Humanitext Reader

普劳图斯 · 埃皮狄库斯 §124-186

斯特拉蒂波克勒斯的变心与埃皮迪库斯的计谋

第 3 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

斯特拉蒂波克勒斯归来,告知埃皮迪库斯他已不再喜爱先前的爱人。埃皮迪库斯为此不得不策划新的阴谋以筹集四十米纳,并准备向其父亲佩里法内斯及其朋友阿波埃基德斯下手。

§124Salva res est: bene promittit, spero servabit fidem.
事情见好:他许下了好诺言,我希望他能守信。
§125sine meo sumptu paratae iam sunt scapulis symbolae.
无需我自掏腰包,给我背脊的集资已经准备好了。
§126aggrediar hominem.
我去迎他。
advenientem péregre erum Stratippoclem §127impertit salute servos Epidicus.
向着从海外归来的主人斯特拉蒂波克勒斯,奴隶埃皮迪库斯献上问候。
§127bVbi is est?
他在哪儿?
§127cAdest.
就在这儿。
§128salvom huc advenisse— §128bTam tibi istuc credo quam mihi.
愿您平安归来至此…… 我信你这话,就跟信我自己一样。
§129Benene usque valuisti?
您一直身体健康吗?
§129bA morbo valui, ab animo aeger fui.
身体倒没病,心里却病得不轻。
§130Quod ad me attinuit, ego curavi: quod mandavisti mihi §131impetratum est, empta ancilla, quod tute ad me litteras §132missiculabas.
至于关乎我的事,我已经办妥了:你嘱咐我的事已经办到了,那女奴也买下来了,就是你之前不断给我写信催促要买的那一个。
§132bPerdidisti omnem operam.
你所有的劳苦都白费了。
§132cNam qui perdidi?
怎么会白费了呢?
§133Quia meo neque cara est cordi neque placet.
因为她既不合我的心意,也不讨我喜欢。
§133bQuid retulit §134mihi tanto opere te mandare et mittere ad me epistulas?
那既然如此,你又何必费那么大劲嘱咐我,还接二连三给我写信呢?
§135Illam amabam olím, nunc iam alia cura impendet pectori.
以前我是爱她,但如今已有别的顾虑压在我心头。
§136Hercle miserum est ingratum esse hómini id quod facias bene.
凭赫拉克勒斯起誓,对人行善却得不到感激,真是件可悲的事。
§137ego quod bene feci male feci, quia amor mutavit locum.
我办的好事反倒成了坏事,因为爱已经易主了。
§138Desipiebam mentis, cum illa scripta mittebam tibi.
我给你写信寄信的时候,脑子简直是糊涂了。
§139Men piacularem oportet fieri ob stultitiam tuam, §140ut meum tergum tuae stultitiae subdas succidaneum?
难道要我因为你的愚蠢而成为赎罪的牺牲,好用我的后背来顶替你的愚蠢受罚吗?
§141Quid istic? verba facimus.
这事该怎么办? 我们在白费口舌。
huic homini ópust quadraginta minis §142celeriter calidis, danistae quas resolvat, et cito.
这家伙需要四十个米纳,急需,要现钱,好还给高利贷者,而且要快。
§143Dic modo unde auferre me vis.
您只要说想让我从哪里弄来。
a quo trápezita peto?
我去向哪个钱庄求取?
§144Vnde libet.
随你高兴从哪儿弄。
nam ni ante solem occasum elo §145meam domum ne inbitas: tu te in pistrinum §146Facile tu istuc sine periclo et cura, corde libero §147fabulare; novi ego nostros: mihi dolet cum ego vapulo.
因为要是太阳落山前你没把这事…… 你就别想进我的家门:你就到磨坊里…… 您说得倒轻巧,毫无危险也无需操心,心里优哉游哉;我太了解咱们家人了:挨揍疼的可全是我。
§148Quid tu nunc? patierin ut ego me interimam?
你现在打算怎样? 难道你要看着我自寻短见吗?
§148bNe feceris.
千万别干傻事。
§149ego istuc accedam periclum potius atque audaciam.
我宁愿去冒这个险,干这件大胆的事。
§150Nunc places, nunc ego te laudo.
这下合我心意了,现在我赞赏你。
§150bPatiar ego istuc quod lubet.
无论发生什么我都受着。
§151Quid illa fiet fidicina igitur?
那那个女琴师又该怎么办呢?
§151bAliqua res reperibitur, §152aliqua ope exsólvar, extricabor aliqua.
总会找到办法的,靠着某种助力我会解脱,总能脱身出来的。
§152bPlenus consili es.
你真是诡计多端。
§153novi ego te.
我太了解你了。
§153bEst Euboicus miles locuples, multo auro potens, §154qui úbi tibi istam emptam esse scibit atque hanc adductam alteram, §155continuo te orabit ultro ut illam tramittas sibi.
