§77regi hunc diem mihi operam decretumst dare.
皮尔戈波里奈克斯 “我已决定今天为国王效劳。
§78Age eamus ergo.
” “那好,我们走吧。
§78bSequimini, satellites.
” “跟上,卫兵们。
—
” —— [皮尔戈波里奈克斯率卫兵退场。
§79Mihi ad enarrandum hoc argumentum est comitas,
帕莱斯特里奥作为开场白发言人登场]帕莱斯特里奥 “如果诸位有耐心倾听,” “那么我也很乐意为大家详细讲解这个剧本的剧情。
§80si ad auscultandum vostra erit benignitas; §81qui autem auscultare nolet, exsurgat foras, §82ut sit ubi sedeat ille qui auscultare volt.
” “但是,谁若是不想听,那就请站起来到外面去,” “以便让想听的人有地方坐。
§83nunc qua adsedistis causa in festivo loco, §84comoediai quam nos acturi sumus §85et argumentum et nomen vobis eloquar.
” “现在,关于诸位在这欢乐之地就座的原因,” “我们将要演出的这出喜剧的” “剧情和剧名,我都将向诸位说明。
” “在希腊语中,这出喜剧的名字叫《阿拉宗》,” “我们在拉丁语中称其为《吹牛兵》。
§88hoc oppidum Ephesust; illest miles meus erus, §89qui hinc ad forum abiit, gloriosus, impudens, §90stercoreus, plenus periuri atque adulteri.
” “这座城镇是艾菲索斯;那位刚刚从这里去广场的军人就是我的主人,” “他是个爱吹牛、不要脸、” “肮脏恶劣、满嘴谎言、热衷通奸的家伙。
” “他自称所有女人都会主动倒贴他:” “可他不管走到哪里,都是众人的笑柄。
” “所以这里的娼妇们,一面用甜言蜜语耍弄他,” “一面你会看到她们大多在撇嘴亲吻。
§95nam ego hau diu apud hunc servitutem servio; §96id volo vos scire, quo modo ad hunc devenerim §97in servitutem ab eo cui servivi prius.
” “因为我在他手下做奴隶的时间并不长;” “我想让诸位知道,我是如何落到他手里的,” “并从我以前服侍的主人那里,沦为他的奴隶。
§98date operam, nam nunc argumentum exordiar.
” “请多关照,因为现在我要开始讲剧情了。
§99erat erus Athenis mihi adulescens optumus; §100is amabat meretricem matre Athenis Atticis, §101et illa íllum contra; qui est amor cultu optumus.
” “我在雅典曾有一位极好的年轻主人;” “他在阿提卡的雅典爱上了一位和母亲住在一起的娼妇,” “而那姑娘也同样爱着他;这真是最值得培育的美好爱情。
” “他作为公使出使了诺帕克特斯,” “是为了国家的重大事务。
§104interibi hic miles forte Athenas advenit, §105insinuat sese ad illam amicam eri † §106occepit eius matri suppalparier §107vino, ornamentis opiparisque obsoniis, §108itaque intimum ibi se miles apud lenam facit.
” “在此期间,这个军人碰巧来到了雅典,” “他巴结上了我主人的那个情人,” “并开始奉承她的母亲,” “送美酒、首饰和丰盛的佳肴,” “于是,这个军人就成了那个老鸨那里的红人。
§109ubi primum evenit militi huic occasio, §110sublinit os illi lenae, matri mulieris, §111quam erus méus amabat; nám is illius filiam §112conicit in navem miles clam matrem suam, §113eamque húc invitam mulierem in Ephesum advehit.
” “当这个军人一得到机会,” “他就蒙骗了那个老鸨,即我主人所爱的那个女人的母亲;” “因为这个军人瞒着她母亲,” “把她的女儿塞进船里,” “并强行把这个女人带到了这里的艾菲索斯。
§114ubi amicam erilem Athenis avectam scio, §115ego quantum vivos possum mihi navem paro, §116inscendo, ut eam rem Naupactum ad erum nuntiem.
” “当我得知主人的情人被从雅典带走后,” “我只要还有一口气,就急忙为自己备好了一艘船,” “登船出发,好把这件事报告给在诺帕克特斯的主人。
§117ubi sumus provecti in altum, fit quod di volunt, §118capiunt praedones navem illam ubi vectus fui: §119prius périi quam ad erum veni, quo ire occeperam.
” “当我们航行到深海时,神明所意旨的事发生了,” “海盗劫持了我所乘的那艘船:” “在我到达我原想去的主人那里之前,我就完蛋了。
§120ille quí me cepit dat me huic dono militi.
” “那个俘虏了我的人,把我当成礼物送给了这个军人。
” “他把我带回他家里之后,” “我见到了我主人那曾在雅典的情人。
§123ubi contra aspexit me, oculis mihi signum dedit, §124ne se appellarem; deinde, postquam occasio est, §125conqueritur mecum mulier fortunas suas: §126ait sése Athenas fugere cupere ex hac domu, §127sese illum amare meum erum, Athenis qui fuit, §128neque peius quemquam odisse quam istum militem.
” “当她回过头看着我时,用眼神向我示意,” “叫我不要跟她打招呼;然后,一等有机会,” “那女人便向我诉说她的不幸:” “她说她渴望逃离这所房子回雅典去,” “说她爱着我那个曾在雅典的主人,” “而且最痛恨的就是那个军人。
§129ego quoniam inspexi mulieris sententiam, §130cepi tabellas, consignavi, clanculum §131dedi mércatori cuidam, qui ad illum deferat §132meum erum, qui Athenis fuerat, qui hanc amaverat, §133ut is huc veniret.
” “既然我摸清了那女人的心思,” “我便拿了书板,封好,暗中” “交给了一个商人,让他带给那个人——” “我那个曾在雅典、曾深爱着着她的主人,” “好让他到这里来。
is non sprevit nuntium; §134nam et venit et is in proximo hic devertitur §135apud suom paternum hóspitem, lepidum senem; §136isque illi amanti suo hospiti morem gerit §137nosque opera consilioque adhortatur, iuvat.
主人并没有轻视这个消息;” “因为他不仅来了,而且就住在隔壁” “他父亲世交的家里,那是个风趣的老头;” “那个老人顺从他那处于恋爱中的客人的心意,” “并且用行动和建议来鼓励、帮助我们。
” “因此,我在这屋里准备了大机关,” “好让这两个恋人能在一起相会。
§140nam unum conclave, concubinae quod dedit §141miles, quo nemo nisi eapse inferret pedem, §142in eo conclavi égo perfodi parietem, §143qua commeatus clam esset hinc huc mulieri; §144et sene sciente hoc feci: is consilium dedit.
” “因为有一个房间,是那军人给他的小老婆的,” “除了她自己,谁也不许踏入一步,” “就在那个房间里,我挖通了墙壁,” “以便让那女人能够秘密地在这里和那里之间往来;” “而且我是在那老人知情的情况下做这件事的:主意是他出的。
” “因为我的同僚奴隶是个不中用的家伙,” “那军人派他来做小老婆的看守。
§147ei nos facetis fabricis et doctis dolis §148glaucumam ob oculos obiciemus eumque ita §149faciemus ut quod viderit ne viderit.
” “对他,我们将用精妙的手段和巧妙的计谋,” “来蒙蔽他的双眼,使他如此,” “以至于让他对他所看到的东西,视而不见。
§150et mox ne erretis, haec duarum hodie vicem
” “另外,为了待会儿大家不至于弄错,今天她将扮演两个人的角色……”