Humanitext Reader

普劳图斯 · 埃皮狄库斯 §61-123

得知主人困境的埃皮迪库斯与对策

第 2 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

泰斯普里奥向埃皮迪库斯透露了斯特拉蒂波克勒斯的处境以及他对女俘虏的狂热爱意。独自留下的埃皮迪库斯设法应对自己的危机,随后在一旁偷听了因债务而苦恼的斯特拉蒂波克勒斯与凯里布鲁斯之间的对话。

§61Néscio edepol quid tu timidus es, trepidas, Epidice, ita voltum tuom†
天哪,我不知道你为什么这么胆战心惊、慌慌张张的,埃皮迪库斯。
§62videór videre commeruisse hic me absente in te aliquid mali.
看着你的脸色,我倒觉得你在我不在的时候,自食其果地在这儿招惹了什么祸害。
§63Potin út molestus ne sies?
你能不能别来烦我?
§63bAbeo.
我走就是了。
§63cAsta, abire hinc non sinam.
站住,我不准你走。
§64Quíd nunc me retinés?
现在你拉着我干嘛?
§64bAmatne ístam quam emit de praeda?
他爱那个从战利品中买来的女孩子吗?
§64cRogas?
你还问?
§65deperit.
他爱死她了。
§65bDetegetur corium de tergo meo.
我背上的皮要被扒下来了。
§66Plusque amat quam te umquam amavit.
而且他爱她,比他以前爱你还要深。
§66bIuppiter te perduit.
愿朱庇特惩罚你。
§67Mítte nunciam, nam ílle me vetuit domum §68venire, ad Chaeribulum iussit huc in proxumum; §69íbi manere iussit, eo venturust ipsus.
现在放我走吧,因为他禁止我回家,让我到隔壁的凯里布鲁斯这儿来;让我在这儿等着,他自己也会到这儿来。
§69bQuid ita?
为什么会这样?
§69cDicam: §70quía patrem prius convenire se non volt neque conspicari, §71quám id argentum, quod debetur pro illa, denumeraverit.
我告诉你:因为在付清买她所欠的钱之前,他不想见他的父亲,也不想被父亲看见。
§72Eú edepol res turbulentas.
天哪,真是乱成一团糟。
§72bMitte me ut eam nunciam.
放开我,让我现在过去吧。
§73Haécine ubi scibit senex, §74púppis pereunda est probe.
要是老头子知道了这事,我的船尾可就彻底完蛋了。
§75Quíd istuc ad me attinet, §76quó tu intereas modo?
你用什么方式完蛋,跟我有什么关系?
§77Quía perire solus nolo, te cupio perire mecum, §78benevolens cum benevolente.
因为我不想一个人完蛋,我希望你和我一起完蛋,好意相投的人就该同甘共苦。
§78bAbi ín malam rem maxumam a me §79cum ístac condicione.
带着你那破条件,给我有多远滚多远。
§79bI sane, siquidem festinas magis.
既然你这么急,那就走吧。
§80Numquam hominem quemquam conveni, unde abierim lubentius. —
我从没见过哪个家伙,能让我走得这么痛快的。
§81Illic hinc abiit.
那家伙走了。
solus nunc es.
现在就剩你一个人了。
quo in loco haec res sit vides, §82Epidice: nisi quid tibi in tete auxili est, absumptus es.
你瞧瞧这事情到了什么地步,埃皮迪库斯:除非你自个儿救自个儿,否则你就彻底完了。
§83tantae in te impendent ruinae: nisi suffulcis firmiter, §84non potes subsistere, itaque in te inruont montes mali.
如此巨大的毁灭正逼近你:你要是不牢牢撑住,就无法立足,祸害之山就会向你崩塌下来。
§85néque ego nunc quó modo §86me éxpeditum ex impedito faciam, consilium placet.
而现在,对于如何让自己摆脱这团乱麻,我却连一个满意的办法也想不出。
§87égo miser pérpuli §88meís dolis senem, ut censeret suam sese emere filiam: §89ís suo fílio §90fídicinam emit, quam ipse amat, quam ábiens mandavit mihi.
可怜的我,用我的诡计怂恿了那老头,让他以为他是在买下自个儿的亲女儿:而他却为了自个儿的儿子,买下了那个女琴师——正是他儿子自己心爱、且临走前嘱咐我买下的那一个。
§91sí sibi nunc álteram §91aáb legione adduxit animi causa, corium perdidi.
如果现在他因为一时兴起,又从军营带回来另一个女人,那我这身皮可就彻底保不住了。
§92nam úbi senex sénserit §93síbi data esse verba, virgis dorsum despoliet meum.
因为一旦老头子发觉自己被耍了,他非得用皮鞭把我后背抽个精光不可。
§94át enim tu praecave.
不过你得防患于未然。
§95át enim—bat enim, nihil est istuc.
“不过……”——“过”个鬼啊,那根本没用。
plane hoc corruptumst caput.
这脑瓜子是彻底玩完了。
§96néquam homo es, Epidice.
你真是个没用的家伙,埃皮迪库斯。
§97quí lubidost male loqui?
为什么这么喜欢作践自己?
§97aquía tu tete deseris.
因为你自暴自弃。
§98quíd faciam? mén rogas?
我该怎么办? 你是在问我吗?
§99tu quidem antehac aliis solebas dare consilia mutua.
你以前不是经常给别人出谋划策、互相帮衬吗。
§100aliquid aliqua reperiundumst.
必须得用什么法子找出生路来。
sed ego cesso ire obviam §101adulescenti, ut quid negoti sit sciam.
不过我怎么还在这儿磨蹭,不去迎一迎少爷,好弄清楚到底出了什么事。
atque ipse illic est.
瞧,他本人不就在那儿嘛。
§102tristis est.
他看起来愁眉苦脸的。
cum Chaeribulo incedit aequali suo.
正和他的同龄好友凯里布鲁斯并肩走来。
§103huc concedam, orationem unde horum placide persequar.
我先躲到这儿,好悄悄听听他们说些什么。
§104Rem tibi sum elocutus omnem, Chaeribule, atque admodum §105meorum maerorum atque amorum summam edictavi tibi.
斯特拉蒂波克勒斯:我已经把事情原原本本都告诉你了,凯里布鲁斯,而且确实把我的满腔忧愁与爱意的全部都向你表白了。
§106Praeter aetatem et virtutem stultus es, Stratippocles.
凯里布鲁斯:斯特拉蒂波克勒斯,你这般糊涂,实在配不上你的年纪与品格。
§107idne pudet te, quia captivam genere prognatam bono
你难道是因为自个儿从战利品中买下了一个出身高贵的年轻女囚,而感到羞愧吗?
§108de praeda es mercatus? quis erit, vitio qui id vortat tibi?
谁会把这当成是你的过错呢?
§109Qui invident omnes inimicos mi illoc facto repperi; §110at pudicitiae eius numquam nec vim nec vitium attuli.
斯特拉蒂波克勒斯:那些嫉妒我的人,因为我这一举动,全都成了我的敌人;但我从未对她的贞洁施加暴力,也从未有过玷污。
§111Iam istoc probior meo quidem animo, cúm in amore temperes.
凯里布鲁斯:就凭这一点,在我看来你更加高尚了,因为你在爱中能够克制自己。
§112Nihil agit qui diffidentem verbis solatur suis; §113is est amicus, qui in re dubia re iuvat, ubi rest opus.
斯特拉蒂波克勒斯:用言语去安慰心灰意冷之人的家伙,什么也办不成;只有在危急关头、需要付诸行动时用行动相助的人,才是真正的朋友。
§114Quid tibi me vis facere?
凯里布鲁斯:你想让我为你做什么?
§114bArgenti dare quadraginta minas, §115quod danistae detur, unde ego illud sumpsi faenore.
斯特拉蒂波克勒斯:给我四十米纳银子,去付给那个高利贷者,我是从他那儿借了这笔带利钱的款子的。
§116Si hercle haberem §116bNam quid te igitur retulit §117beneficum esse oratione, si ad rem auxilium emortuom est?
凯里布鲁斯:凭赫拉克勒斯起誓,要是我有的话—— 斯特拉蒂波克勒斯:那既然到了实际相助时无能为力,你光在言语上表现得大方又有什么用呢?
§118Quin edepol egomet clamore differor, difflagitor.
凯里布鲁斯:说真的,天哪,我自己也正被债主的叫嚷声折磨得死去活来,被逼着债呢。
§119Malim istius modi mihi amicos furno mersos quam foro.
斯特拉蒂波克勒斯:我宁愿要这种淹死在烤炉里、而不是混在广场上的朋友。
§120sed operam Epidici nunc me emere pretio pretioso velim.
不过现在,我真希望能用大价钱买下埃皮迪库斯的服务。
§121quem quidem égo hominem irrigatum plagis pistori dabo, §122nisi hodie prius comparassit mihi quadraginta minas, §123quam argenti fuero elocutus ei postremam syllabam.
那家伙我非把他用鞭子抽得体无完肤送去给磨坊主不可,要是他今天不先给我弄来四十米纳银子,不等我对他说完“银子”这词的最后一个音节。

