§78facite, huc ut redeat noster quam primum senex, §79triennium qui iam hinc abest, prius quam omnia §80periere, et aedis et ager; qui nisi huc redit, §81paucorum mensum sunt relictae reliquiae.
让我们的老主人尽早回到这里吧，他已经离开这里三年了，在一切毁灭之前，无论是房屋还是田地；他若是不回到这里，所剩的残余家底也只够支撑几个月了。
§82nunc rus abibo.
现在我要去乡下了。
nam eccum erilem filium §83video, corruptum ex adulescente optumo.
看哪，那儿是主人的儿子，我看见他了，已经从一个极优秀的青年堕落了。
— §84Recórdatus múltum et diú cogitávi §85argúmentaque ín pectus ínstitui multa §86ego, átque in meó corde, si ést quod mihí cor, §87eám rem volútavi et diú disputávi, §88hominém cuius réi, quandó natus esset, §89similem ésse arbitrárer simulácrumque habére: §90id répperi iam exémplum.
—— 我反复回想，思索了许久，在心中立论无数，我自己，在我的心里，如果我还有一颗心的话，我反复琢磨那件事，辩论了许久，人，在他出生的时候，究竟与何物相似，又是何物的写照：—— 如今我已经找到了这个例子。
ei rei argúmenta dícam.
为此我将陈述我的论据。
§96atque hóc vosmet ípsi, sció, proinde utí nunc §97ego ésse autumó, quando dícta audiétis §98mea, haud áliter id dicétis.
而且这件事你们自己，我知道，正像我如今断言的那样，在听了我的话之后，也绝不会有别样的看法。
听好了，在我陈述对此事的论据时：我希望你们和我一样，对这件事了如指掌。
§101aedés quom extempló sunt parátae, expolítae, §102factaé probe examússim, §103laudánt fabrum atque aedés probant, sibi quísque inde exemplum éxpetunt, §104sibi quísque similis vólt suas, sumptum óperam non parcúnt suam.
房屋一旦建造完毕、修饰精美，建造得规规矩矩、分毫不差时，人们赞扬大匠，称许房屋，人人都想从中寻找自家的模板，人人都希望自己的房子与之相似，不惜花费，也不吝惜自己的劳力。
§105átque ubi illo ímmigrat néquam homo, indíligens §106cúm pigra fámilia, immúndus, instrénuos, §107hic iam aédibus vitium ádditur, bonaé cum curantúr male; §108átque illud saépe fit: témpestas venit, §109cónfringit tégulas ímbricesque: ibi §110dóminus indíligens réddere aliás nevolt; §111vénit imber, pérlavit párietes, pérpluont, §112tígna putéfacit, pérdit operám fabri: §113néquior fáctus iam est úsus aedium.
然而，当一个无赖、懒散的人搬进那里，带着他懒惰的家眷，不洁而又无能，这时房屋便已出现毁损，因为好房子没有得到妥善的照料；而且常有这样的事：暴风雨来了，打碎了瓦片和雨槽：这时懒惰的主人却不愿更换新的；雨水降下，冲刷着墙壁，屋顶漏水，使木梁腐烂，糟蹋了大匠的劳作：房屋的实用性至此变得更为糟糕。
§114átque ea haud ést fabri cúlpa, sed mágna pars §115mórem hunc induxérunt: si quid númmo sarcirí potest, §116úsque mantánt neque id fáciunt, donicum §117párietes ruont: aédificantur aédes totae dénuo.
而这绝非大匠之过，只是很大一部分人养成了这种习惯：如果只要花一文钱就能修好的东西，他们便一味拖延而不去办，直到墙壁倾倒：整栋房屋又得重新建造。
§118haec árgumenta ego aédificiis díxi; nunc etiám volo §119dicére, ut homines aédium esse símilis arbitrémini.
这些论据我是针对建筑而言的；现在我还希望阐述一番，好让你们认为人与房屋是相似的。
§120primúmdum paréntes fabrí liberúm sunt: §121ei fúndamentúm substruont liberórum; §122extóllunt, paránt sedulo ín firmitátem §123et ut in usum boni et in speciem† §124popló sint sibíque, haud matériae repárcunt §125nec súmptus ibí sumptuí esse dúcunt; §126expóliunt: docént litterás, iura léges, §127sumptú suo et labore §128nitúntur, ut alií sibi esse illórum similis éxpetant.
首先，父母是子女的建造者：他们为子女奠定基础；抚育他们，勤勉地使之稳固， †并为了对公众和对他们自己能有良好的用途和体面的外观，† 他们并不吝惜材料，也不把那里的花费看作是一种负担；他们加以修饰：教授文学、法权与法律，以自己的花费和劳作不懈努力，以求他人也渴望自家孩子能像他们一样。
当他们把如此准备就绪的孩子送去服役时，便给他们一个靠山，在那时，就是他们的某个亲戚。
§131eátenus.
到此为止。
abeunt á fabris.
他们离开了建造者。
únum ubi emeritum est stipendium, §132igitúr tum specimen cérnitur, quo evéniat aedificátio.
当服满了一期兵役，在那时，便可看出成色，这栋建筑究竟建得如何。
因为我，在那之前一直都是克己而端正的，当我还在建造者的管辖之下时。
此后，当我搬进了我自己的天性之中，我顿时把建造者的心血给彻底糟蹋了。
§137vénit ignávia, ea míhi tempestás fuit, §138mi ádventu suo grándinem attulit; §139haéc verecúndiam mi ét virtutís modum §140déturbavít detexítque a me ilico; §141póstilla optígere me néglegens fui.
懒散袭来，那是属于我的暴风雨，它的到来给我带来了冰雹；这把我心中的羞耻心与美德的分寸顿时击碎并从我身上剥夺了去；自那以后，我便懒于重新遮盖自己。
紧接着，爱欲代替雨水降临，它一直渗透到我的胸膛，将我的心彻底浸透。
§144núnc simul rés, fides, fáma, virtús, decus §145déseruerunt: égo sum in usu fáctus nimio néquior.
如今，财产、信用、名声、美德、体面同时抛弃了我：我在使用中变得无比糟糕。