§208si illam matri meae me emisse dicam; post autem mihi §209scelus videtur, me parenti proloqui mendacium.
如果我对父亲说我买她是为了我的母亲;但接着在我看来,对父母撒谎似乎是一种罪过。
他既不会相信,一个容貌极美的女人,我买她来作为母亲的女佣,这也不是让人信服的事。
§211bNon taces, stultissime?
你不能闭嘴吗,大笨蛋?
§212credet hercle, nam credebat iam mihi.
凭赫拉克勒斯发誓,他会相信的,因为他刚才就已经相信我了。
§214hoc quod te rogo responde quaeso.
请回答我问你的这个问题。
§214bQuaeso quid rogas?
请问,您问的是什么?
§215Num esse amicam suspicari visus est?
他看起来有没有怀疑她是我的情人?
§215bNon visus est.
他看起来没有。
§216quin quicque ut dicebam mihi credebat.
反而,不管我说什么,他都相信我。
§217bNon, sed credebat.
不,他是真的相信。
§217cVae mihi misero, nullus sum.
我真可怜,我完蛋了。
§218sed quid ego hic in lamentando pereo, ad navem non eo?
但我为什么在这里哀叹等死,而不去船上呢?
§219sequere.
跟上。
§219bSi istac ibis, commodum obviam venies patri; §220postea aspiciet te timidum esse atque exanimatum: ilico §221retinebit, rogitabit unde illam emeris, quanti emeris: §222timidum temptabit te.
如果您走那条路,您正好会迎面碰上您的父亲;然后他会看到您惊慌失措、魂飞魄散:他会立刻拦住您,逼问您是从哪里买的她,花了多少钱买的她:他会试探惊慌的您。
§222bHac ibo potius.
我还是走这条路吧。
iam censes patrem §223abiisse a portu?
你觉得父亲已经离开港口了吗?
我之所以提前跑到这里来,就是为了这个缘故,免得他趁您不备,逼您说出实话。
§224bOptime. —
太好了。
—— 神明用奇特的方式捉弄人类,并用奇妙的例子在梦中给予人们梦境。
就像我,在刚刚过去的昨夜,在梦中忙得不可开交,成了一个疲惫不堪的人。
§229mercari visus mihi sum formosam capram; §230ei ne noceret quam domi ante habui capram §231neu discordarent, si ambae in uno essent loco, §232posterius quam mercatus fueram, visus sum §233in custodelam simiae concredere.
我似乎觉得自己买下了一只美丽的母山羊;为了免得我以前在家里养的那只母山羊伤害她,也免得如果两只都在一个地方她们会发生争吵,在我买下她之后,我似乎把她托付给了一只猴子看管。
§234ea simia adeo post haud multo ad me venit, §235male mihi precatur et facit convicium: §236ait sése illius opera atque adventu caprae §237flagitium et damnum fecisse haud mediocriter; §238dicit capram, quam dederam servandam sibi, §239suaé uxoris dotem ambedisse oppido.
那只猴子此后没过多久就来到我这里,对我恶言相向并加以辱骂:它说,由于那只母山羊的所作所为和到来,它遭受了不小的耻辱和损失;它说,我给它保管的那只母山羊,把它的妻子的嫁妆完全啃食个精光。
我觉得这很奇特,一头母山羊怎么会啃食光猴子妻子的嫁妆。
§242instare factum simia, atque hoc denique §243respondet, ni properem illam ab sese abducere, §244ad me domum intro ad uxórem ducturum meam.
猴子坚持说是事实,并最终这样回答,如果我不赶快把她从它那里带走,它就会把她带进我家里,交给我妻子。
§245atque oppido hercle bene velle illi visus sum, §246ast non habere cui commendarem capram; §247quo magis quid facerem cura cruciabar miser.
而凭赫拉克勒斯发誓,我似乎非常心疼她,但又没有可以托付母山羊的人;这让我这可怜的人更加为该怎么办而焦虑万分。
§248interea ad me haedus visust adgredirier, §249infit mihi praedicare, sese ab simia §250capram abduxisse, et coepit inridere me; §251ego énim lugere atque abductam illam aegre pati.
在这期间,一只小山羊似乎朝我走来,开始对我宣称,它已经从猴子那里把母山羊带走了,并开始嘲笑我;而我则悲伤不已,对她被带走感到痛苦。
§252hoc quam ad rem credam pertinere somnium, §253nequeo invenire; nisi capram illam suspicor §254iam me invenisse quae sit aut quid voluerit.
这个梦到底与什么事情相关,我无法找出;只是我怀疑那只母山羊,我已经找到了她是谁,或者她想意味着什么。
§255ad portum hinc abii mane cum luci simul; §256postquam id quod volui transegi, atque ego conspicor §257navem ex Rhodo quast héri advectus filius; §258conlibitumst illuc mihi nescio qui visere: §259inscendo in lembum átque ad navem devehor.
今天早上我天刚亮就从这里去了港口;办完了我想办的事情之后,我突然看见昨天儿子乘着回来的那艘来自罗德岛的船;我不知怎么的想去那里看看:我登上小舟,向那艘船驶去。
而在那里,我看见了一个容貌极美的女人,就是我的儿子带回来给他母亲做女佣的那个女人。
§262quam ego postquam aspexi, non ita amo ut sani solent §263homines, sed eodem pacto ut insani solent.
我看见她之后,我爱她的方式不像清醒的人所通常做的那样,而是像疯子所通常做的那样。
§264amavi hercle equidem ego olim in adulescentia, §265verum ad hoc exemplum numquam, ut nunc insanio.
凭赫拉克勒斯发誓,我以前年轻的时候确实恋爱过,但绝不像现在这样疯狂,到如此地步。
凭赫拉克勒斯发誓,现在有一点我是知道了,那就是我完蛋了;至于其余的,你们自己看看我有多么不值钱吧。
§268nunc hoc profecto sic est: haec illast capra; §269verum hercle simia illa atque haedus mihi malum §270adportant, atque eos esse quos dicam hau scio.
现在这确实是这样:这个女人就是那只母山羊;但是凭赫拉克勒斯发誓,那只猴子和小山羊给我带来了灾祸,而要说他们是谁,我可不知道。
§271sed conticiscam, nam eccum it vicinus foras.
但我得保持沉默了,因为看啊,邻居正走出来。
说真的,我想让那只公山羊被阉割掉,就是那个在乡下给你们添麻烦的家伙。
§274Nec omen illud mihi nec auspicium placet.
那个兆头和鸟占都不能让我满意。
§275quasi hircum metuo ne uxor me castret mea.
就像那只公山羊一样,我害怕我妻子会把我阉割了。 我简直像头怕被阉的公山羊,唯恐我的妻子把我给阉了。