Humanitext Reader

普劳图斯 · 驴的故事 §696-755b

交付银钱与迪亚博鲁斯的契约书

第 12 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

奴隶利巴努斯强迫主人阿尔吉里普斯像马一样驮着他作为戏弄,随后终于交出了父亲托付的二十米纳银子。在接受交换条件的主人退场后,竞争对手迪亚博鲁斯所起草的爱人契约书开始被宣读。

§696circumda torquem brachiis, meum collum circumplecte.
用你的双臂环绕成项圈,拥抱我的脖子。
§697Ten complectatur, carnufex?
让她拥抱你,你这个恶棍?
§697bQuam vero indignus videor?
我真的显得那么不配吗?
§698ne istuc nequiquam dixeris tam indignum dictum in me, §699vehes pól hodie me, si quidem hoc argentum ferre speres.
免得你对我说了这般无礼的话却白说了,凭波鲁克斯起誓,今天你得驮着我,如果你还指望把这笔钱带走的话。
§700Ten ego veham?
要我驮着你?
§700bTun hoc feras argentum áliter a me?
还是说你想用别的方式从我这里拿到这笔钱?
§701Perii hercle.
凭赫拉克勒斯起誓,我全完了。
si verum quidem et decorum erum vehere servom, §702inscende.
如果主人驮奴隶真的是正当而合乎体统的,上来吧。
§702bSic isti solent superbi subdomari.
那些傲慢的家伙平时就是这样被驯服的。
§703asta igitur, ut consuetus es puer olim.
那么像你以前小时候那样站好。
scin ut dicam?
懂我的意思吗?
§704em sic.
好,就这样。
abi, laúdo, nec te equo magis est equos ullus sapiens.
走吧,我夸奖你,没有哪匹马比你更懂事了。
§705Inscende actutum.
赶紧骑上来。
§705bEgo fecero.
我会的。
hem quid istúc est? ut tu incedis?
嘿,这是怎么回事? 你这是怎么走的?
§706demam hercle iam de hórdeo, tolutim ni badizas.
凭赫拉克勒斯起誓,如果你不小跑起来,我现在就减你的大麦饲料。
§707Amabo, Libane, iam sat est.
求你了,利巴努斯,现在够了。
§707bNumquam hercle hodie exorabis.
凭赫拉克勒斯起誓,今天你绝对求不动我。
§708nam iam calcari quadrupedo agitabo advorsum clivom, §709postidea ad pistores dabo, ut ibí cruciere currens.
因为我现在就要用马刺驱使这头四足兽冲上斜坡,然后把你交给磨坊主,让你在那儿一边奔跑一边受尽折磨。
§710asta ut descendam nunciam in proclivi, quamquam nequam es.
在斜坡上站好,好让我现在下来,虽然你是个没用的坏家伙。
§711Quid nunc, amabo? quoniam, ut est libitum, nos delusistis,
现在怎么办,求求你们?
§712datisne argentum?
既然你们已经随心所欲地愚弄了我们,你们给钱吗?
§712bSi quidem mihi statuam et aram statuis §713atque ut deo mi hic immolas bovem: nam ego tibi Salus sum.
只要你给我立一尊神像和一座祭坛,并像对待神明一样在这里向我献祭一头公牛:因为我就是你的“救济神”。
§714Etiam tu, ere, istunc amoves abs te atque † ipse me adgredere §715atque illa, sibi quae hic iusserat, mihi statuis supplicasque?
主人,你何不也把这家伙赶走,亲自到我这儿来,为我立像并向我乞求,做他刚才命令你为他做的那些事呢?
§716Quem te autem divom nominem?
但是,我该称你为什么神呢?
§716bFortunam, atque Obsequentem.
“幸运神”,而且是“顺从的”幸运神。
§717Iam istoc es melior.
那你在这一点上比他好。
§717bAn quid est homini Salute melius?
难道对人来说,还有比“救济神”更好的东西吗?
§718Licet laúdem Fortunam, tamen ut ne Salutem culpem.
即使我赞美幸运神,也绝不会贬低救济神。
§719Ecastor ambae sunt bonae.
凭卡斯托尔起誓,两位都是好神。
§719bSciam ubi boni quid dederint.
等他们给了我什么好东西,我自然就知道了。
§720Opta id quod ut cóntingat tibi vis.
许愿吧,许下你希望发生在你身上的事。
§720bQuid si optaro?
如果我许愿了呢?
§720cEveniet.
会实现的。
§721Opto annum hunc perpetuom mihi huius operas.
我希望这一整年里她都属于我。
§721bImpetrasti.
你如愿以偿了。
§722Ain vero?
你当真?
§722bCerte inquam.
确实如此,我说。
§722cAd me adi vicissim atque experire.
现在轮到你来找我试试了。
§723exopta id quod vis maxime tibi evenire: fiet.
许下你最希望发生在你身上的愿望,它一定会实现的。
§724Quid ego aliud exoptem amplius nisi illud cuius inópiast,
除了那件正缺少的东西,我还能多求什么呢?
§725viginti argenti commodas minas, huius quas dem matri.
那正正好的二十米纳银子,好让我也能给她母亲。
§726Dabuntur, animo sis bono face, exoptata optingent.
会给你的,放心吧,所愿必成。
§727Vt consuevere, homines Salus frustratur et Fortuna.
就像平时那样,“救济神”和“幸运神”又在捉弄人了。
§728Ego caput huic argento fui hodie reperiundo.
今天找到这笔钱,我是起头(头脑)的那个。
§729Ego pes fui.
我是起脚(行动)的那个。
§729bQuin nec caput nec pes sermoni apparet.
其实你们的话根本是没头没脑。
§730nec quid dicatis scire nec me cur ludatis possum.
我既弄不懂你们在说什么,也搞不清你们为什么要捉弄我。
§731Satis iám delusum censeo.
我想已经捉弄得够了。
nunc rém ut est eloquamur.
现在让我们如实把事情说出来吧。
§732animum, Argyrippe, advorte sis.
阿尔吉里普斯,请留意。
pater nos ferre hoc iussit §733argentum ad ted.
您父亲命令我们把这笔钱带给您。
§733bVt temperi opportuneque attulistis.
你们送来得真是太及时、太凑巧了!
§734Hic inerunt viginti minae bonae, mala opera partae; §735has tibi nos pactis legibus dare iussit.
这里面是二十米纳好银子,虽是用不好的手段得来的;他命令我们按照约定的条款把这些给您。
§735bQuid id est, quaeso?
请问,那是什么条款?
§736Noctem huius et cénam sibi ut dares.
那就是您得把她的一夜和一次晚餐让给他。
§736bIube advenire quaeso:
请叫他来吧,求求你们。
§737meritissimo eius quae volet faciemus, qui hosce amores
这是他应得的,他要什么我们都会照做。
§738nostros dispulsos compulit.
因为是他把我们朝夕相处的这对被拆散的鸳鸯又重新聚在了一起。
§738bPatierin, Argyrippe, §739patrem hanc amplexari tuom?
阿尔吉里普斯,你能容忍吗,你父亲拥抱她?
§739bHaec faciet facile ut patiar.
这些钱会让我很容易容忍的。
§740Leonida, curre obsecro, patrem huc orato ut veniat.
莱奥尼达,求你跑一趟,请我父亲到这里来。
§741Iam dudum est intus.
他早就已经在里面了。
§741bHac quidem non venit.
可是他确实没走这边。
§741cAngiporto §742illac per hortum circum iit clam, ne quis se videret
穿过小巷,他从那边绕过花园悄悄进来,免得家里的仆人看见他来这儿。
§743huc ire familiarium: ne uxor resciscat metuit.
他害怕被他的妻子发觉。
§744de argento si mater tua sciát ut sit factum— §744bHeia, §745bene dicite.
要是你母亲知道了这笔钱是怎么搞到手的—— 嘿,说点好听的吧。
§745bIte intro cito.
快进屋去。
§745cValete.
再见。
§745dEt vos amate.
你们也好好相爱吧。
§746Agedum istum ostende quem conscripsti syngraphum
来吧,拿出来看看,你写的那份契约,在我、我女朋友和女鸨母之间的。
§747inter me et amicam et lenam. leges pellege.
把条款念一遍。
§748nam tu poeta es prorsus ad eam rem unicus.
因为在这方面,你真是一个无与伦比的诗人(撰稿人)。
§749Horrescet faxo lena, leges cum audiet.
我敢保证,那鸨母听到这些条款时,一定会吓得发抖。
§750Age quaeso mi hercle translege.
来吧,凭赫拉克勒斯起誓,求你念下去。
§750bAudin?
在听吗?
§750cAudio.
在听。
§751“Diabolus Glauci filius Clearetae §752lenae dedit dóno argenti viginti minas, §753Philaenium ut secum esset noctes et dies §754hunc annum totum.
“格劳科斯之子迪亚博鲁斯,给克莱阿雷塔,那鸨母,赠送了二十米纳银子作为礼物,条件是菲拉埃尼姆要与他朝夕相处,这一整年。
§754bNeque cum quiquam alio qui Demaenetvs §755Addone?
” “不得与除了德迈内图斯之外的任何其他人——” 还要加吗?
§755bÁdde, et scribas víde plane et probe.
加,而且要看得出写得清清楚楚、妥妥当当。

