§276ut facete orationem ad servitutem contulit.
廷达鲁斯:(旁白)他竟然如此巧妙地把话引到了奴隶身份上!
§277Quo de genere natust illic Philocrates?
赫吉奥:那边的菲洛克拉特斯是出身于什么家系?
§277bPolyplusio:
菲洛克拉特斯:多金家。
§278quod genus illi est unum pollens atque honoratissumum.
那个家族在当地是最有势力、最受尊崇的。
§279Quid ipsus hic? quo honore est illic?
赫吉奥:他自己呢? 在那里享有怎样的地位?
§279bSummo, atque ab summis viris.
菲洛克拉特斯:最高地位,并且深受最高层人士的器重。
§281quid divitiae, suntne opimae?
赫吉奥:财产呢,丰厚吗?
§281bVnde excoquat sebum senex.
菲洛克拉特斯:足能让老头子从中熬出油来。
§282Quid pater, vivitne?
赫吉奥:他父亲呢,还活着吗?
菲洛克拉特斯:我们离开那里时,还留他活着;现在他是否还活着,那当然只有冥王才知道。
§284Salva res est, philosophatur quoque iam, non mendax modo est.
廷达鲁斯:(旁白)万事大吉,他现在不仅会撒谎,甚至还说起哲学来了。
§285Quid erat ei nomen?
赫吉奥:他叫什么名字?
§285bThensaurochrysonicochrysides.
菲洛克拉特斯:特恩萨乌洛克里索尼科克里西德斯。
§286Videlicet propter divitias inditum id nomen quasi est.
赫吉奥:显而易见,这名字仿佛是因他的财富而起的。
§287Immo edepol propter avaritiam ipsius atque audaciam.
菲洛克拉特斯:不,凭波鲁克斯发誓,是因为他本人的贪婪和贪得无厌。
§289Quid tu ais? tenaxne pater est eius?
赫吉奥:你怎么说? 他的父亲吝啬吗?
§289bImmo edepol pertinax; §290quin etiam ut magis nóscas: Genio suo ubi quando sacruficat, §291ad rem divinam quibus est opus, Samiis vasis utitur, §292ne ipse Genius surripiat: proinde aliis ut credat vide.
菲洛克拉特斯:不,凭波鲁克斯发誓,是固执透顶;甚至,为了让您更了解:每当他向自己的守护神祭祀时,凡是祭祀所需的器皿,他都只用萨摩斯产的陶器,免得连守护神自己都会偷走它们。 因此您想想,他还会信任别人吗?
§293Sequere hac me igitur.
赫吉奥:那么跟着我往这边来。
eadem ego ex hoc quae volo exquaesivero.
我也要从这个人身上打听我想知道的同样事情。
§294Philocrates, hic fecit, hominem frugi ut facere oportuit.
菲洛克拉特斯,这家伙做了一个诚实忠厚之人应该做的事。
§295nám ego ex hoc quo genere gnatus sis scio, hic fassust mihi; §296haec tu eadem si confiteri vis, tua ex re feceris: §297quae tamen scio scire me ex hoc.
因为我已经从他这里知道了你出身于什么家系,他向我坦白了;如果你也愿意承认这些相同的事情,这对你自己的利益是有好处的:不过,这些事情我反正已经知道我是从他这里得知的。
§297bFecit officium hic suom, §298cum tibi est confessus verum, quamquam volui sedulo §299meam nobilitatem occultare et genus et divitias meas, §300Hegio; nunc quando patriam et libertatem perdidi, §301non ego istúnc me potius quam te metuere aequom censeo.
廷达鲁斯:他尽了他的本分,当他向您承认了真相,尽管我曾极力想要隐瞒我的高贵身份、家世和我的财产,赫吉奥;现在既然我已经失去了祖国和自由,我不认为让他害怕我,比让我敬畏您更为合理。
§302vis hostilis cum istoc fecit meas opes aequabiles; §303memini, cum dicto haud audebat: facto nunc laedat licet.
敌人的武力使我的力量与他变得平等;我记得,以前他连口头上都不敢冒犯:现在他可用行动来伤害我了。
§304sed viden? fortuna humana fingit artatque ut lubet:
但是您看到了吗?
§305me, qui liber fueram, servom fecit, e summo infimum; §306qui imperare insueram, nunc alterius imperio obsequor.
人的命运随心所欲地塑造并束缚着人:它把曾经自由的我变成了奴隶,从最高处坠落到最底层;我曾习惯于发号施令,现在却顺从于他人的命令。
§307et quidem si, proinde ut ipse fui imperator familiae, §308habeam dominum, non verear ne iniuste aut graviter mi imperet.
而且实际上,如果正如我自己曾是家中的主宰者那般,我能有一个主人,我就不至于害怕他会对我不公或严苛地施加命令。
§309Hegio, hoc te monitum, nisi forte ipse non vis, voluerim.
赫吉奥,我希望向您进言此事,除非您自己并不愿意听。
§310Loquere audacter.
赫吉奥:大胆说吧。
§310bTam ego fui ante liber quam gnatus tuos, §311tam mihi quam illi libertatem hostilis eripuit manus, §312tam ille apud nos servit, quam ego nunc hic apud te servio.
廷达鲁斯:我以前和你儿子一样是一个自由人,敌人的手夺走我的自由,正如夺走他的自由一样多,他在我们那里服役,正如我现在在这里伺候您一样。
§313est profecto deus, qui quae nos gerimus auditque et videt: §314is, uti tu me hic habueris, proinde illum illic curaverit; §315bene merenti bene profuerit, male merenti par erit. §316quam tu filium tuom, tam páter me meus desiderat.
世上确有一位神明,倾听并注视着我们的一举一动:他会根据您在这里如何待我,而在那里同样关照他;他会向行善者报以善行,对作恶者施以同等的报应。正如您思念您的儿子一样,我的父亲也同样思念着我。
§317Memini ego istuc.
赫吉奥:那事我记着呢。
sed faterin eadem quae hic fassust mihi?
但你承认这家伙向我坦白的那些事吗?
廷达鲁斯:我承认,我的父亲在家里拥有极大的财富,以及我出身于最尊贵的家族。
sed te optestor, Hegio, §320ne tuom animum avariorem faxint divitiae meae: §321ne patri, tam étsi sum unicus, decere videatur magis, §322me saturum servire apud te sumptu et vestitu tuo §323potius quam illi, ubi minime honestumst, mendicantem vivere.
但我恳求您,赫吉奥,请不要让我的财富使您的心变得更加贪婪:免得对我父亲来说,即便我是独生子,他也觉得更合适:让我在这里白吃白穿,作为奴隶服侍您,而不是让我在那里像个乞丐一样生活,那是最不光彩的。
§325non ego ómnino lucrum omne esse utile homini existimo: §326scio ego, multos iam lucrum lutulentos homines reddidit; §327est etiam ubi profecto damnum praestet facere quam lucrum.
我并不认为所有的利益对人都是绝对有益的:我知道,利益已经使许多人变得卑鄙龌龊;甚至在某些时候,宁可遭受损失也确实比获取利益更好。
§328odi ego aurum: multa multis saepe suasit perperam.
我痛恨金子:它常常唆使许多人做错事。
§329nunc hoc animum advorte, ut ea quae sentio pariter scias.
现在请注意听,好让您同样了解我的心思。
§330filius meus illic apud vos servit captus Alide:
赫吉奥:我的儿子在你们那里当奴隶,在阿利斯被俘: