§207Di me servant, salva res est.
(埃乌克里翁)神明保佑我,财产安全了。
salvom est si quid non perit.
只要没有丢失,就是安全的。
§208nimis malé timui.
我害怕得要命。
prius quam íntro redii, exanimatus fui.
在我回屋之前,我简直吓得魂飞魄散。
§209redeo ad te, Megadore, si quid me vis.
梅加多鲁斯,我回到你这儿来了,如果你有什么用得着我的地方。
§209bHabeo gratiam.
(梅加多鲁斯)感谢。
§210quaeso, quod te percontabor, ne id te pigeat proloqui.
请问,对于我将向你询问的事,请不要嫌麻烦而拒绝说明。
§211Dum quidem né quid perconteris quod non lubeat proloqui.
(埃乌克里翁)只要你问的不是我不乐意说出来的事。
§212Dic mihi, quali me arbitrare genere prognatum?
(梅加多鲁斯)告诉我,你认为我出身于什么样的家庭?
§212bBono.
(埃乌克里翁)好的家庭。
§213Quid fide?
(梅加多鲁斯)那信誉呢?
§213bBona.
(埃乌克里翁)好。
§213cQuid factis?
(梅加多鲁斯)那行为呢?
§213dNeque malis neque improbis.
(埃乌克里翁)既不坏也不邪恶。
§214Aetatem meam scís?
(梅加多鲁斯)你知道我的年龄吗?
§214bScio esse grandem, item ut pecuniam.
(埃乌克里翁)我知道你年纪很大,就跟你的财富一样。
§215Certe edepol equidem te civem sine mala omni malitia §216semper sum arbitratus et nunc arbitror.
(梅加多鲁斯)确实,凭波吕克斯起誓,我一直认为你是一个没有任何险恶居心的市民,现在也是这么认为的。
§216bAurum huic olet.
(埃乌克里翁)他闻到金子的味道了。
§217quid nunc me vis?
现在你找我有什么事?
§217bQuoniam tu me et ego te qualis sis scio, §218quae res recte vortat mihique tibique tuaeque filiae, §219filiam tuám mi uxorem posco.
(梅加多鲁斯)既然你了解我的为人,我也了解你的为人,为了这件事对你、对我、对你的女儿都能有好的结果,我请求你把女儿嫁给我。
promitte hoc fore.
答应我,这事会办成的。
§220Heia, Megadore, haud decorum facinus tuis factis facis, §221ut inopem atque innoxium abs te atque abs tuis me inrideas.
(埃乌克里翁)哎呀,梅加多鲁斯,你做出了与你的德行不相符的行为,竟然让你和你的家人来嘲笑我这个贫穷而无辜的人。
§222nam de te neque re neque verbis merui ut faceres quod facis.
因为无论在行为上还是在言语上,我都没有做过任何对不起你的事,不该让你像现在这样对待我。
(梅加多鲁斯)凭波吕克斯起誓,我既不是来嘲笑你的,也没有嘲笑你,我也不认为你该受此对待。
§224bCur igitur poscis meam gnatam tibi?
(埃乌克里翁)那为什么你要向我求娶我的女儿呢?
§225Vt propter me tibi sit melius mihique propter te et tuos.
(梅加多鲁斯)为了因着我,你过得更好,也因着你和你的家人,我过得更好。
§226Venit hoc mihi, Megadóre, in mentem, ted esse hominem divitem, §227factiosum, me autem esse hominem pauperum pauperrimum; §228nunc si filiam locassim meam tibi, in mentem venit §229te bovem esse et me esse asellum: ubi tecum coniunctus siem, §230ubi onus nequeam ferre pariter, iaceam ego asinus in luto, §231tu me bos magis haud respicias, gnatus quasi numquam siem.
(埃乌克里翁)梅加多鲁斯,我心里想到了这一点:你是一个富有、有势力的人,而我则是穷人中最穷的一个;现在,如果我把女儿嫁给你,我脑海中就会浮现:你是一头牛,而我是一头小驴:当我与你连结在一起,当我无法同样承受重担时,我这头驴就会躺在泥淖里,而你这头牛甚至不会多看我一眼,仿佛我从未出生过一样。
§232et te utar iniquiore ét meus me ordo inrideat, §233neutrubi habeam stabile stabulum, si quid divorti fuat: §234asini me mordicibus scindant, boves incursent cornibus.
而且我会发现你更加不公,我同阶层的人也会嘲笑我,如果发生离婚,我在任何一边都不会有稳定的归宿:驴子会用牙齿撕咬我,公牛会用角冲撞我。
§235hoc magnum est periclum, ab asinis ad boves transcendere.
