§464is ea causa misit, hoc qui surriperent misero mihi.
(埃乌克里翁)他正是为了这个原因才派他们来,好从我这可怜人手里把这东西偷走。
§465condigne etiam meus med intus gallus gallinacius, §466qui érat anu peculiaris, perdidit paenissume.
我家里的公鸡也真是配合我,它本是那老婆子的私产,却差点把我彻底害惨。
quid opust verbis? ita mihi pectus peracuit:
还用多说吗?
§469capio fustem, obtrunco gallum, furem manufestarium.
这让我怒火中烧:我拿起木棒,把这只当场被捉的“窃贼”公鸡给打死了。
凭神明起誓,我相信那些厨师定是向那公鸡许诺了报酬,只要它把地方暴露出来。
exemi ex manu † manubrium.
我已从他们手中夺走了这个机会。
§473sed Megadorus meus affinis eccum incedit a foro.
瞧,我的亲戚梅加多鲁斯从广场那边走过来了。
§474iam hunc non ausim praeterire, quin consistam et conloquar.
此时我可不敢不驻足与他交谈就直接走过去。
Euclionis filiam §477laudant. sapienter factum et consilio bono.
他们都称赞埃乌克里翁的女儿,说这做得很聪明,是一个好主意。
§478nam meo quidem animo sí idem faciant ceteri §479opulentiores, pauperiorum filias §480ut indotatas ducant uxores domum, §481et multo fiat civitas concordior, §482et invídia nos minore utamur quam utimur, §483et illaé malam rem metuant quam metuont magis, §484et nos minore sumptu simus quam sumus.
因为在我看来,如果其他富有的人也这样做,把穷人家没有嫁妆的女儿娶进家门,那么城邦就会变得和谐得多,我们所遭受的嫉妒也会比现在少得多,那些妻子们也会比现在更害怕应得的惩罚,而我们的开销也会比现在少得多。
§485in maximam illuc populi partem est optimum; §486in pauciores avidos altercatio est, §487quorum animis avidis atque insatietatibus §488neque lex neque sutor capere est qui possit modum.
这对大部分人来说是最好的;对少数贪婪的人来说虽有争执,但对他们那贪婪和无法满足的心,无论是法律还是鞋匠都无法量出其界限。
因为会有人说:“如果把这条规矩定给穷人,那些有钱有嫁妆的女人要嫁给谁呢?
§491quo lubeant, nubant, dum dos ne fiat comes.
” 她们爱嫁给谁就嫁给谁,只要没有嫁妆作为随从。
§492hoc sí ita fiat, mores meliores sibi §493parent, pro dote quos ferant, quam nunc ferunt, §494ego faxim muli, pretio qui superant equos, §495sint viliores Gallicis cantheriis.
如果这样行得通,她们就会为自己培养出比现在更好的品性,来代替嫁妆带进门,我会让那些价格超过马匹的骡子,变得比高卢的阉马还要便宜。
§496Ita me di amabunt ut ego hunc ausculto lubens.
(埃乌克里翁)愿神明保佑我,我听他的话听得真痛快。
§497nimis lépide fecit verba ad parsimoniam.
他关于节约的议论真是太妙了。
§498Nulla igitur dicat “equidem dotem ad te adtuli §499maiorem multo quam tibi erat pecunia; §500enim míhi quidem aequomst purpuram atque aurum dari, §501ancillas, mulos, muliones, pedisequos, §502salutigerulos pueros, vehicla qui vehar. ”
(梅加多鲁斯)这样,就不会有女人说:“我确实带给你比你自己的财产还要多得多的嫁妆;因此,给我提供紫衣、黄金、婢女、骡子、骡夫、随从、替我通报问候的侍童以及我乘用的车辆,本就是理所当然的。
§503Vt matronarum hic facta pernovit probe.
” (埃乌克里翁)他对妇人们的所作所为真是了如指掌。
§504moribus praefectum mulierum hunc factum velim.
我真希望他被任命为妇女风纪官。
(梅加多鲁斯)如今,无论你走到哪儿,你看到屋里的车子,比你到乡村别墅去时看到的还要多。
§507sed hoc étiam pulchrum est praequam ubi sumptus petunt.
但甚至这和她们要求开销时相比,也算是体面的了。
§508stat fullo, phyrgio, aurifex, lanarius; §509caupones patagiarii, indusiarii, §510flammarii, violarii, carinarii; §511stant manulearii, stant † murobatharii, §512propolae linteones, calceolarii; §513sedentárii sutores diabathrarii, §514solearii astant, astant molocinarii; §516strophiarii astant, astant semul sonarii.
漂洗工、刺绣工、金匠、毛织工都站着;卖边饰的、卖内衣的、卖新娘面纱的、染紫罗兰色的、染黄色的商人;卖袖子的站着,卖香鞋的站着;卖麻布的小贩、鞋匠;坐着干活的拖鞋匠,卖凉鞋的站着,染锦葵色的商人站着;卖胸带的站着,卖腰带的也同时站着。
§517iam hosce absolutos censeas: cedunt, petunt §518treceni, cum stant thylacistae in atriis §519textores limbularii, arcularii.
你以为这些人已经付清了:他们刚走,又有三百个人来要钱,当那些提钱袋的人站满大厅时,还有织边饰的、做箱子的。
§520ducuntur, datur aes.
他们被领进去,付了钱。
iam absolutos censeas, §521cum incedunt infectores corcotarii, §522aut aliqua mala crux semper est, quae aliquid petat.
你以为已经付清了,结果染红花色衣服的人又走了进来,总有某些该死的灾祸来要钱。
(埃乌克里翁)我本想上前搭话,但我怕他停止历数妇人的风气。 因此我现在随他讲下去。
(梅加多鲁斯)当所有的琐碎商贩都结清了账目,到了最后,兵士走上前来,要求军饷。
于是去找钱庄老板核对账目;兵士饿着肚子站在一旁,认为该给钱了。
§529ubi disputata est ratio cum argentario, §530etiam ipsus ultro debet argentario: §531spes prorogatur militi in alium diem.
当与钱庄老板核对清账目后,丈夫自己甚至反而欠了钱庄老板的钱:给兵士的指望被推迟到了另一天。
这些以及许多其他不便和无法忍受的开销,都存在于巨额的嫁妆之中。
因为没有嫁妆的妻子受制于丈夫;有嫁妆的妻子则用灾祸和损失将丈夫折磨致死。
§536sed eccum adfinem ante aedes.
瞧,我的亲戚在屋前呢。
quid agis, Euclio?
你好啊,埃乌克里翁?
§537Nimium lubenter edi sermonem tuom.
(埃乌克里翁)我极其高兴地聆听了您的谈话。
§538An audivisti?
(梅加多鲁斯)你听到了?
§538bVsque a principio omnia.
(埃乌克里翁)从头到尾,全都听到了。
(梅加多鲁斯)不过依我看,你还是做得更体面些为好,如果在女儿的婚礼上,你能穿得更体面些。
(埃乌克里翁)那些根据境遇保持体面、根据财富保持尊荣的人,会记住自己出身于何处。