Humanitext Reader

普劳图斯 · 一坛黄金 §263b-331

筹备婚礼与仆役议论埃乌克里翁的吝啬

第 5 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

埃乌克里翁同意将女儿无嫁妆嫁给梅加多鲁斯,并开始准备婚礼。梅加多鲁斯的奴隶总管皮特迪克斯和雇来的厨师们在分配食物和人手时,八卦着埃乌克里翁极其吝啬的种种奇闻。

§263bIstuc.
(埃乌克里翁)就这么办。
ei et vale.
走吧,祝你好运。
§264Heus, Pythodice, sequere propere me ad macellum strenue.
(梅加多鲁斯)喂,皮特迪克斯,快点打起精神跟我去集市。
§265Illic hinc abiit.
— (埃乌克里翁)那人从这儿走了。
di immortales, obsecro, aurum quid valet.
不死的神明啊,我祈求你们,黄金有什么魔力啊。
§267id inhiat, ea affinitatem hanc obstinavit gratia.
他垂涎它,正是为了这个原因他才坚持这桩婚事。
§268ubi tu es, quae deblateravisti iam vicinis omnibus,
你在哪儿呢,你这已经向所有邻居嚷嚷说我要给女儿嫁妆的女人?
§269meae me filiae daturum dotem? heus, Staphyla, te voco.
喂,斯塔皮拉,我叫你呢。
§270ecquid audis? vascula intus pure propera atque elue: §271filiam despondi ego: hodie huic nuptum Megadoro dabo.
你听见了吗? 快点把里面的器皿洗干净:我把女儿许配了:今天我就把她嫁给这个梅加多鲁斯。
§272Di bene vortant.
(斯塔皮拉)愿神明保佑一切顺利。
verum ecastor non potest, subitum est nimis.
可是凭卡斯托尔起誓,这不可能,太突然了。
§273Tace atque abi.
(埃乌克里翁)闭嘴,快进去。
curata fac sint cum a foro redeam domum; §274atque aedis occlude; iám ego hic adero.
我从广场回家时,确保一切准备妥当;还要锁好门,我马上就回来。
§274bQuid ego nunc agam?
— (斯塔皮拉)我现在该怎么办呢?
§275nunc nobis prope adest exitium, mi atque erili filiae, §276nunc probrum atque partitudo prope adest ut fiat palam; §277quod celatum atque occultatum est usque adhuc, nunc non potest.
现在毁灭临近我们了,临近我和主人的女儿,现在丑闻和分娩临近要被公开了;直到现在一直被隐瞒和隐藏的事情,现在无法再隐瞒了。
§278ibo intro, ut erus quae imperavit facta, cum veniat, sient.
我要进去,好让主人回来时,他吩咐的事情都已经做好了。
§279nam ecastor malum maerore metuo ne mixtum bibam. —
因为凭卡斯托尔起誓,我害怕我会喝下掺杂着悲伤的苦药。
§280Postquam óbsonavit erus et conduxit coquos §281tibicinasque hasce apud forum, edixit mihi §282ut dispertirem obsonium hic bifariam.
— (皮特迪克斯)主人在广场买了食物,雇了厨师和这里的这些女长笛手之后,他吩咐我把食物在这里分成两份。
§283Me quidem hercle, dicam tibi palam, non divides; §284si quo tu totum me ire vis, operam dabo.
(安特拉克斯)凭赫拉克勒斯起誓,我公开对你说,你别分我;如果你想让我整个人去什么地方,我会效劳的。
§285Bellum et pudicum vero prostibulum popli.
(皮特迪克斯)真是个漂亮又端庄的大众娼妓啊。
§286post si quis vellet, te haud non velles dividi.
过后如果有人想要,你绝不会不乐意被分的。
§287Atque ego istuc, Anthrax, alio vorsum dixeram, §288non istuc quo tu insimulas.
不过,安特拉克斯,我刚才说那话是另一个意思,不是你暗示的那个意思。
sed erus nuptias §289meus hodie faciet.
但是我的主人今天办婚礼。
§289bCuius ducit filiam?
(安特拉克斯)他娶谁的女儿?
§290Vicini huius Euclionis senis e proximo.
(皮特迪克斯)隔壁这个邻居,老头埃乌克里翁的女儿。
§291ei adeo obsoni hinc iussit dimidium dari, §292cocum alterum itidemque alteram tibicinam.
所以他吩咐把这里食物的一半给那边,同样也给一个厨师和一个女长笛手。
§293Nempe huc dimidium dicis, dimidium domum?
(安特拉克斯)你的意思是一半给这里,一半给家里?
§294Nempe sícut dicis.
(皮特迪克斯)正是你说的这样。
§294bQuíd? hic non poterat de suo
(安特拉克斯)什么?
§295senex óbsonari filiai nuptiis?
这个老头不能自己花钱为女儿的婚礼买食物吗?
§296Vah.
(皮特迪克斯)啐!
§296bQuid negotist?
(安特拉克斯)怎么回事?
§296cQuid negoti sit rogas?
(皮特迪克斯)你问怎么回事?
§297pumex non aeque est aridus atque hic est senex.
轻石都没有这个老头那么干瘪吝啬。
§298Ain tandem?
(安特拉克斯)真的吗?
§298bIta esse ut dixi. tute existuma:
(皮特迪克斯)正如我所说。
§299suam rem periisse seque eradicarier. §300quin divom atque hominum clamat continuo fidem, §301de suo tigillo fumus si qua exit foras.
你自己想想:他大喊大叫,声称自己的财产完蛋了,自己要被连根拔起,甚至,如果他的房梁上有一丝烟冒到外面,他就连续不断地请求神明和人类的主持公道。
§302quin cum it dormitum, follem obstringit ob gulam.
而且当他去睡觉时,他把皮袋绑在喉咙上。
§303Cur?
(安特拉克斯)为什么?
§303bNe quid animae forte amittat dormiens.
(皮特迪克斯)免得他睡觉时万一漏掉一点气。
§304Etiamne obturat inferiorem gutturem, §305ne quid animai forte amittat dormiens?
(安特拉克斯)他是不是也堵住下面的喉咙,免得他睡觉时万一漏掉一点气?
§306Haec mihi te ut tibi med aequom est, credo, credere.
(皮特迪克斯)我相信你相信这事,正如你相信我也是理所当然的。
§307Immo equidem credo.
(安特拉克斯)确实,我相信。
§307bAt scin etiam quo modo?
(皮特迪克斯)但你还知道什么别的吗?
§308aquam hercle plorat, cum lavat, profundere.
凭赫拉克勒斯起誓,洗澡时他会为倒掉水而哭泣。
§309Censen talentum magnum exorari pote §310ab istóc sene ut det, qui fiamus liberi?
(安特拉克斯)你认为能说服那个老头给一万大塔兰同,好让我们获得自由吗?
§311Famem hercle utendam si roges, numquam dabit.
(皮特迪克斯)凭赫拉克勒斯起誓,如果你找他借饥饿,他都绝对不会给。
§312quin ipsi pridem tonsor unguis dempserat: §313collegit, omnia abstulit praesegmina.
甚至,前不久理发师给他剪指甲时:他把所有的指甲屑都收集起来,带走了。
§314Edepol mortalem parce parcum praedicas.
(安特拉克斯)凭波吕克斯起誓,你说的真是一个吝啬到极点的人。
§315Censen vero esse parcum et misere vivere?
(皮特迪克斯)你真的以为他只是吝啬和生活悲惨吗?
§316pulmentum pridem éi eripuit miluos: §317homo ad praetorem plorabundus devenit; §318infit ibi postulare plorans, eiulans, §319ut sibi liceret miluom vadarier.
前不久一只风筝抢走了他的粥:这人哭哭啼啼地跑到裁判官那里;在那里他开始哭天抢地地申诉,要求允许他起诉那只风筝并让它提供保释金。
§320sescenta sunt quae memorem, si sit otium.
如果有时间,我有无数这样的事可以讲。
§321sed uter vestrorum est celerior? memora mihi.
不过,你们俩谁手脚更麻利? 告诉我。
§322Ego, et multo melior.
(孔格里奥)我,而且好得多。
§322bCocum ego, non furem rogo.
(皮特迪克斯)我问的是厨师,不是小偷。
§323Cocum ergo dico.
(孔格里奥)那我说的是厨师。
§323bQuid tu ais?
(皮特迪克斯)你呢,你怎么说?
§323cSic sum ut vides.
(安特拉克斯)就像你看到的这样。
§324Cocus ille nundinalest, in nonum diem §325solet ire coctum.
(孔格里奥)那个厨师是集市厨师,习惯于每隔九天才去煮一次饭。
§325bTun, trium litterarum homo, §326me vituperas? fur.
(安特拉克斯)你,一个“三个字母的男人”,竟然指责我? 小偷。
§326bEtiam fur, trifurcifer.
(孔格里奥)也是小偷,你这个三倍的无赖。
§327Tace nunciam tu, atque agnum hinc uter est pinguior §328cape atque abi intro ad nos.
(皮特迪克斯)现在你们俩闭嘴,哪只羊更肥,你就拿去,安特拉克斯,跟我们一起进屋去。
§328bLicet.
(安特拉克斯)好的。
§328cTu, Congrio, §328aquem illic reliquit agnum, eum sume atque abi §329intro illuc, et vos illum sequimini.
— (皮特迪克斯)你,孔格里奥,把那个人留在那里的羊拿上,进去那边,你们其他人跟着他。
§330vos ceteri ite huc ad nos.
你们其余的人到我们这边来。
§330bHercle iniuria §331dispertivisti: pinguiorem agnum isti habent.
(孔格里奥)凭赫拉克勒斯起誓,你分得不公平:他们得到了更肥的羊。

