Humanitext Reader

普劳图斯 · 俘虏 §559-611

阿里斯托蓬特斯的疯病与赫吉奥的怀疑

第 10 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

赫吉奥完全相信阿里斯托蓬特斯是个疯子,而廷达鲁斯则利用这一误解试图摆脱困境。然而在最后,赫吉奥注意到廷达鲁斯在背后做可疑的手势,并开始怀疑他的真实身份。

§559Credidi esse insanum extemplo, ubi te appellavit Tyndarum.
赫吉奥:当他把你叫作廷达鲁斯时,我立刻就相信他疯了。
§560Quin suom ipse interdum ignorat nomen neque scit qui siet.
廷达鲁斯:不仅如此,他有时连自己的名字都不记得,也不知道自己是谁。
§561At etiam te suom sodalem esse aibat.
赫吉奥:可他还说你是他的朋友。
§561bHaud vidi magís.
廷达鲁斯:我从未见过比这更荒谬的谎言。
§562et quidem Alcumeus atque Orestes et Lycurgus postea §563una opera mihi sunt sodales qua iste.
而且,阿尔克梅翁、俄瑞斯忒斯以及后来的吕库尔戈斯,也和这家伙一样,都是我的朋友。
§563bAt etiam, furcifer,
阿里斯托蓬特斯:即便如此,你这个无赖,你竟敢说我坏话?
§564male loqui mi audés? non ego te novi?
难道我不认识你吗?
§564bPol planum id quidem est, §565non novisse, qui istum appelles Tyndarum pro Philocrate.
廷达鲁斯:凭波鲁克斯发誓,这确实很明显,你不认识他,因为你把这个本是菲洛克拉特斯的人叫作廷达鲁斯。
§566quem vides, eum ignoras: illum nominas quem non vides.
你不认识你所看见的人,却叫着你看不见的人的名字。
§567Immo iste eum sese ait, qui non est, esse, et qui vero est, negat.
阿里斯托蓬特斯:不,这个人坚称自己是那个他不是的人,却否认自己真正的身份。
§568Tu énim repertu's, Philocratem qui superes veriverbio.
赫吉奥:这么说,你确实被发现是一个在说真话上超越菲洛克拉特斯的人了。
§569Pol ego ut rem video, tu inventu's, vera vanitudine §570qui convincas.
廷达鲁斯:凭波鲁克斯发誓,依我看,你倒被发现是用虚伪战胜真理的人。
sed quaeso hercle, agedum aspice ad me.
但求求你,凭赫拉克勒斯发誓,来,看着我。
阿里斯托蓬特斯:瞧。
§570cDic modo: §571tun negas te Tyndarum esse?
廷达鲁斯:直说吧:你否认你是廷达鲁斯吗?
§571bNégo, inquam.
阿里斯托蓬特斯:我否认,我就是这么说的。
§571cTun te Philocratem §572esse ais?
廷达鲁斯:你坚称你是菲洛克拉特斯吗?
§572bÉgo, inquam.
阿里斯托蓬特斯:是的(是我),我就是这么说的。
§572cTune huic credis?
阿里斯托蓬特斯:你相信这个人吗?
§572dPlus quidem quam tibi aut mihi.
赫吉奥:比相信你或我自己还要相信。
§573nam ílle quidem, quem tu hunc memoras esse, hodie hinc abiit Alidem §574ad patrem huius.
因为你所说的那个人,今天已经从这里出发去埃利斯,去这位的父亲那里了。
§574bQuem patrem, qui servos est?
阿里斯托蓬特斯:一个奴隶,哪来的父亲?
§574cEt tu quidem §575servos es, liber fuisti, et ego me confido fore, §576si huius huc reconciliasso in libertatem filium.
廷达鲁斯:而且你确实也是个奴隶,虽然你曾是自由人;而我相信我也会成为自由人,只要我把这位的儿子重获自由并带回这里。
§577Quid ais, furcifer? tun te gnatum esse memoras liberum?
阿里斯托蓬特斯:你说什么,你这个恶棍? 你竟说你生来是自由的?
§578Non equidem me Liberum, sed Philocratem esse aio.
廷达鲁斯:我并没有说我是自由神利贝尔,而是说我是菲洛克拉特斯。
§578bQuid est?
阿里斯托蓬特斯:什么?
§579ut scelestus, Hegio, nunc iste te ludos facit.
赫吉奥,你看这个恶棍现在怎么捉弄你。
§580nám is est servos ipse, neque praeter se umquam ei servos fuit.
因为他自己就是个奴隶,而且除了他自己之外,他从未有过别的奴隶。
§581Quia tute ipse eges in patria nec tibi qui vivas domist, §582omnis inveniri similis tui vis; non mirum facis: §583est miserorum, ut malevolentes sint atque invideant bonis.
廷达鲁斯:因为你自己不仅在祖国贫困,家里也无以为生,你希望所有人都和你一样;这并不奇怪:悲惨的人总是心怀恶意,嫉妒那些过得好的人。
§584Hegio, vide sis, ne quid tu huic temere insistas credere.
阿里斯托蓬特斯:赫吉奥,请小心,别轻率地坚持相信这个人。
§585atque, ut perspicio, profecto iam áliquid pugnae edidit.
而且据我观察,他肯定已经使出了某种诡计。
§586filium tuom quód redimere se ait, id ne utiquam mihi placet.
他说要赎回你的儿子,这对我来说无论如何都不可信。
§587Scio te id nolle fieri; efficiam tamen ego id, si di adiuvant.
廷达鲁斯:我知道你不希望这件事发生;但如果神明相助,我还是会做成。
§588illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri.
我会把那个儿子还给他,而他会把我送回埃利斯我父亲那里。
§589propterea ad patrem hinc amisi Tyndarum.
因此我才把廷达鲁斯从这里送去我父亲那里。
§589bQuin tute is es: §590neque praeter te in Alide ullus servos istoc nominest.
阿里斯托蓬特斯:相反,你就是那个廷达鲁斯:埃利斯除了你之外,没有别的奴隶叫这个名字。
§591Pergin servom me exprobrare esse, id quod vi hostili optigit?
廷达鲁斯:你还要继续指责我是奴隶吗? 这可是因敌人的武力而降临到我头上的命运。
§592Enim iam nequeo contineri.
阿里斯托蓬特斯:我已经无法克制自己了。
§592bHeus, audin quid ait? quin fugis?
廷达鲁斯:喂,您听到他叫喊什么了吗? 为什么不躲开?
§593iam illic hic nos insectabit lapidibus, nisi illunc iubes §594comprehendi.
除非您下令把他抓起来,否则他马上就要用石头在这儿追砸我们了。
§594bCrucior.
阿里斯托蓬特斯:我快气疯了!
§594cArdent oculi: fit opus, Hegio; §595viden tu illi maculari corpus totum maculis luridis?
廷达鲁斯:他的眼睛在燃烧:发作了,赫吉奥;您瞧他全身是不是开始布满暗黄色的斑点?
§596atra bilis agitat hominem.
黑胆汁正在折磨这个人。
§596bAt pol te, si hic sapiat senex, §597pix atra agitet apud carnificem tuoque capiti inluceat.
阿里斯托蓬特斯:凭波鲁克斯发誓,如果这个老头聪明的话,在刽子手那里折磨你的应该是黑沥青,而且它还会照亮你的狗头!
§598Iam deliramenta loquitur, laruae stimulant virum.
廷达鲁斯:他已经开始胡言乱语了,恶灵正在刺激他。
§599hercle qui, si hunc comprehendi iusseris, sapias magis.
凭赫拉克勒斯发誓,如果您下令把他抓起来,那才是明智的。
§600Crucior, lapidem non habere mé, ut illi mastigiae §601cerebrum excutiam, qui me insanum verbis concinnat suis.
阿里斯托蓬特斯:气死我了,我竟然没有石头,好把那个说瞎话把我当成疯子的该挨鞭打的家伙的脑浆给砸出来!
§602Audin lapidem quaeritare?
廷达鲁斯:您听见他在找石头了吧?
§602bSolus te solum volo, §603Hegio.
阿里斯托蓬特斯:赫吉奥,我想和你单独谈谈。
§603bIstinc loquere, si quid vis, procul.
赫吉奥:如果你有什么想说的,就在那儿远远地说。
tamen audiam.
我还是听得见的。
§604Namque edepol si adbites propius, os denasabit tibi §605mordicus.
廷达鲁斯:凭波鲁克斯发誓,如果您走得更近,他会用嘴咬掉您的鼻子。
§605bNeque pol me insanum, Hégio, esse creduis §606neque fuisse umquam, neque esse morbum quem istic autumat.
阿里斯托蓬特斯:凭波鲁克斯发誓,赫吉奥,别相信我是个疯子,无论以前还是现在,我也根本没有这家伙所声称的病。
§607verum si quid metuis a me, iube me vinciri: volo, §608dum istic itidem vinciatur.
但如果您对我有什么担心,就下令把我绑起来:我愿意,只要那家伙也被同样绑起来。
§608bImmo enim vero, Hegio, §609istic, qui volt, vinciatur.
廷达鲁斯:恰恰相反,赫吉奥,还是把那个自愿被绑起来的家伙绑起来吧。
§609bTace modo.
赫吉奥:住口。
ego te, Philocrates §610false, faciam ut verus hodie reperiare Tyndarus.
你这个虚假的菲洛克拉特斯,我今天一定会让你现出原形,被证实是真实的廷达鲁斯。
§611quid mi abnutas?
你为什么对我摇头晃脑?

