路斯)这东西是什么时候长出来的?
§314bHodie.
(萨加里斯蒂奥)今天。
§314cSecari iubeas.
(托克西路斯)你应该让人把它切开。
§315Metuo, ne immaturam secem, ne exhibeat plus negoti.
(萨加里斯蒂奥)我担心在它成熟前切开会招来更多麻烦。
§316Inspicere morbum tuom lubet.
(托克西路斯)我想看看你的病。
§316bAh ah, abi atque cave sis §317a cornu.
(萨加里斯蒂奥)啊,啊,走开,请小心角。
§317bQuid iam?
(托克西路斯)为什么?
§317cQuia boves bini hic sunt in crumina.
(萨加里斯蒂奥)因为这钱包里有两头牛。
§318Emitte sodes, ne enices fame; sine ire pastum.
(托克西路斯)求你放它们出来,免得饿死它们;让它们去吃草。
§319Enim métuo, ut possim reicere in bubile, ne vagentur.
(萨加里斯蒂奥)可我真的担心没法把它们赶回牛棚,怕它们迷路。
§320Ego reiciam.
(托克西路斯)我来赶它们回去。
habe animum bonum.
放心吧。
§320bCredetur, commodabo.
(萨加里斯蒂奥)我相信你,借给你吧。
§321sequere hac sis.
请跟我往这边走。
argentum hic inest, quod mecum dudum orasti.
这里面就是你刚才极力向我祈求的钱。
§322Quid tú ais?
(托克西路斯)你说什么?
§322bDominus me bovis mercatum Eretriam misit.
(萨加里斯蒂奥)主人派我去埃雷特里亚买牛。
§323nunc mi Eretria erit haec tua domus.
现在你这房子就是我的埃雷特里亚了。
§323bNimis tú facete loquere.
(托克西路斯)你说话太风趣了。
§324atque ego omne argentúm tibi hoc actutum incolume redigam; §325nam iam omnes sycophantias instruxi et comparavi, §326quo pacto ab lenone auferam hoc argentum, §326bTanto melior.
而且我会立刻把这笔钱原封不动地还给你;因为我早已筹划并准备好了一切伎俩,要如何从那老鸨手里把钱夺回来,(萨加里斯蒂奥)那再好不过了。
§327Et mulier ut sit libera atque ipse ultro det argentum.
(托克西路斯)而且还要让那女人获得自由,甚至让他自己主动掏出钱来。
§328sed sequere me: ad eam rem usus est tua mihi opera. —
不过跟我来:为了这件事,我需要你的帮助。
§328bVtere ut vis. —
(萨加里斯蒂奥)随你怎么用我。
§329Quae res bene vortat mi et tibi et ventri meo §330perennitatique adeo huic, perpetuo cibus §331ut mihi supersit, suppetat, superstitet: §332sequere hac, mea gnata, me, cum dis volentibus.
(萨特里奥)愿这事对我、对你、对我的肚子,乃至对这永久性都有个好结果,好让食物能不断地留存、供应并维持下去:跟我走这条路,我的女儿,在神明赞同之下一同去吧。
§333quoi rei opera detur scis, tenes, intellegis; §334communicavi tecum consilia omnia.
你知道、领会并理解我们在为着什么事出力;我已经把所有的计划都告诉了你。
§335ea causa ad hoc exemplum te exornavi ego.
为此,我把你打扮成这个样子。
§336venibis tu hodie, virgo.
你今天就要被卖掉了,女儿。
§336bAmabo, mi pater, §337quamquam libenter escis alienis studes, §338tuin véntris causa filiam vendas tuam?
(女儿)求您了,父亲,虽然您乐于谋求别人的食物,难道您为了自己的肚子,就要卖掉您亲生的女儿吗?
§339Mirum quin regis Phílippi causa aut Attali §340te potius vendam quam mea, quae sis mea.
(萨特里奥)这倒奇了,难道我应该为了菲利普国王或阿塔罗斯国王的利益而不是为了我自己的利益去卖你,既然你属于我。
§341Vtrum tú pro ancilla mé habes an pro filia?
(女儿)您是把我当成女奴,还是当成女儿?
§342Vtrum hercle magis in ventris rem videbitur.
(萨特里奥)凭赫拉克勒斯起誓,看哪一个更合我肚子的心意。
§343meum, opino, imperiumst in te, non in me tibi.
在我看来,是我对你拥有支配权,而不是你对我。
§344Tua istaéc potestas est, pater. verum tamen,
(女儿)那是您的权力,父亲。
§345quamquam res nostrae sunt, pater, pauperculae, §346modice et modeste meliust vitam vivere; §347nam ad paupertatem si admigrant infamiae, §348gravior paupertas fit, fides sublestior.
然而,虽然我们的家境十分贫寒,父亲,还是克制而端庄地生活更好;因为如果贫穷中又加上了骂名,贫穷就会变得更沉重,信用也会变得更廉价。
§349Enim véro odiosa es.
(萨特里奥)你真的很烦人。
§349bNon sum, neque me esse arbitror, §350quom parva natu recte praecipio patri.
(女儿)我不烦人,我自己也不这么觉得,既然年纪轻轻的我是在给父亲正确的劝告。
§351nam inimici famam non ita ut natast ferunt.
因为敌人并不会按事实真相去传播谣言。
§352Ferant eantque maximam malam crucem; §353neque ego ínimicitias omnes pluris existimo, §354quam mensa inanis nunc si apponatur mihi.
(萨特里奥)让他们传去吧,让他们见鬼去吧;我对任何敌意都不放在眼里,也不及现在把一张空桌子摆在我面前那么严重。
§355Patér, hominum immortalis est infamia; §356etiam tum vivit, cum esse credas mortuam.
(女儿)父亲,人们的恶名是永存的;即使您以为它已经消亡,它依然存在。
§357Quid? metuis, ne te vendam?
(萨特里奥)什么? 你害怕我卖掉你吗?
§357bNon metuo, pater.
(女儿)我不怕,父亲。
§358verum insimulari nolo.
但我不想被人指责。
§358bAt nequiquam nevis.
(萨特里奥)但你不想也是白费。
§359meo modo istuc potius fiet quam tuo §360fiat.
这事宁可按我的方式来,也不能按你的来。
quae hae res sunt?
这是怎么回事?
§360bCogita hoc verbum, pater: §361erus sí minatus est malum servo suo, §362tametsi íd futurum non est, ubi captumst flagrum, §363dum tunicas ponit, quanta adficitur miseria!
(女儿)请考虑一下这句话,父亲:如果主人对他的奴隶威胁要给予惩罚,哪怕那不会真的发生,可当鞭子被拿起来、在脱下外衣时,他会承受多么巨大的痛苦啊!
§364ego nunc quod non futurumst formido tamen.
我现在也是,即便那不会发生,却依然感到害怕。
§365Virgo atque mulier nulla erit quin sit mala, §366quae praeter sapiet quam placet parentibus.
(女儿)凡是不听父母的话、自作聪明的姑娘和妇人,没有一个不是坏人。
§367Virgo atque mulier nulla erit quin sit mala, §368quae reticet, si quid fieri pervorse videt.
凡是看到有不正当的事发生却保持沉默的姑娘和妇人,也没有一个不是坏人。