词汇与语法注释

  1. §263bIstuc — 指示代词中性单数宾格(或主格),字面意思是“你的那件事”,在此作为口语化的同意或确认表达:“正是如此”或“就按你说的办(即我女儿不带嫁妆)”。
  2. §271nuptum — 动词 nubo(出嫁、结婚)的宾格目的苏平(第一目的苏平),表示目的。与 dabo(我将给予)连用,构成动词短语,意为“给……以出嫁(即嫁给)”。
  3. §276prope adest ut fiat palam — 表示接近的副词 prope 与非人称使用的 adest 连用,后接引导结果或名词从句的 ut 从句,字面意思是“……成为公开之事已迫在眉睫”。
  4. §283non divides — 直陈式将来时第二人称单数形式,在此起着强烈的禁止或拒绝命令(“你不要分我”)的作用。这是安特拉克斯(意为“木炭”)针对皮特迪克斯所说的分配食物而作出的幽默双关语。
  5. §298bIta esse ut dixi — 间接引语中的宾格不定式从句。在回答前一句的“Ain tandem?”(真的吗?)时,省略了主句动词(如“我说”)和宾格主语(如 id 或 rem),形成省略结构:“[我说事情]正如我所说的那样”。
  6. §306Haec mihi te ut tibi med aequom est, credo, credere — 语序严重倒装(hyperbaton)的复杂句子。其句法骨架可整理为:ut aequom est te credere mihi, (ita) credo med credere tibi(“正如你相信我是理所当然的,我相信我信你”)。其中 te 是 ut 从句中 credere 的主语,mihi 是其与格,med(me 的古老宾格形式)是紧跟在 credo 后面的不定式 credere 的宾格主语。
  7. §325btrium litterarum homo — 字面意思是“三个字母的男人”,是拉丁语中表示“小偷”(fur)由三个字母(f-u-r)组成的著名喜剧婉转称呼,在此用作嘲讽和侮辱性的称谓。

引用这一段

普劳图斯, 一坛黄金 §263b-331. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi003.humanitext-lat2:263b-331

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。