词汇与语法注释

  1. 561bHaud vidi magís — 惯用表达。字面意思是“我从未见过比这更多的”,在此处用作反语和讽刺,意为“这是最显而易见的谎言”。
  2. 571tun negas te Tyndarum esse? — 廷达鲁斯对阿里斯托蓬特斯设下的言语陷阱。通过带不定式的对格“te”提问(“你否认你自己是廷达鲁斯吗”),以此诱导其混乱,并在赫吉奥面前使阿里斯托蓬特斯显得像个疯子。
  3. 578Non equidem me Liberum — 普劳图斯式的典型双关语,利用上一句中的形容词“liber”(自由的)与自由之神(酒神)“Liber”的同音。廷达鲁斯借此诡辩称“我并没说我是利贝尔神”。
  4. 597pix atra agitet — 暗指古罗马对奴隶或罪犯涂抹黑色沥青(pix atra)并点燃的残酷刑罚(tunica molesta)。此处阿里斯托蓬特斯用以与廷达鲁斯所说的“黑胆汁(atra bilis)”针锋相对,以此表达其强烈的愤怒。
  5. 609bfaciam ut verus hodie reperiare — 由“faciam ut”后接虚拟式(“reperiare”为第二人称单数现在时被动语态虚拟式)构成的使役句,旨在强调“虚假的菲洛克拉特斯”与“真实的廷达鲁斯”之间的对立关系。

引用这一段

普劳图斯, 俘虏 §559-611. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:559-611

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。