这就是巨大的危险:从驴跨越到牛。
(梅加多鲁斯)你越是因姻亲关系与正直的人紧密联结,那就越好。
tu condicionem hanc accipe, ausculta mihi, §238atque eam desponde mi.
你接受这个条件,听我的话,并把她许配给我。
§238bAt nihil est dotis quod dem.
(埃乌克里翁)可是我没有任何可以给的嫁妆。
§238cNe duas.
(梅加多鲁斯)别给。
§239dum modó morata recte veniat, dotata est satis.
只要她品行端正地嫁过来,就已经有足够的嫁妆了。
§240Eo dico, ne me thensauros repperisse censeas.
(埃乌克里翁)我这么说,免得你以为我找到了宝藏。
§241Novi, ne doceas.
(梅加多鲁斯)我知道,不用你教。
desponde.
定下来吧。
§241bFiat.
(埃乌克里翁)就这么办吧。
sed pro Iuppiter, §242num égo disperii?
但是,天哪,朱庇特啊,我是不是彻底完蛋了?
§242bQuíd tibi est?
(梅加多鲁斯)你怎么了?
§242cQuid crepuit quasi ferrum modo?—
(埃乌克里翁)刚才好像有什么铁器碰撞的声音响了一下?
§243Hic apud me hortúm confodere iussi.
—— (梅加多鲁斯)我吩咐人在我这儿挖花园。
sed ubi hic est homo?
可是这人去哪儿了?
§244_245abiit neque me certiorem fecit.
他走了,也没跟我打个招呼。
fastidit mei, §246quia videt me suam amicitiam velle: more hominum facit; §247nam si opulentus it petitum pauperioris gratiam, §248pauper metuit congrediri, per metum male rem gerit.
他讨厌我,因为他看到我渴望他的友谊:这正是人性的常态;因为如果一个富人去谋求穷人的好感,穷人害怕与他往来,因恐惧而把事情办得很糟。
§249idem, quando occasio illaec periit, post sero cupit.
而当这机会丧失之后,他以后又追悔莫及地渴望它。
§250Si hercle ego te non elinguandam dedero usque ab radicibus, §251impero auctorque ego sum, ut tu me cuivis castrandum loces.
(埃乌克里翁)凭赫拉克勒斯起誓,如果我不把你的舌头连根拔掉,我命令并赞同,你把我送到任何人那里去去势。
§252Video hercle ego te me arbitrari, Eúclio, hominem idoneum, §253quem senecta aetate ludos facias, haud merito meo.
(梅加多鲁斯)凭赫拉克勒斯起誓,埃乌克里翁,我看出你认为我是一个合适的人,让你在老年时取笑作乐,而这不是我应得的。
§254Neque edepol, Megadore, facio, neque, si cupiam, copia est.
(埃乌克里翁)凭波吕克斯起誓,梅加多鲁斯,我没有这样做,而且即便我想,我也没有那个本钱。
§255Quid nunc? etiam mihi despondes filiam?
(梅加多鲁斯)那现在呢? 你还要把女儿许配给我吗?
§256bSponden ergo?
(梅加多鲁斯)那么,你同意婚约吗?
§256cSpondeo.
(埃乌克里翁)我同意。
§257Di bene vertant.
(梅加多鲁斯)愿神明保佑一切顺利。
§257bIta di faxint.
(埃乌克里翁)愿神明保佑。
illud facito ut memineris, §258convenisse ut ne quid dotis mea ad te afferret filia.
你务必记住:我们已经达成一致,我的女儿不带任何嫁妆给你。
§259Memini.
(梅加多鲁斯)我记得。
§259bAt scio quo vos soleatis pacto perplexarier: §260pactum non pactum est, non pactum pactum est, quod vobis lubet.
(埃乌克里翁)但我知道你们富人通常喜欢怎么出尔反尔:合意过的成了没合意,没合意倒成了合意,全凭你们高兴。
§261Nulla controversia mihi tecum erit.
(梅加多鲁斯)我和你之间绝不会有争执。
sed nuptias §262num quae causa est quin faciamus hodie?
不过,关于婚礼,我们今天就办,有什么妨碍吗?
§262bImmo edepol optuma.
(埃乌克里翁)确实,凭波吕克斯起誓,毫无妨碍;这最合适不过了。
§263Ibo igitur, parabo.
(梅加多鲁斯)那么我就去准备。
numquid me vis?
你有什么吩咐吗?