Humanitext Reader

普劳图斯 · 一坛黄金 §1-72

家神的序幕与尤克里奥驱赶斯塔菲拉

第 1 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

家神(拉尔)在序幕中讲述了尤克里奥发现黄金的过程,以及关于其女儿婚事的计划。随后,疑神疑鬼的尤克里奥将老女仆斯塔菲拉赶出家门,老女仆则在叹息主人异常的举动。

§1Ne quis miretur qui sim, paucis eloquar.
为了不让有人对我身份感到奇怪,我长话短说。
§2ego Lar sum familiaris ex hac familia §3unde exeuntem me aspexistis.
我是这个家庭的家神(拉尔),你们刚刚看到我走出来的这个家。
hanc domum §4iam multos annos est cum possideo et colo §5patri avoque iam huius qui nunc hic habet.
这座房子,我已经占有并守护了许多年,早在如今居住在此者的父亲和祖富的时代。
§6sed mí avos huius obsecrans concredidit §7thensaurum aúri clam omnis: in medio foco §8defodit, venerans mé ut id servarem sibi.
但是,此人的祖父曾哀求我,托付给我一处黄金宝藏,瞒着所有人:在炉灶中央他将其埋下,并崇敬我,求我为他保管。
§9is quoniam moritur (ita avido ingenio fuit), §10numquam indicare id filio voluit suo, §11inopemque optavit potius eum relinquere, §12quam eum thensaurum commonstraret filio; §13agri reliquit ei non magnum modum, §14quo cum labore magno et misere viveret.
由于他临终前(他是如此贪婪的本性),他绝不想把这件事透露给自己的儿子,反而宁愿让他贫困地留下来,也不愿向儿子指明那处宝藏;他留给儿子一片不大的土地,好让他带着极大的劳苦和痛苦在上面生活。
§15ubi is óbiit mortem qui mihi id aurum credidit, §16coepi observare, ecqui maiorem filius §17mihi honorem haberet quam eius habuisset pater.
当那个把金子托付给我的人去世时,我开始观察,儿子是否会对我致以比他父亲更大的敬意。
§18atque ille vero minus minusque impendio §19curare mínusque me impertire honoribus.
然而,那个人确实越来越不当回事,也越来越少地向我献上敬意。
§20item a me contra factum est, nam item obiit diem.
同样,我也对他施以对等的报答,因为他也同样死去了。
§21is ex se húnc reliquit qui hic nunc habitat filium §22pariter moratum ut pater avosque huius fuit.
他留下了这个如今住在这里的儿子,其脾性与其父亲和祖父一模一样。
§23huic filia una est.
他有一个女儿。
ea mihi cottidie §24aut ture aut vino aut aliqui semper supplicat, §25dat mihi coronas.
她每天都向我,或以香火、或以美酒、或以其他,总是向我祈求,并给我献上花冠。
eius honoris gratia §26feci, thensaurum ut hic reperiret Euclio, §27quo illam facilius nuptum, si vellet, daret.
因着她这份敬意的缘故,我使这个叫尤克里奥的人在这里找到了宝藏,好让他能更容易地把她嫁出去,如果他愿意的话。
§28nam eam compressit de summo adulescens loco.
因为一个出身高贵的年轻男子占有了她。
§29is scit adulescens quae sit quam compresserit, §30illa illum nescit, neque compressam autem pater.
那个年轻男子知道他占有的人是谁,她却不知道他,父亲也全然不知她已被占有。
§31eam ego hódie faciam ut hic senex de proxumo §32sibi uxórem poscat.
今天我将使隔壁的这位老人求娶为妻。
id ea faciam gratia, §33quo ille eam facilius ducat qui compresserat.
我做这件事是出于这个目的:使先前占有了她的那个人能更容易娶她。
§34et hic qui poscet eam sibi uxorem senex, §35is adulescentis illius est avonculus, §36qui illam stupravit noctu, Cereris vigiliis.
而这位将要求娶她为妻的老人,是占有了她的那个在刻瑞斯祭典之夜、在夜色中蹂躏了她的年轻人的叔父。
§37sed hic senex iam clamat intus ut solet.
不过,这位老人已经像往常一样在屋里大喊大叫了。
§38anum foras extrudit, ne sit conscia.
他正把老婆子赶出家门,免得她知情。
§39credo aurum inspicere volt, ne subreptum siet.
我相信他是想去查看一下金子,免得被偷走。
§40Exi, ínquam.
滚出去,我说了!
age exi.
快,滚出去!
exeúndum herclé tibi hinc est foras, §41circumspectatrix cum oculis emissiciis.
