§1Curate ut splendor meo sit clupeo clarior §2quam solis radii esse olim quom sudumst solent, §3ut, ubi usus veniat, contra conserta manu §4praestringat oculorum aciem in ácie hostibus.
皮尔戈波里奈克斯你要留心,让我这盾牌的光芒更加闪亮,甚于晴天时太阳散发的光芒,以便在需要来临时,与敌人短兵相接之际,能在阵线中刺瞎敌人的双眼。
§5nam ego hanc machaeram mihi consolari volo, §6ne lamentetur neve animum despondeat, §7quia se iam pridem feriatam gestitem, §8quae misera gestit † et fratrem facere ex hostibus.
因为我想安慰我这口宝剑,免得她哀叹,或者垂头丧气,因为我很久没用她,一直让她闲着,可怜的她,正渴望着把敌人剁成碎肉。
§9sed ubi Artotrogus hic est?
但是,阿尔托特罗古斯在哪儿呢?
§9bStat propter virum §10fortem atque fortunatum et forma regia; §11tum bellatorem — Mars haud ausit dicere §12neque aequiperare suas virtutes ad tuas.
阿尔托特罗古斯他正站在一位男子身旁,此人英勇、幸运,且有帝王之姿;他还是位战士——战神玛尔斯也不敢声称,更不敢将自己的武勋与您的相提并论。
§13Quemne ego servavi in campis Curculioniis,
皮尔戈波里奈克斯就是我在象鼻虫平原上救了性命的那个人吗?
在那儿,奔波马希德斯·克鲁托米斯塔里迪萨希德斯是最高指挥官,也就是海神尼普顿的孙子?
§16Memini.
阿尔托特罗古斯我记得。
nempe illum dicis cum armis aureis, §17cuius tú legiones difflavisti spiritu, §18quasi ventus folia aut paniculum tectorium.
您肯定是说那个穿着黄金铠甲的人,您仅凭一口气就吹散了他的军团,就像风吹落叶,或是吹散屋顶的干草一样。
§19Istuc quidem edepol nihil est.
皮尔戈波里奈克斯凭朱庇特起誓,那确实不算什么。
阿尔托特罗古斯凭赫拉克勒斯起誓,这确实不算什么,比起我将要说的其他事来——(旁白)虽然你压根一件都没做过。
§21periuriorem hoc hominem si quis viderit §22aut gloriarum pleniorem quam illic est, §23me sibi habeto, ego me mancupio dabo; §24nisi unum, epityrum estur insanum bene.
(旁白)如果有人见过比这家伙更爱撒谎、或者比他更爱吹牛的人,就让他把我收去吧,我甘愿把自己当作奴隶交给他;只有一点除外,他喂我吃橄榄沙拉真是好得发疯。
§25Vbi tu es?
皮尔戈波里奈克斯你在哪儿?
§25bEccum.
阿尔托特罗古斯在这儿呢。
edepol vel elephanto in India, §26quo pacto ei pugno praefregisti bracchium.
凭波鲁克斯起誓,还有在印度那头大象的事,您是怎样用拳头打断了它的手臂的。
§27Quid, bracchium?
皮尔戈波里奈克斯什么,手臂?
§27bIllud dicere volui, femur.
阿尔托特罗古斯我是想说大腿来着。
§28At indíligenter iceram.
皮尔戈波里奈克斯但我当时下手轻了些。
§28bPol si quidem §29conisus esses, per corium, per viscera §30perque os elephanti transmineret bracchium.
阿尔托特罗古斯凭波鲁克斯起誓,要是您当时使出了全力,那么您的手臂穿透皮肉、穿透内脏、甚至穿透大象的骨头,都绰绰有余了。
§31Nolo istaec hic nunc.
皮尔戈波里奈克斯现在别提那些事了。
阿尔托特罗古斯凭赫拉克勒斯起誓,这确实不值一提,由您来向我讲述您的英勇事迹,因为我早已一清二楚。
§33venter creat omnis hasce aerumnas: auribus §34peraurienda sunt, ne dentes dentiant, §35et adsentandumst quidquid hic mentibitur.
(旁白)这肚子引起了所有这些苦难:我的耳朵必须忍受这一切听下去,免得牙齿因为挨饿而发疼,而且无论这家伙撒什么谎,我都得随声附和。
§36Quid illúc quod dico?
皮尔戈波里奈克斯我刚才说的那件事怎么样了?
§36bEhem, scío iam quid vis dicere.
阿尔托特罗古斯哎呀,我已经知道您想说什么了。
§37factum hercle est, memini fieri.
