Humanitext Reader

普劳图斯 · 俘虏 §501-558

阿里斯托蓬特斯的登场与廷达鲁斯的对策

第 9 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

赫吉奥在成功取得通行证并送走菲洛克拉特斯后,带着另一个俘虏阿里斯托蓬特斯回来。廷达鲁斯意识到自己的身份面临暴露的危险,便拼命声称阿里斯托蓬特斯是个疯子,以使他的证言失效。

§501eúnt obviam gratulánturque eám rem.
赫吉奥:他们迎面而来,为此向我祝贺。
§502íta me miserum restitando §503retinendoque lassum reddiderunt: §504vix éx gratulándo misér iam eminebam.
他们就这样通过不停地阻拦和挽留,使我这个可怜的人疲惫不堪:我这个可怜的人,刚才差点没能从祝贺声中抽身。
§505tandem ábii ad praetórem; ibí vix requiévi: §506rogo sýngraphum, datur mi ílico; dedi Týndaro: ille abiít domum.
最终我去了执政官那里;在那儿我几乎没得到休息:我请求通行证,它立刻给了我;我把它交给了廷达鲁斯:他回家去了。
§507inde ílico praevórtor domúm, postquam id áctum est; §508eo prótinus ad fratrém, mei ubi súnt alii captívi.
随后,那件事办完之后,我立刻折返回家;我径直去我兄弟那里,我的其他俘虏都在那里。
§509rogo, Philocratem ex Alide ecquis hominum §510noverit: tandem hic exclamat, eum sibi esse sodalem; §511dico eum esse apud me; hic extemplo orat obsecratque, §512eum sibi ut liceat videre: §513iussi ílico hunc exsolvi.
我询问是否有哪个人认识来自埃利斯的菲洛克拉特斯:最后这个人叫喊起来,说他是自己的朋友;我说他在我家里;他立刻恳求并哀求允许他见见他:我立刻下令解开这个人的锁链。
nunc tu sequere me, §514_515ut quód me oravisti ímpetres, eum hóminem uti convénias.
现在你跟着我,好让你得到你向我恳求的东西,去会见那个人。
§516Nunc íllud est, cum mé fuisse quam ésse nimio mávelim:
— 廷达鲁斯:现在正是比起活着,我更希望自己不曾存在(已经死去)的时候。
§517nunc spes opes auxiliaque a me segregant spernuntque se.
如今希望、力量和援助都离我而去,并且自相矛盾。
§518hic illést dies, cum nulla vitae meae salus sperabilest, §519neque † exílium exitio est néque adeo spes, quae mi hunc aspellat metum, §520nec subdolis mendaciis mihi usquam mantellum est meis, §522neque deprecatio perfidiis meis nec male factis fuga est, §523nec confidentiae usquam hospitium est nec deverticulum dolis: §524operta quae fuere aperta sunt, patent praestigiae, §525ómnis res palam est, néque de hac re negotium est, §526quín male occidam oppetamque pestem eri vicem meamque.
今天就是那一天,我生命的安全已经无望,既没有逃避毁灭的避难所,也没有可以消除我这恐惧的希望,我的欺诈性谎言在任何地方都没有了遮羞布,我的背叛行为没有辩解的机会,我的恶行也无路可逃,我的自信无处落脚,我的诡计也无处藏身:隐蔽的事已经被揭露,骗局已显露无遗,一切都公开了,对于这件事已经没有任何疑问,我免不了要悲惨地死去,为了我的主人也为了我自己去迎接毁灭。
§527perdidit me Aristophontes hic qui venit modo intro † §528is me novit, is sodalis Philocrati et cognatus est.
刚刚进来的这个阿里斯托蓬特斯毁了我:他认识我,他是菲洛克拉特斯的朋友和亲戚。
§529neque iám Salus servare, si volt, me potest, nec copia est, §530nisi si áliquam corde machinor astutiam.
现在即使“拯救女神”愿意,也无法救我了,而且已经没有办法,除非我在心中策划出某种诡计。
§531quám, malum? quid machiner? quid comminiscar? maxumas §532nugás ineptus incipisso.
什么诡计,见鬼? 我该策划什么? 我该编造什么? 我这个愚蠢的人,正在开始干最荒唐的蠢事。
haereo.
我卡住了。
§533Quo illúm nunc hominem próripuisse fóras se dicam ex aédibus?
赫吉奥:我要说那个人现在从屋里跑到哪里去了?
§534Núnc enim vero ego óccidi: eúnt ad te hostes, Tyndare.
廷达鲁斯:现在我确实完蛋了:敌人朝你走来了,廷达鲁斯。
§535quíd loquar? quid fabulabor? quid negabo aut quid fatebor?
我该说什么? 我该编造什么? 我该否认什么,又该承认什么?
§536mihi rés omnis ín incerto sita est.