凭赫拉克勒斯起誓,你必须从这里出去,你这个睁着窥探之眼的四处张望的女人。
§42Nam cur me miseram verberas?
究竟为什么,您要打我这个可怜的人?
§42bVt misera sis §43atque ut te dignam mala malam aetatem exigas.
好让你这个可怜的人过上配得上你这坏女人的坏日子。
§44Nam qua me nunc causa extrusisti ex aedibus?
那么您现在究竟为了什么原因把我赶出家门?
§45Tibi egó rationem reddam, stimulorum seges?
我还得向你解释原因,你这个皮鞭的庄稼地?
§46illuc regredere ab ostio.
从门口退到那边去。
illuc sis vide, §47ut incédit.
瞧那儿,请看,她走起路来的样子!
at scin quo modo tibi res se habet?
但你知道你将面临什么吗?
§48si hercle hodie fustem cepero aut stimulum in manum, §49testudineum istum tibi ego grandibo gradum.
今天我若是,凭赫拉克勒斯起誓,手里拿了木棍或皮鞭,我会为你加快你那乌龟一样的步伐。
§50Vtinam me divi adaxint ad suspendium §51potius quidem quam hoc pacto apud te serviam.
但愿神明们驱使我上吊自尽,总好过以这种方式在您这里当奴隶。
§52At ut scelesta sola secum murmurat.
瞧那个恶毒的女人,怎么独自在那里嘟囔。
§53oculos hercle égo istos, improba, ecfodiam tibi, §54ne me observare possis quid rerum geram.
凭赫拉克勒斯起誓,我一定要挖出你的那双眼睛,你这个恶妇,免得你能够监视我,看我在做些什么。
§55abscede etiam nunc—etiam nunc—etiam—ohe, §56istic astato.
再退后——再退后——还要退——喔,站那儿。
si hercle tu ex istoc loco §57digitum transvorsum aut unguem latum excesseris §58aut si respexis, donicum ego te iussero, §59continuo hercle ego te dedam discipulam cruci.
凭赫拉克勒斯起誓,你若是从那个地方移动了横着的一指宽或一甲盖宽,或者回头看,在我命令你之前,凭赫拉克勒斯起誓,我立刻就把你当成学徒送上十字架。
§60scelestiorem me hac anu certo scio §61vidisse numquam, nimisque ego hanc metuo male, §62ne mi ex insidiis verba imprudenti duit §63neu persentiscat aurum ubi est absconditum, §64quae in occipitio quoque habet oculos pessima.
我确信自己从未见过任何比这老婆子更恶毒的人,我非常害怕她,免得她趁我不备用诡计欺骗我,或者嗅出金子藏在哪里,这个最坏的女人,连后脑勺都长着眼睛。
§65nunc ibo ut visam sitne ita aurum ut condidi, §66quod me sollicitat plurimis miserum modis.
现在我要去看看金子是不是还是我藏起来时的样子,它让我这个可怜人从许多方面感到焦虑。
§67Noenum mecastor quid ego ero dicam meo §68malae rei evenisse quamve insaniam, §69queo comminisci; íta me miseram ad hunc modum §70decies die uno saepe extrudit aedibus.
— 凭卡斯托尔起誓,我无法想象我主人身上发生了什么灾祸还是什么疯狂,我想不出来;他经常在一日之内,像这样把我这可怜的人赶出家门十次之多。
§71nescio pol quae illunc hominem intemperiae tenent: §72pervigilat noctes totas, tum autem interdius
凭波吕克斯起誓,我不知道那个人被什么疯狂缠住了:他整夜整夜地不睡觉,而在白天,更是

词汇与语法注释

  1. §4cum possideo — “est cum + 直陈式”结构用于表示自某状态或事件开始以来所经历的时间,意为“自我占有……以来已有多久”。
  2. §5habet — 动词 habere 在此作不及物动词使用,意为“居住”或“生活”(与 habitare 同义),属于古雅或通俗用法。
  3. §18curare — 历史不定式(infinitivus historicus)。代替过去时直陈式动词(如未完成过去时)使用,用于生动或紧迫地描绘过去发生的事情。
  4. §27nuptum — 动词 nubo 的宾格目的动名词(supinum in -um)。与 dare(嫁、给)等动词连用,表示目的(“去出嫁”)。
  5. §43mala malam — 同源词并置(polyptoton),将同一词根不同格的形式相邻排列的修辞手法。主格阴性单数 mala(“你这坏女人”)与宾格阴性单数 malam(“坏日子”)并置,以加强敌意与蔑视。
  6. §62duit — 动词 do(给予)的古拉丁语现在时虚拟语气第三人称单数形式(相当于古典时期的 det)。由表示担心的连词 ne 引导,表示否定性的忧虑“免得她给予”。

引用这一段

普劳图斯, 一坛黄金 §1-72. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi003.humanitext-lat2:1-72

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。