§505an ita tu es animata, ut qui matris éxpers imperio sies?
难道你的心思竟是这样,以至于完全不受母亲命令的约束吗?
§506Vbi piem Pietatem, si istoc more moratam tibi §507postulem placere, mater, mihi quo pacto praecipis?
母亲,如果我期望用你吩咐我的那种习惯来讨好你,那我又该在何处敬奉孝道呢?
§509Hocine est pietatem colere, matris impérium minuere?
减少母亲的权威,这就是奉行孝道吗?
§510Neque quae recte faciunt culpo neque quae delinquont amo.
我既不指责做得对的人,也不喜爱犯错的人。
§511Satis dicacula es amatrix.
你倒真是个能说会道的女情郎。
母亲,那就是我的行当:舌头索求,身体谋生;心灵祈祷,现实警告。
§513Ego te volui castigare, tu mi accusatrix ades.
我本想管教你,你却成了指控我的人。
§514Neque edepol te accuso neque id me facere fas existimo.
凭波鲁克斯起誓,我既没有指责你,也不认为自己这样做是合乎天理的。
§515verum ego meas queror fortunas, cum illo quém amo prohibeor.
但我只是在哀叹自己的命运,因为我被禁止与我所爱的人在一起。
§516Ecqua pars orationis de die dabitur mihi?
今天会分给我哪怕一点说话的发言权吗?
§517Et meam partem loquendi ét tuam trado tibi; §518ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum.
我把我的那份发言权和你的那份都交给你;无论是说话还是保持沉默,都由您自己执掌指挥棒。
§519quin pol si reposivi remum, sola ego in casteria §520ubi quiesco, omnis familiae causa consistit tibi.
凭波鲁克斯起誓,即便我放下了桨,也只是独自留在休息室里,在我休息的地方,整个家庭的生计全都取决于您。
§521Quid ais tu, quam ego unam vidi mulierem audacissimam?
你在说什么,你这我所见过的最胆大妄為的女人?
§522quotiens te votui Argyrippum filium Demaeneti §523compellare aut contrectare, conloquive aut contui?
我多少次禁止你跟德马埃内图斯的儿子阿尔居里普斯搭话、接触、交谈或对视?
§524quid dedit? quid ad nos iussit deportari? an tu tibi §525verba blanda esse aurum rere, dicta docta pro datis?
他给过什么? 他曾吩咐把什么送到我们这里来? 还是你以为甜言蜜语就是黄金,巧妙的话语等同于实物赠礼吗?
§526ultro amas, ultro expetessis, ultro ad te accersi iubes.
你主动去爱,主动去追求,主动吩咐把他叫到你这里来。
§527illos qui dant, eos derides; qui deludunt, deperis.
那些给钱的人,你嘲笑他们;那些玩弄你的人,你却爱得死去活来。
§528an te id exspectare oportet, si quis promittat tibi §529te facturum divitem, si moriatur mater sua?
还是你应该等待这种事:如果有人向你许诺,一旦他自己的母亲去世,他就会让你富有?
§530†ecastor nobis periclum magnum et familiae portenditur, §531dum eius exspectamus mortem, ne nos moriamur fame.
凭卡斯托尔起誓,巨大的危险正预示着我们和我们的家庭,免得在我们等待她死亡的同时,我们自己却饿死了。
§532nunc adeo nisi mi huc argenti ádfert viginti minas, §533ne ille ecastor hinc trudetur largus lacrumarum foras.
所以现在,除非他给我送来二十米纳银子,凭卡斯托尔起誓,他必定会被赶出这里,只能任凭泪水横流。
§534hic dies summust apud me inópiae excusatio.
今天是我接受他哭穷的最后一天。
§535Patiar, si cibo carere me iubes, mater mea.
母亲,如果您命令我挨饿,我会忍受的。
§536Non voto téd amare qui dant quoia amentur gratia.
我并不禁止你爱那些为了换取爱而给予的人。
§537Quid si hic animus occupatust, mater, quid faciam? mone.
但如果这颗心已经沦陷,母亲,我该怎么办? 指教我吧。
§539_540Etiam ópilio qui pascit, mater, alienas ovis, §541aliquam habet peculiarem, qui spem soletur suam.
母亲,即使是替别人放羊的牧人,也有一两只属于自己的羊,用以慰藉自己的希望。
§542sine me amare unum Argyrippum ánimi causa, quem volo.
让我为了心灵的慰藉,去爱我所渴望的唯一的阿尔居里普斯吧。
§543Intro abi, nam te quidem edepol nihil est impudentius.
进去吧,凭波鲁克斯起誓,简直没有比你更厚颜无耻的了。
§544Audientem dicto, mater, produxisti filiam.
母亲,您养育了一个听话的女儿。
§545Perfídiae laudes grátiasque habémus merito mágnas, §546quom nostris sycophantiis, dolis astutiisque, §548qui advorsum stimulos, lamminas, crucesque compedesque, §549_550nervos, catenas, carceres, numellas, pedicas, boias §551†indoctoresque acerrumos gnarosque nostri tergi, §554eae núnc legiones, copiae exercitusque eorum §555vi pugnando periuriis nostris fugae potiti.
我们理所当然地向“背叛”致以崇高的赞美与感谢,因为借着我们的诡计、欺骗与狡黠,面对着刺棒、烙铁、十字架和脚镣,绳索、铁链、牢房、颈枷、足套、皮领,以及那些对我们的脊背了如指掌、最严酷的“驯兽师”,如今他们的那些军团、部队和军队在猛烈战斗中,因我们的伪誓而落荒而逃。
qui me vir fortior ad sufferundas plagas?
在承受鞭笞方面,还有谁比我更勇敢?
§558Edepol virtutes qui tuas non possis conlaudare §559sic ut ego possim, quae domi duellique male fecisti.
凭波鲁克斯起誓,你简直无法充分赞美你自己的功绩,就像我能称赞你在家中和战场上所做的恶事那样。
§560ne illa edepol pro merito tuo memorari multa possunt: §561ubi fidentem fraudaveris, ubi ero infidelis fueris, §562ubi verbis conceptis sciens libenter periuraris, §563ubi parietes perfoderis, in furto ubi sis prehensus, §564ubi saepe causam dixeris pendens adversus octo §565artutos, audacis viros, valentis virgatores.
凭波鲁克斯起誓,确实有许多事情可以根据你的功绩来提及:比如你曾在何处欺骗了信任你的人,在何处对主人不忠,在何处明知故犯地用郑重的誓言欣然发了伪誓,在何处曾挖穿墙壁,在何处曾偷窃被捕,在何处常常被吊着,面对着八个强壮、大胆、有力的鞭笞者进行辩护。
§566Fateor profecto ut praedicas, Leonida, esse vera; §567verum edepol ne etiam túa quoque malefacta iterari multa §568et vero possunt: ubi sciens fideli infidus fueris, §569ubi prensus in furto sies manifesto et verberatus, §571ubi eris damno, molestiae et dedecori saepe fueris, §572ubi creditum quod sit tibi datum esse pernegaris,
莱奥尼达,我承认你所说的事情确实是真的;但是,凭波鲁克斯起誓,你的许多恶行也同样可以被反复提起,而且确实可以:在何处你明知故犯地对信任你的人不忠,在何处你在人赃并获的盗窃中被捕并挨了揍,在何处你经常给主人带来损失、麻烦和耻辱,在何处你矢口否认曾收到过托付给你的财物。