词汇与语法注释

  1. 305bMagis cálleo quam aprugnum callum callet — 普劳图斯式的双关语,将意为“知晓、理解”的动词 calleo 与源自其词源名次 callum(硬皮)且意为“坚硬”的 callet 结合起来利用谐音和同源进行打趣。
  2. 308ansatus — 源自名词 ansa(把手)的形容词。这里幽默地形容双手叉腰、手肘外张的走姿(看起来像带双耳把手的罐子),借以讽刺其神气活现、傲慢不羁的态度。
  3. 317cboves bini hic sunt in crumina — 萨加里斯蒂奥的双关玩笑。他将主人托付用于买牛的资金(银币)装在钱包(crumina)中而引起的鼓起,隐喻为“钱包里有两头牛”,这也解释了他脖子处“脓肿”的本质。
  4. 342Vtrum hercle magis in ventris rem videbitur — 省略了表示二选一的 utrum... an 句法的后半部分(an pro filia),其中 in rem 是意为“对……有利、符合……利益”的惯用表达。整句意为“取决于哪一个更符合我肚子的利益”。
  5. 365nulla erit quin sit mala — 使用 quin 搭配虚拟语气的双重否定结构(没有一个不是坏人的姑娘或妇人)。通过连接第365-366行“违背父母意愿而自作聪明的女人是坏人”这一前提,与第367-368行“看到不正当的事却保持沉默的女人也是坏人”这一主张,女儿构建了道德逻辑来证明自己劝阻父亲不正当行为的合理性。

引用这一段

普劳图斯, 波斯人 §302-368. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi014.humanitext-lat2:302-368

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。