凭赫拉克勒斯起誓,那确实办成了,我记得办成了。
§37bQuid id est?
皮尔戈波里奈克斯那是什么事?
§37cQuidquid est.
阿尔托特罗古斯管它是什么呢,反正就是您想说的。
§38Habes —
皮尔戈波里奈克斯你带了—— 阿尔托特罗古斯您是想要书板吗?
§38bTabellas vis rogare? habeo, et stilum.
我带着呢,还有铁笔。
§39Facete advortis tuom animum ad animum meum.
皮尔戈波里奈克斯你真是把你的心思巧妙地贴合到我的心思上了。
阿尔托特罗古斯我应当用心熟知您的性情,并多加注意,以便能预先嗅出您的心意。
§42Ecquid meministi?
皮尔戈波里奈克斯你记着什么账没有?
§42bMemini: centum in Cilicia §43et quinquaginta, centum in Scytholatronia, §44triginta Sardos, sexaginta Macedones §45† sunt homines quos tu occidisti uno die.
阿尔托特罗古斯我记着呢:在基利家是一百,又五十个;在斯基托拉特罗尼亚是一百个,三十个撒丁人,六十个马其顿人—— 这就是您在一天之内杀掉的人数。
§46Quanta istaec hominum summast?
皮尔戈波里奈克斯这些人总共是多少?
§46bSeptem milia.
阿尔托特罗古斯七千人。
§47Tantum esse oportet.
皮尔戈波里奈克斯该是这个数。
recte rationem tenes.
你把账记的很对。
§48At nullos habeo scriptos: sic memini tamen.
阿尔托特罗古斯虽然我没写下来,但我就是这么记着的。
§49Edepol memoria es optuma.
皮尔戈波里奈克斯凭朱庇特起誓,你的记性真是一流。
§49bOffae monent.
阿尔托特罗古斯(旁白)是美食在提醒着我。
皮尔戈波里奈克斯只要你还像以前那样做,你就会一直有饭吃,我将永远与你共用我的餐桌。
§52Quid ín Cappadocia, ubi tu quingentos simul,
阿尔托特罗古斯在卡帕多西亚那次呢?
§53ni hebes machaera foret, uno ictu occideras?
如果您那口宝剑不是那么钝的话,您一击就能同时杀死五百个人了吧?
§54At peditastelli quia erant, sivi viverent.
皮尔戈波里奈克斯不过,既然他们只是一些微不足道的步兵,我就放了他们一条生路。
§55Quid tibi ego dicam, quód omnes mortales sciunt, §56Pyrgopolynicem te unum in terra vivere §57virtute et forma et factis invictissumum?
阿尔托特罗古斯我又何必对您说这些凡人都知道的事呢,在这世上,唯有您皮尔戈波里奈克斯一人,在英勇、美貌和业绩上,都是举世无双、战无不胜的存在?
§58amant ted omnes mulieres, neque iniuria, §59qui sis tam pulcher; vel illae quae here pallio §60me reprehenderunt.
所有的女人都爱慕着您,这并不奇怪,因为您是如此俊美;就像昨天拉住我的斗篷将我拽住的那些女人一样。
§60bQuid eae dixerunt tibi?
皮尔戈波里奈克斯她们对你说了些什么?
§61Rogitabant:
hicine Achilles est?
inquit mihi.
阿尔托特罗古斯她们不停地问:“这位就是阿喀琉斯吗? ”其中一个对我说。
§62immo eius frater
inquam
est
.
“不,这是他的兄弟。 ”我回答。
ibi illarum altera §63ergo mecastor pulcher est
inquit mihi
于是她们中另一个人说: “天哪,难怪他长得这么美!
§64“et liberalis.
”她对我说, “而且还很高贵。
vide caesaries quam decet.
看这头发,多么相配啊。
§65ne illae sunt fortunatae quae cum isto cubant. ”
和那位大人同床共枕的女人,真是太有福气了!
§66Itane aibant tandem?
” 皮尔戈波里奈克斯她们当真这么说吗?
阿尔托特罗古斯她们两个甚至央求我,今天带您从那里走过,就像游行展示一样。
§68Nimiast miseria nimis pulchrum esse hominem.
皮尔戈波里奈克斯长得太帅也是一种天大的痛苦啊。
§68bImmo itast.
阿尔托特罗古斯确实如此。
§69molestaé sunt: orant, ambiunt, exobsecrant §70videre ut liceat, ad sese arcessi iubent, §71ut tuo non liceat dare operam negotio.
她们真是缠人:哀求着、包围着、苦苦企求着只为求得见您一面,还差人请您过去,以至于让您都无法专注于自己的事务。