Humanitext Reader

普劳图斯 · 巴克科斯姐妹 §596-662

姆内西洛库斯的懊悔与克里萨鲁斯的得胜归来

第 10 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

在皮斯托克莱鲁斯与军人的寄食者激烈交锋后,沮丧的姆内西洛库斯出现,并因坦白自己已将所有黄金归还给父亲而陷入绝望。此时,奴隶克里萨鲁斯得意洋洋地登场,炫耀自己如何骗过了老主人并获得了一大笔钱。

§596ita dentifrangibula haec meis manibus gestiunt.
【皮斯托克莱鲁斯】所以我的这些“碎齿器”(拳头)在我的手里直发痒。
§597Cum ego huius verba interpretor, mihi cautiost, §598ne nucifrangibula excussit ex malis meis.
【寄食者】每当我要解读他的话,我就得小心,免得他把我嘴里的“碎核桃器”(牙齿)给打碎出来。
§599tuo ego istaec igitur dicam illi periculo.
所以,我将冒着你的风险去把那些话告诉他。
§600Quid ais tu?
【皮斯托克莱鲁斯】你说什么?
§600bEgo istuc illi dicam.
【寄食者】我会把那话告诉他。
§600cDic mihi, §601quis tu es?
【皮斯托克莱鲁斯】告诉我,你是谁?
§601bIllius sum integumentum corporis.
【寄食者】我是他身体的护甲。
§602Nequam esse oportet cui tu integumentum improbus es.
【皮斯托克莱鲁斯】既然你这个恶棍是他的护甲,那家伙也必定是个无耻之徒。
§603Sufflatus ille huc veniet.
【寄食者】他会怒气冲冲地来到这里。
§603bDirrumptum velim.
【皮斯托克莱鲁斯】我倒希望他气炸了。
§604Numquid vis?
【寄食者】你还有什么事情吩咐吗?
§604bAbeas. celeriter factost opus.
【皮斯托克莱鲁斯】滚吧。 得赶紧行动。
§605Vale, dentifrangibule.
【寄食者】再见,碎齿器先生。
§605bEt tu, integumentum, vale.
—— 【皮斯托克莱鲁斯】你也再见,护甲先生。
§606in eum nunc haec res vénit locum, ut quid consili §607dem meo sodali super amica nesciam, §608qui iratus renumeravit omne aurum patri, §609neque nummus ullust qui reddatur militi.
事态现在已经到了这一步:我不知道该为我的挚友关于他的情人提供什么建议,因为他一时气愤,把所有的黄金都还给了他的父亲,现在连一个可以付给军人的钱币都没有。
§610sed huc concedam, nam concrepuerunt fores.
不过我先避到这边来,因为门发出响声了。
§611Mnesilochus eccum maestus progreditur foras.
看啊,姆内西洛库斯正忧伤地走到外面来。
§612Pétulans, protervo íracundo ánimo, indomito incógitato, §613sine modo et modestia sum, sine bono iure atque honore, §614incredibilis imposque animi, ínamabilis inlepidus vivo,
【姆内西洛库斯】我傲慢自大,性情粗暴易怒,不受约束且不计后果,毫无分寸与节制,毫无公正与荣誉,不可思议且无法自控,我活得不讨人喜欢也不讨人欢心,生来就带着恶毒的本性。
§615malevolente ingenio natus. postremo id mi est quod volo §615aego esse áliis.
归根结底,我成了我希望别人对我所成为的那种人。
credibile hóc est?
这能让人相信吗?
§616nequiór nemost neque indígnior quoi §616adi béne faciant neque quém quisquam §617homo aút amet aut ádeat.
没有比我更卑鄙的人,也没有人比我更不配得到神明的眷顾,也没有谁会去爱,或者去接近。
§618inimícos quam amícos aequómst med habére, §619malós quam bonós par magís me iuváre.
对我来说,拥有仇敌比拥有朋友更合情理,恶人帮助我比善人帮助我更为合适。
§620ómnibus probris, quae ímprobis viris §621dígna sunt, dígnior núllus est homo; §622quí patri réddidi omne aúrum amans, mihi §623quód fuit praé manu.
凡是配得上恶棍的一切耻辱,没有哪个男人比我更配得上;我虽然身处热恋之中,却把手头所有黄金都还给了父亲。
súmne ego homo miser?
我难道不是个可悲的人吗?
§624pérdidi mé simulque óperam Chrysali.
我毁了自己,也同时毁了克里萨鲁斯的功劳。
§625Consólandus hic mist, íbo ad eum.
【皮斯托克莱鲁斯】我必须安慰这个家伙。 我到他那里去。
§626Mnesíloche, quid fit?
姆内西洛库斯,怎么了?
§626bPérii.
【姆内西洛库斯】我全完了。
§626aDi mélius faciant.
【皮斯托克莱鲁斯】愿神明保佑情况好转。
§626abPérii.
【姆内西洛库斯】我全完了。
§627Non táces, insipiens?
【皮斯托克莱鲁斯】你就不能闭嘴吗,糊涂蛋?
§627bTáceam?
【姆内西洛库斯】要我闭嘴?
§627aSanús satis non es.
【皮斯托克莱鲁斯】你不够清醒。
