Humanitext Reader

普劳图斯 · 俘虏 §443-500

菲洛克拉特斯启程与食客埃尔加西鲁斯的叹息

第 8 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

廷达鲁斯与菲洛克拉特斯互诉忠诚并道别,赫吉奥打发菲洛克拉特斯启程。随后,饱受饥饿折磨的食客埃尔加西鲁斯登场,痛陈年轻人的冷遇并哀叹生计艰难,紧接着赫吉奥再次上场表达自己的满足之情。

§443opsecro, infidelior mihi ne fuas quam ego sum tibi.
我恳求你,不要对我比我对你还要不忠。
§444tu hóc age.
你专心做好这件事。
tu mihí erus nunc es, tu patronus, tu pater, §445tibi commendo spes opesque meas.
现在你就是我的主人,我的保护者,我的父亲,我把我的希望和财产都托付给你。
§445bMandavisti satis.
菲洛克拉特斯:您托付得足够了。
§446satin habes, mandata quae sunt facta si refero?
如果我带着办妥的嘱托回来,您就满足了吗?
§446bSatis.
廷达鲁斯:满足了。
§447Et tua et tua huc ornatus reveniam ex sententia.
菲洛克拉特斯:我必会按照你的,以及您的心愿,妥善地回到这里。
§448numquid aliud?
还有别的事吗?
§448bVt quam primum possis redeas.
廷达鲁斯:尽你所能尽快回来。
§448cRes monet.
菲洛克拉特斯:情况正催促着我。
§449Sequere me, viaticum ut dem á trapezita tibi, §450eadem opera a praetore sumam syngraphum.
赫吉奥:跟我来,好让我从钱庄那里给你旅费,同时我也去执政官那里拿一份通行证。
§450bQuem syngraphum?
菲洛克拉特斯:什么通行证?
§451Quem hic ferat secum ad legionem, hinc ire huic ut liceat domum.
赫吉奥:让他随身带到军营去,好让他获准从这里回家。
§452tu intro abi.
你进屋去吧。
§452bBene ambulato.
廷达鲁斯:祝一路平安。
§452cBene vale.
— 菲洛克拉特斯:祝好自珍重。
§452dEdepol rem meam §453constabilivi, quom illos emi de praeda a quaestoribus; §454expedivi ex servitute filium, si dis placet.
赫吉奥:凭埃德波尔发誓,我确实巩固了我的家业,当我从财务官手中买下战利品中的这两个人时;如果诸神保佑,我已经把儿子从奴役中解救出来了。
§455at etiam dubitavi, hos homines emerem an non emerem, diu.
但我之前甚至还犹豫了很久,该不该买下这两个人。
§456servate istum sultis intus, servi, ne quoquam pedem §457ecferat sine custodela.
奴隶们,请在里面看管好那个人,别让他走动一步而没有监视。
iam ego apparebo domi; §458ad fratrem modo captivos alios inviso meos, §459eadem percontabor, ecquis hunc ádulescentem noverit.
我马上就回家;我这去我兄弟那里看看我的其他俘虏,顺便打听一下,是否有人认识这个年轻人。
§460sequere tu, te ut amittam; ei rei primum praevorti volo.
你,跟着我,好让我放你走;我想要先处理这件事。
§461Míser homo est, qui ipse sibi quod edit quaerit et id aegre invenit, §462sed ille est miserior, qui et aegre quaerit et nihil invenit; §463ille miserrimust, qui cum esse cupit, tum quod edit non habet.
— 埃尔加西鲁斯:可怜的人是那种自己寻找食物却又极难找到的人,但更可怜的是那些费尽心思寻找却一无所获的人;最可怜的则是当他渴望吃东西时,却偏偏没有任何可吃之物的人。
§464nam hercle ego huic die, si liceat, oculos effodiam libens, §465ita malignitate oneravit omnis mortalis mihi; §466neque ieiuniosiorem neque magis ecfertum fame §467vidi nec quoi minus procedat quidquid facere occeperit, §468ita venter gutturque resident esurialis ferias.
凭赫拉克勒斯起誓,如果可以的话,我真乐意挖出这“今天”的双眼,因为它让所有凡人对我变得如此吝啬;我从未见过更饥饿、更塞满饥荒的一天,也没见过谁不管开始做什么都更不顺利的一天,乃至我的肚子和喉咙都在过着饥饿的假期。
§469ilicet parasiticae arti maximam malam crucem, §470ita iuventus iam ridiculos inopesque ab se segregat.
寄生之术啊,见鬼去吧,现在的年轻人竟然如此把逗乐者和穷人从身边驱逐出去。
§471nil morantur iam Lacones unisubselli viros, §472plagipatidas, quibus sunt verba sine penu et pecunia:
他们如今一点也不在乎那些“单长椅上的人”,那些“挨打者”,他们空有言辞,却无食粮与金钱。
§473eos requirunt, qui libenter, quom ederint, reddant domi; §474ipsi obsonant, quae parasitorum ante erat provincia, §475ipsi de foro tam aperto capite ad lenones eunt §476quam in tribú aperto capite sontes condemnant reos; §477neque ridiculos iam terrunci faciunt, sese omnes amant.
他们寻找的是那些在吃饱之后,乐意在自己家里回请的人;他们自己去买菜,而这在以前是寄生者的专属领地;他们自己从广场上昂首挺胸地去找老鸨,就像在部族大会上昂首挺胸地宣判有罪的被告一样;他们再也不把逗乐者放在眼里,全都只爱他们自己。
§478nám uti dudum hinc abii, accessi ad adulescentes in foro.
因为刚才我从这里离开时,走近了广场上的年轻人们。
§479salvete inquam.
“你们好,”我说。
quo imus una ínquam ad prandium? atque illi tacent.
“我们一起去哪里,”我说,“吃午饭? ”而他们沉默不语。
§480quis ait hoc aut quis profitetur? inquam.
“谁请客,或者谁来承办? ”我说。
quasi muti silent, §481neque me rident.
他们像哑巴一样沉默,也不对我笑。
ubi cenamus? inquam.
“我们在哪里吃晚饭? ”我说。
átque illi abnuont.
而他们连连摇头。
§482dico unum ridiculum dictum de dictis melioribus, §483quibus solebam menstruales epulas ante adipiscier: §484nemo ridet; scivi extemplo rem de compecto geri; §485ne canem quidem irritatam voluit quisquam imitarier, §486saltem, si non arriderent, dentes ut restringerent.
我说了一个我那些较好的段子里的笑话,以前我曾凭这些段子换来一整月的筵席:没有人笑;我立刻知道这是他们串通好了的;甚至没有人愿意模仿一只被激怒的狗,哪怕他们不笑,至少也该龇一下牙。
§487abeo ab illis, postquam video me sic ludificarier; §488pergo ad alios, venio ad alios, deinde ad alios: una res.
看到自己被这样戏弄,我便离开了他们;我走向其他人,来到其他人那里,接着又去其他人那里:全是一回事。
§489omnes de compecto rém agunt, quasi in Velabro olearii.
大家都串通好了办事,就像维拉布鲁姆的油商一样。
§490nunc redeo inde, quoniam mé ibi video ludificarier.
现在我从那里回来,因为我看到自己在那里被戏弄。
§491item alii parasiti frustra obambulabant in foro.
其他寄生者也同样在广场上徒劳地游荡。
§492nunc barbarica lege certumst ius meum omne persequi: §493qui consilium iniere, quo nos victu et vita prohibeant, §494is diem dicam, irrogabo multam, ut mihi cenas decem §495meo arbitratu dent, cum cara annona sit.
现在我决定用外邦的法律来追讨我所有的权益:那些合谋要剥夺我们生计和生活的人,我要起诉他们,对他们课以罚金,让他们赔我十顿晚饭,由我任意挑选,且要在物价高昂的时候。
sic egero.
我要这样办。
§496nunc ibo ad portum hinc: est illic mi una spes cenatica; §497si éa decolabit, redibo huc ad senem ad cenam asperam.
现在我要从这里去港口:那里有我唯一的晚餐希望;如果那个希望落空,我就回到这里,到老头子那儿去吃顿粗茶淡饭。
§498Quid est suávius, quam bene rém gerere,
— 赫吉奥:有什么比把事情办好更令人愉快的呢?
§499bonó publicó, sic ut égo feci herí, §500cum emi hósce homines: ubi quísque vident,
像我昨天做的那样,造福于公众,当我买下这些人的时候:每当人们看到我,

词汇与语法注释

  1. 443ne fuas — 使用动词 sum 的古体虚拟式现在时形式(fuas 代替 sis)表示的否定命令,相当于古典时期的 ne sis。
  2. 447Et tua et tua — 尽管连续使用了相同的第二人称物主形容词,但第一个 tua 指的是与之对话的廷达鲁斯(扮演菲洛克拉特斯),第二个 tua 则指在一旁的赫吉奥,表示他将满足两人的期望而归来。
  3. 461edit — 动词 edo(吃)在早期拉丁语中的虚拟式现在时形式(代替 edat)。在关系从句 quod edit 中使用虚拟式,带有目的或适宜性的语气。
  4. 463esse — 并非动词 sum(是)的不定式,而是动词 edo(吃)的现在时主动不定式(即 edere 的缩略/古体形式),在此充当 cupit 的补足语。
  5. 492barbarica lege — 由于该剧是基于希腊背景改编的罗马喜剧(Palliata),在希腊人眼中“外邦的(barbarica)”即指罗马。因此,这里指的是罗马的法律或习俗。

引用这一段

普劳图斯, 俘虏 §443-500. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:443-500

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。