对我来说,一切都在不确定之中。
quid rebus confidam meis?
我怎能信任我的办法?
§537utinám te di prius perderent, quam periisti e patria tua, §538Aristophontes, qui ex parata re imparatam omnem facis.
愿神明在你在祖国灭亡之前先灭了你,阿里斯托蓬特斯,你把一切准备就绪的事情都弄得乱七八糟。
§539occísa est haec res, nisi reperio atrocem mi aliquam astutiam.
这件事完蛋了,除非我能想出某种极度凶残的诡计。
§540Sequere.
赫吉奥:跟着我。
ém tibi hominem.
瞧,那儿就是你找的人。
adi, atque adloquere.
过去,和他说话。
§540bQuis homo est me hominum miserior?
廷达鲁斯:人世间还有谁比我更悲惨?
§541Quíd istuc est quod meos te dicam fugitare oculos, Tyndare, §542proque ignoto me aspernari, quasi me numquam noveris?
阿里斯托蓬特斯:廷达鲁斯,这是怎么回事,我竟要说你在躲避我的目光,把我当作陌生人一样排斥我,仿佛你从未认识我一样?
§543equidem tam sum servos quam tu, etsi ego domi liber fui, §544tu usque a puero servitutem servivisti in Alide.
确实我同你一样是奴隶,虽然我在家里曾是自由人,而你从小就在埃利斯一直当奴隶。
§545Edepol minime miror, si te fugitat aut oculos tuos, §546aut si te odit, qui istum appelles Tyndarum pro Philocrate.
廷达鲁斯:凭埃德波尔发誓,如果他躲避你或你的目光,我一点也不奇怪,或者如果他讨厌你,因为你把这个本是菲洛克拉特斯的人叫作廷达鲁斯。
§547Hegió, hic homó rabiosus habitus est in Alide, §548ne tu quód istic fabuletur auris immittas tuas.
赫吉奥,这个人字埃利斯就被当成疯子,您可千万别把耳朵凑过去听他胡言乱语。
§549nam istic hastis insectatus est domi matrem et patrem, §550et illic isti qui insputatur morbus interdum venit.
因为那个人在家里曾拿着矛追赶他的母亲和父亲,而且在那个地方,那种会被人吐唾沫的疾病有时会发作在他身上。
§551proin tu ab istoc procul recedas.
所以您要离那家伙远一点。
§551bVltro istum a me.
赫吉奥:让他离我远点!
§551cAin, verbero?
阿里斯托蓬特斯:你说什么,你这个该挨打的家伙?
§552me rabiosum atque insectatum esse hastis meum memoras patrem, §553et eum morbum mi esse, ut qui me ópus sit insputarier?
你说我是疯子,还拿着矛追赶我父亲,还说我有那种需要对我吐唾沫的病?
§554Ne verere, multos iste morbus homines macerat, §555quibus insputari saluti fuit atque is profuit.
廷达鲁斯:别担心,那种病折磨着许多人,对他们来说,被吐唾沫曾是救星,而且对他们大有益处。
§556Quid tu autem? etiam huic credis?
阿里斯托蓬特斯:那你呢? 你还相信这个人吗?
§556bQuid ego credam huic?
赫吉奥:我要相信他什么?
§556cInsanum esse me?
阿里斯托蓬特斯:相信我是个疯子?
§557Viden tu hunc, quam ínimico voltu intuetur? concedi optumumst,
廷达鲁斯:您瞧他,他用多么敌视的眼神盯着我们?
§558Hegio: fit quód tibi ego dixi, glíscit rabies, cave tibi.
最好退后,赫吉奥:我跟您说过的事情正在发生,狂躁正在滋长,您自己要小心。

词汇与语法注释

  1. 516me fuisse quam esse nimio mavelim — 'fuisse' 是 'esse'(存在、活着)的完成时不定式,在此处具有“不再存在、已经死去”的委婉含义,与现在的 'esse' 相对。'nimio' 是表示程度差异的夺格,修饰含有比较意义的 'mavelim'(malim 的古写),相当于古典拉丁语中的 'multo',意为“得多”或“大大地”。
  2. 526quin male occidam oppetamque pestem eri vicem meamque — 'quin' 从句承接前句的否定表达 'neque de hac re negotium est'(此事已无疑问)。'vicem' 是宾格名词,在此处与属格('eri')及物主形容词('meam')连用,作副词性用法,表示“代替……”或“为了……的缘故”。
  3. 550qui insputatur morbus — 指代癫痫(morbus comitialis)的俗语表达。在古罗马,人们习惯向癫痫患者或在其面前吐唾沫(insputare),以避邪或防止传染。关系代词 'qui' 在此作为古夺格/工具格(相当于 'quo')使用,表示“人们对其吐唾沫以辟邪的疾病”。

引用这一段

普劳图斯, 俘虏 §501-558. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:501-558

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。