Humanitext Reader

普劳图斯 · 小箱子 §463-532

阿尔凯西马库斯遭拒与疯狂威胁

第 6 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

阿尔凯西马库斯试图与塞勒尼乌姆的母亲交涉以要回她,但因曾背弃誓言而遭到拒绝。半疯状态下的他胡乱地祈求诸神,并在留下同归于尽的血腥威胁后离去。

§463At egó nec do néque te amíttam hodie, nisi quaé volo tecúm loqui §464das mihi operam.
但我既不放她回去,今天也不让你走,除非你听听我想和你谈的事情。
§465Pótin ut mihi molestus ne sis?
你能不能别来烦我?
§465bQuin id est nomen mihi, §466omnes mortales vocant molestum.
哪里,这正是我的名字,所有人都叫我“烦人鬼”。
§467obsecro.
求求你了。
§467bAt frustra obsecras.
但你求也没用。
§469quia sine omni §469bDabo §470ius iurandum.
因为没有任何…… 我会立下…… 誓言。
§471At ego nunc ab illo mihi caveo iure iurando tuo; §472similest ius iurandum amantum quasi ius confusicium.
但我现在正防备着你那句誓言;情人们的誓言就像是大杂烩肉汤一样。
§473Nescia §474bnugas agis.
无知的…… 你是在胡言乱语。
§477Supplicium dabo §478quo modo ego §479bquia es nactus novam, §480quae quaedam quasi tu nescias.
我愿意受罚…… 我如何…… 因为你找到了新欢,仿佛你对某些事一无所知似的。
§481bDi deaeque illam perdant † pariter.
愿男女诸神同样毁灭她!
§482umquam, si hoc fallo. §482bNil moror
……如果我违背这誓言,就永远…… 我不在乎。
§483falsum fallis, eo te ignorat fides.
你用虚假来欺骗,因此“信义”不理会你。
§484postremo, si mihi dedisses verba, deis numquam dares.
毕竟,就算你用言语欺骗了我,你绝不可能欺骗诸神。
§485Quin equidem illam ducam uxorem.
但我确实要娶她为妻。
§485bDucas, si §486nunc hoc si tibi commodumst, quae §487Instruxi illi aurum atque vestem.
你娶吧,如果…… 如果现在这对你合适,那些我…… 我为她准备了黄金和衣服。
§488siquidem amabas, illi instrui.
如果你真的爱她,本该由你为她准备的。
§489sed sino.
不过我不计较了。
iam hoc mihi responde quod ego te rogavero: §490instruxisti §491tibi ita ut voluisti
现在回答我将要问你的这个问题:你准备了吗,如你所愿地为你自己?
§491bquod volo.
我想要的回答。
§492Eo facetu's quia tibi aliast sponsa locuples Lemnia.
你之所以这么贫嘴,是因为你另有一个富有的雷姆诺斯未婚妻。
§493habeas.
你留着她吧。
neque nos factione tanta quanta tu sumus §494neque opes nostrae tam sunt validae quam tuae; verum tamen §495hau metuo ne ius iurandum nostrum quisquam culpitet: §496tu iam, si quid tibi dolebit, scies qua doleat gratia.
我们既没有你那样显赫的门第,我们的财力也没有你那样雄厚;然而,我绝不担心有人会指责我们的誓言:而你,现在如果有什么痛苦,就会明白那是因何而痛了。
§497Di me perdant— §497bQuodcumque optes, tibi velim contingere.
愿诸神毁灭我—— 无论你祈求什么,我都希望降临到你身上。
§498Si illam uxorem duxero umquam, mihi quam despondit pater.
如果我娶了父亲给我定下的那个女人为妻的话!
§499Et me, si umquam tibi uxorem filiam dedero meam.
也毁灭我吧,如果我把女儿嫁给你当妻子的话!
§500Patierin me periurare?
你会容忍我背誓吗?
§500bPol te aliquanto facilius, §501quam me meamque rem perire et ludificari filiam.
凭波吕克斯起誓,让你背誓要容易得多,总比我和我的财产毁灭、我的女儿被戏弄要好。
§502alibi quaere ubi iuri iurando tuo satis sit subsidi: §503hic apud nós iam, Alcesimarche, confregisti tesseram.
去别处寻找能给你誓言足够保障的地方吧:在我们会面这里,阿尔凯西马库斯,你已经砸碎了信约之牌。
§504Face semel periclum.
让我再试一次吧。
§504bFeci saepe, quod factum queror.
至于这件事,我已经做过许多次了,现在我很后悔。
§505Redde mi illam. §505bInter novam rem verbum usurpabo vetus: §506quod dedi datum non vellem, quod relicuomst non dabo.
在新的情况下,我要用一句老话: “已给出的我恨不曾给出,剩下的我绝不给出。
§507Non remissura es mihi illam?
” 你不打算把她送回我身边吗?
§507bPro me responsas tibi.
你在替我回答你自己。
§508Non remittes?
不送回来?
§508bScis iam dudum omnem meam sententiam.
你早就知道我全部的决定了。
§509Satin istuc tibi in corde certumst?
这在你的心里确实决定了吗?
§509bQuin ego commentor quidem.
不仅如此,我确实深思熟虑过。
§510Non edepol ego istaec tua dicta nunc in auris recipio.
凭波吕克斯起誓,我现在决不听信你的这些话。
§511Non? hem, quid agis igitur? animum advorte iam, ut quid agas scias.
不听? 哼,那你打算怎么办? 现在注意听好,免得不知道自己要做什么。
§512At ita me di deaeque, superi atque inferi et medioxumi, §513itaque me Iuno regina et Iovis supremi filia §514itaque me Saturnus eius patruos— §514bEcastor pater.
但愿天上、地下以及居中的男女诸神都这样对我,愿女王朱诺和至高朱庇特的女儿也这样对我,愿萨图尔努斯,他的叔父也这样对我—— 凭卡斯托耳起誓,是父亲!
§515Itaque me Ops opulenta illius avia— §515bImmo mater quidem.
愿富裕的奥普斯,他的祖母也这样对我—— 不,是母亲才对!
§516Iuno filia et Saturnus patruos et summus Iuppiter— §517tu me delenis, propter te haec pecco.
女儿朱诺、叔父萨图尔努斯和至高朱庇特—— 是你迷惑了我,因为你我才犯了这些错。
§517bPerge dicere.
继续说啊。
§518Anne etiam, ut quid consultura sis sciam, pérgis eloqui?
你还要继续说下去,好让我知道你打算如何决定吗?
§519Non remittam.
我不送。
definitumst.
决定了。
§519bEnim vero ita me Iuppiter §520itaque me Iuno itaque Ianus ita—quid dicam nescio.
但确实,愿朱庇特如此对我,愿朱诺如此,愿雅努斯如此,如此——我不知道该说什么了。
§521iam scio.
现在我知道了。
immo, mulier, audi, meam ut scias sententiam.
不,女人,听着,好让你知道我的决定。
§522di me omnes, magni minuti, ét etiam patellarii §523faxint, ne ego dem vivae vivos savium Selenio, §524nisi ego teque tuamque † filiam meque hodie obtruncavero, §525poste autem cum primo luci cras nisi ambo occidero, §526et equidem hercle nisi pedatu tertio † omnis efflixero, §527nisi tu illam remittis ad me.
愿伟大、微小、乃至盘中的所有神明都惩罚我,若我活人不能给活着的塞勒尼乌姆亲吻,除非我今天把你、你的女儿还有我自己都砍死,之后,明天拂晓,除非我把我们两个都杀死,凭赫拉克勒斯起誓,除非在第三次袭击中把所有人赶尽杀绝,除非你把她送回我身边。
dixi quae volui.
我想说的都说了。
vale. —
再见。
§528Abiit intro iratus.
他愤怒地进去了。
quid ego nunc agam? si redierit
我现在该怎么办?
§529illa ad hunc, ibidem loci res erit: ubi odium occeperit, §530illam extrudet, tum hanc uxorem Lemniam ducet domum.
如果她回到他身边,事情又会回到原点:一旦他产生厌恶,他就会把她赶出去,然后把这个雷姆诺斯的妻子娶回家。
§531sed tamen ibo et persequar: amens ne quid faciat, cauto opust.
但不管怎样,我要去跟着他:必须小心,免得他发疯做出什么事来。
§532postremo, quando aequa lege pauperi cum divite
归根结底,既然穷人和富人在平等的法律下