有个富裕的尤里亚士兵,手里有大把的金子,他一旦知道那姑娘已被买下,而你又带回来这另一个,马上就会主动恳求你把那姑娘转让给他。
§156sed ubi illa est quam tu adduxisti tecum?
但你带回来的那个姑娘在哪儿呢?
§156bIam faxo hic erit.
我这就让她到这儿来。
§157Quid hic nunc agimus?
我们现在在这儿干嘛?
§157bEamus intro huc ad te, ut hunc hodie diem §158luculentum habeamus.
我们进你这屋去吧,好让我们今天这日子过得快快活活。
§158bIte intro, ego de re argentaria §159iam senatum convocabo in corde consiliarium, §160quoi potissimum indicatur bellum unde argentum auferam.
—— 你们进去吧,我现在要在心里召开一个关于财政问题的参议院,好决定首要向谁宣战,从哪里把钱夺过来。
§161Epidice, vide quid agas, ita res subito haec obiectast tibi; §162non enim núnc tibi dormitandi neque cunctandi copia est: §163adeundumst.
埃皮迪库斯,看好你要干嘛,这事来得这么突然;因为现在可容不得你打瞌睡,也容不得你拖延:必须迎头而上。
senem oppugnare certumst consilium mihi.
去进攻老头子,这就是我定下的计策。
§164i ábi intro atque ádulescenti dic iam nostro erili filio, §165ne hinc foras ámbulet neve usquam óbviam veniat seni. —
走,快进去,跟咱们主人的少爷说,别从这儿往外溜达,也别在任何地方撞见老头子。
§166Plérique homines, quós cum nil refért pudet, §167úbi pudendum est íbi eos deserit pudor, §168quom úsus est ut pudeat.
—— 大多数人,在不需要害羞的时候偏偏害羞,到了该害羞的时候,羞耻心反而抛弃了他们,也就是在需要羞耻的时候。
§169ís adeo tu és.
说的正是你。
quid est quód pudendúm siet, §170génere natám bono paúperem domum §170adúcere te uxorem?
有什么可感到羞耻的,把一个出身高贵却家境贫寒的女子迎娶回家当妻子?
§171praesértim eam, qua ex tibi cómmemores hanc quaé domist §172fíliam prognatam.
尤其是你曾提起、你们共同生下了如今在家的这个女儿的那位女子。
§173Révereor filium.
我怕我儿子说闲话。
§173bAt pól ego te crédidi §174úxorem, quam tu éxtulistí, pudore éxsequi, §175cúius quotiéns sepulcrúm vides, sácruficas §176ílico Orco hóstiis, néque adeo iniúria, §177quiá licitumst eam tíbi vivendo vincere.
但天哪,我还以为你是因为对你已经送终的那位妻子的敬畏,只要一看到她的坟墓,你就立刻给地狱之神奥尔库斯献祭牺牲,而且这确实理所当然,因为能活得比她长,对你来说已经是战胜她了。
§177bOh, §178Hércules égo fui, dum ílla mecúm fuit; §179neque séxta aerumna acérbior Herculí, quam illa mihi obiéctast.
噢,当她和我在一起时,我就是赫拉克勒斯;就连赫拉克勒斯的第六个难关,也没有强加给我的那个女人那样痛苦。
§180Pulcra édepol dos pecuniast.
的确,天哪,嫁妆真是一笔好钱。
§180bQuae quidem pol non maritast.
天哪,只要它不附带一个老婆。
§181St, tacéte, habete animúm bonum.
嘘,安静,打起精神来。
§182liquido éxeo foras auspício, aví sinistra; §183acútum cultrum habeó, senis qui exénterem marsúppium.
我带着晴朗的预兆,伴随着左侧的祥鸟走出门来;我手里有一把锋利的尖刀,好掏空老头子的钱包。
§184_185sed eccum ípsum ante aedis conspicor Apoecide† §186qualis volo vetulos duo.
两个正中我下怀的老家伙。

词汇与语法注释

  1. 125scapulis symbolae — 字面意为“给肩膀的集资款”。这是一种比喻用法,将人们聚餐时共同分摊的费用(symbola)幽默地比作埃皮迪库斯预料到自己“双肩(scapulae)”将要承受的鞭笞。
  2. 139Men piacularem oportet fieri — 由无人称动词 *oportet* 支配的“对格加不定式”结构。对格主语是 *me*(附带疑问小词 *-ne* 缩写为 *Men*),不定式为 *fieri*。用以表达埃皮迪库斯对因主人的愚蠢(stultitia)而让自己成为替罪羊(piaculum)的愤慨。
  3. 174pudore exsequi — *pudore* 是原因或方式夺格。*exsequi* 在此意为“怀着(对亡妻的)敬畏或羞耻心来对待/追随”。
  4. 177vivendo vincere — 夺格动名词 *vivendo* 修饰不定式 *vincere*(通过活着来战胜)。这是一种黑色幽默,将活得比唠叨的妻子长寿这一事实本身,视作是对妻子的“胜利”。

引用这一段

普劳图斯, 埃皮狄库斯 §124-186. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi009.humanitext-lat2:124-186

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。