词汇与语法注释

  1. 698ne istuc nequiquam dixeris — 意为“免得你白白说了那句话”,由表示否定目的的 `ne` 搭配虚拟式完成时 `dixeris` 构成。这为下一句的报复(`vehes`“你将得驮着我”)做了铺垫,旨在使主人的无礼之言化为徒劳。
  2. 706demam hercle iam de hórdeo, tolutim ni badizas. — 此条件句在条件从句中使用了现在直陈式 `ni badizas`(除非你小跑),在主句中使用了将来直陈式 `demam`(我将扣除大麦饲料)。这种句式常见于日常对话中的直接威胁或警告,断定地表达未来的必然结果。
  3. 718Licet laúdem Fortunam, tamen ut ne Salutem culpem. — `licet` 表示让步(“尽管我可以”),后接虚拟式 `laudem`。主句中的 `ut ne` 搭配虚拟式 `culpem` 引入了一个否定目的或限制性从句,意为“然而也要使我不去责备‘救济神’”。
  4. 739bHaec faciet facile ut patiar. — 指示代词阴性复数主格 `haec` 指代刚刚交出的二十米纳银子(`minae`,阴性复数)。它是主语动词 `faciet`(将使)的主语,引导结果/目的从句 `ut patiar`(使我容忍),表示金钱将使这种屈辱的境遇变得容易忍受。

引用这一段

普劳图斯, 驴的故事 §696-755b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi002.humanitext-lat2:696-755b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。