§627abPérii.
【姆内西洛库斯】我全完了。
§628múlta mala mi in péctore nunc ácria atque acérba eveniunt.
现在,许多尖锐和痛苦的灾难涌上我的心头。
§629criminin me habuisse fídem? immérito tibi íratus fui.
我居然相信了那番谗言! 我之前对你发火真是太不应该了。
§630Heia, bonum habe ánimum.
【皮斯托克莱鲁斯】好啦,打起精神来。
§630bVnde habeam? mortuos pluris pretist §631quam égo sum.
【姆内西洛库斯】从哪里打起? 死人都要比我更有价值。
§631bMilitis parasitus venerat modo aurum petere hinc, §632eum ego meis dictis malis his foribus atque hac platea abegi; §633reppuli, reieci hominem.
【皮斯托克莱鲁斯】军人的寄食者刚才到这里来要钱,我用严厉的话语把他从这扇门和这条街上轰走了;我击退并拒绝了那个家伙。
§633bQuid mi id prodest? quom ipse veniet, §634quid faciam? nil habeo miser.
【姆内西洛库斯】那对我有什么用? 当他本人来的时候,我该怎么办? 可怜的我,什么都没有。
ille quidem hanc abducet, scio.
我知道,他肯定会把她带走的。
§635Si mihi sit, nón pollicear.
【皮斯托克莱鲁斯】如果我有的话,我绝不会口头承诺。
§635bScio, dares, novi tuom.
【姆内西洛库斯】我知道,你会给的,我了解你的为人。
§636sed nisi ames, non habeam tibi fidem tantam; eó quod amas tamen §637nunc agitas sat tute tuarum rérum;
但是如果你自己没有在谈恋爱,我不会对你如此信任;然而正因为你也在恋爱,你现在也为自己的事情够忙活的了。
sin libér sies §638egone ut opem mi ferre posse pútem inopem te? non potest.
如果你能脱身倒还好,既然你自己也无能为力,我怎能认为你能给我带来帮助? 这是不可能的。
§638aTace modo: deus respiciet nos aliquis.
【皮斯托克莱鲁斯】只要闭嘴:会有某个神明眷顾我们的。
§638abNugae.
【姆内西洛库斯】废话。
vale.
再见。
§639Mane.
【皮斯托克莱鲁斯】等一下。
§639bQuid est?
【姆内西洛库斯】怎么了?
§639cTuam cópiam eccam Chrysalum video.
【皮斯托克莱鲁斯】看啊,我看到你的救星克里萨鲁斯了。
tace.
闭嘴。
§640Hunc hóminem decet auro éxpendi, huic décet statuam statui éx auro;
【克里萨鲁斯】这个男人值得用黄金来称量,应该为他树立一座黄金铸造的雕像。
§641nam dúplex hodie facinús feci, duplicíbus spoliis sum adféctus.
因为我今天立下了双重功勋,并获得了双重的战利品。
§642érum maiorem méum ut ego hodie lúsi lepide, ut lúdificatust.
今天我把我的大老爷愚弄得多么巧妙,他被耍得团团转。
§643cállidum senem cállidis dolis §644cómpuli et pérpuli, mi ómnia ut créderet.
用狡黠的计策,我驱使并逼迫那个精明的老人去相信我的一切。
§645núnc amanti ero fílio senis, §646quícum égo bibo, quícum édo et amo, §647régias cópias aúreasque óptuli, §648út domo súmeret neú foris quaéreret.
现在,对于那个在热恋中的小主人,即老人的儿子—— 与他一同饮酒、一同进食并一同恋爱的伙伴—— 我奉上了皇家般丰厚的黄金资产,让他可以从家里支取,而无须到外面去寻觅。
§649nón mihi istí placent Pármenonés, Syri, §650quí duas aut trís minas aúferunt eris.
我不喜欢你们的那些巴尔梅诺和叙鲁斯之流,那些只从主人那里弄走两三米纳的家伙。
§651néquius nil ést quam egens cónsili servós, nisi §652hábet multipotens péctus: §653úbicumque usús siet, péctore expromát suo.
没有什么比缺乏谋略的奴隶更无用的了,除非他有一颗智谋多端的心:无论何处需要,他都能从自己的心里把计谋拿出来。
§654nullús frugi esse pótest homo, §655nisi qui ét bene et mále facere tenet.
没有人能成为有用之才,除非他懂得如何行善与行恶。
§656ímprobis cum ímprobus sit, hárpaget fúribus, §657fúretur quód queat, §658vórsipellem frúgi cónvenit esse hominem, §659_660péctus quoi sapít: bonus sít bonis, malus sít malis; §661utcúmque res sit, ita ánimum hábeat.
面对恶棍时他也是恶棍,他从窃贼那里掠夺,偷走他能偷走的东西,一个有用的人应该像个变色龙,心中充满智慧的人:对好人要好,对坏人要坏;无论局势如何,他的心境便应当如何。
§662séd lubet scíre quantum aúrum erus sibi
但我很想知道主人给自己……留了多少黄金