词汇与语法注释

  1. §63Potin ut — `Potin` 是 `potisne (es)` 的缩略形式,后接 `ut` 加虚拟式,字面意思是“你难道不能……吗?”,常用于表达强烈的命令或要求。此处与 `ne sies`(`sies` 是 `sis` 的古体)连用,构成了强烈的拒绝表达:“你能不能别烦我?”
  2. §108vitio qui id vortat tibi — 这是一个双与格结构,包含目的与格 `vitio`(作为过错)和关系与格 `tibi`(对你),与动词 `vortat`(源自 `verto`,意为“归咎于、视作”)的虚拟式连用,意为“谁会把这归咎于你的过错”。
  3. §119furno mersos quam foro — 这是一个充满讽刺的比喻性对比,表示与其让朋友淹没在充满债务和破产危机的“广场(`foro`)”上,不如让他们沉入烤炉(`furno`,指面包房的烤炉)里。此处利用了 `foro` 与 `furno` 的头韵(alliteration)来达到幽默的喜剧效果。
  4. §122prius comparassit mihi quadraginta minas, quam — 此处展示了 `priusquam`(在……之前)被拆分为 `prius` 与 `quam` 的割裂(tmesis)现象。该结构置于由 `nisi`(除非)引导的条件从句中,并伴有将来完成时形式 `comparassit`(`comparaverit` 的古旧/缩略形式)和 `fuero elocutus`(将来完成时),用以强调极度的紧迫感——即在说话人说完“银子”这个词之前,钱必须已经准备好。

引用这一段

普劳图斯, 埃皮狄库斯 §61-123. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi009.humanitext-lat2:61-123

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。