词汇与语法注释

  1. §472ius confusicium — 利用名词 `ius` 的双重含义(既指“法律”,如 `ius iurandum`“誓言”;也指“汤”或“肉汁”)所作的喜剧性双关。结合形容词 `confusicium`(混杂的、大杂烩的),将情人们不可靠且混乱的誓言讽刺为一锅成分复杂、面目全非的杂烩汤。
  2. §513Iuno regina et Iovis supremi filia — 该段展现了阿尔凯西马库斯因愤怒和狂乱而丧失理智,极度歪曲神话世系的场景。他将本是朱庇特姐妹兼妻子的朱诺称为“女儿”(filia),将父亲萨图尔努斯称为“叔父”(patruos),将母亲奥普斯称为“祖母”(avia),每次都遭到妇人的纠正。这在戏剧上起到了直观表现其精神失常的效果。
  3. §522di me omnes... faxint, ne ego dem vivae vivos savium Selenio, nisi... — 动词 `faxint` 是 `facere` 的古体、程式化的第三人称复数现在虚拟式(源自 s-完成式,相当于 `faciant`)。`faxint ne...`(愿神明使我不能……)表达了带有诅咒的祝愿,后接条件句 `nisi...`(除非),构成了一个极强的自我诅咒式誓言结构:“除非我今天执行[杀戮],否则愿诸神毁灭我,使我活人无法亲吻活着的塞勒尼乌姆。”

引用这一段

普劳图斯, 小箱子 §463-532. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi007.humanitext-lat2:463-532

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。