词汇与语法注释

  1. §597cautiost, ne — 名词短语 `cautio est` 后接 `ne` + 虚拟语气,表示预防或担忧(“必须小心免得……”)。在此处,`excussit`(代替虚拟语气 `excutiat`,或反映了手稿的混乱)引导了该从句。这与前一行的幽默造词 `dentifrangibula`(碎齿器,指拳头)以及此处的 `nucifrangibula`(碎核桃器,指牙齿)相呼应。
  2. §612protervo iracundo animo — 性质夺格(ablative of quality),用于限定姆内西洛库斯的心境。它与作主动词 `sum`(第613行)补足语的主格形容词 `petulans`(傲慢的)等并列。形容词 `indomito` 和 `incogitato` 也同样并列修饰 `animo`。
  3. §638egone ut opem mi ferre posse pútem — 表示否定或愤慨的独立 `ut` 从句(反问句)。带有疑问后缀 `-ne` 的主格代称 `ego` 与 `ut` + 虚拟语气 `putem` 相结合,传达出强烈的绝无可能或拒绝的语气(“我怎能可能认为……?”)。
  4. §641duplicibus spoliis sum adféctus — 动词 `afficere` 与夺格 `spoliis` 结合,意为“被赋予”或“被授予”。在此处以被动完成时(`sum affectus`)出现,构成了克里萨鲁斯得意的军事比喻的一部分,将骗自老主人的黄金和胜利比作战争中的“战利品”(`spolia`)。

引用这一段

普劳图斯, 巴克科斯姐妹 §596-662. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi004.humanitext-lat2:596-662

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。