§1Hoc agite sultis, spectatores, nunciam, §2quae quidem mihi atque vobis res vertat bene §3gregique huíc et dominis atque conductoribus.
观众们,请现在关注这件事,这件事确乎能为我和你们带来好运,以及这个剧团、剧主和承办人带来好运。
§4face nunciam tu, praeco, omnem auritum poplum.
传令官,现在就让全体民众都侧耳细听。
§5age nunc reside, cave modo ne gratiis.
好啦,现在请坐下,只要注意别白白坐着。
§6nunc quid processerim huc et quid mihi voluerim §7dicam: ut sciretis nomen huius fabulae; §8nam quod ad argumentum attinet, sane brevest.
现在,我为什么走到这里来,以及我有什么意图,我来告诉大家:好让你们知道这部戏剧的名字;因为至于剧情,确实是非常简短的。
§9nunc quod me dixi velle vobis dicere, §10dicam: húic nomen graece Onagost fabulae; §11Demophilus scripsit, Maccus vortit barbare; §12Asinariam volt esse, si per vos licet.
现在,关于我说过想要告诉你们的事,我来告诉大家:这部戏在希腊语里的名字是《驴夫》;德莫菲卢斯所著,麦库斯将其翻译成拉丁语;如果得到你们的许可,他希望它叫《驴的故事》。
date benigne operam mihi, §15ut vos, ut alias, pariter nunc Mars adiuvet.
请好意地向我倾听,好让战神玛尔斯现在也同样庇佑你们,一如既往。
§16Sicut tuom vis unicum gnatum tuae §17superesse vitae sospitem et superstitem, §18ita ted obtestor per senectutem tuam §19perque illam, quam tu metuis, uxorem tuam, §20si quid med erga hodie falsum dixeris, §21ut tibi superstes uxor aetatem siet §22atque illa viva vivos ut pestem oppetas.
正如你希望你唯一的儿子能活得比你还要长久,安康地生存下去,我同样凭着你的老年,以及你所惧怕的那位妻子,向你起誓,如果你今天对我说了任何虚假的话,愿你的妻子活得比你长久,终生与你相伴,并在她活着的时候,让你活着遭受毁灭。
您凭着誓言之神起誓提问:对我这个宣誓之人来说,我明白必须把您所问的一切都如实说出来。
§27proinde actutum istuc quid sit quod scire expetis §28eloquere: ut ipse scibo, te faciam ut scias.
因此,您渴望知道的那件事究竟是什么,请立刻说出来吧:正如我自己知道的那样,我也必定会让您知晓。
凭着赫拉克勒斯恳求你,认真回答我问你的话,切勿对我有一丝虚假。
§30bQuin tu ergo rogas?
那您为什么不问呢?
§31Num me illuc ducis, ubi lapis lapidem terit?
难道您要把我带到那个“石磨石”的地方去吗?
§32Quid istúc est? aut ubi istúc est terrarum loci?
那是怎么回事? 或者那是世上的什么地方?
在“棍棒捶打”、“铁链作响”的岛屿上,在那里,死去的牛(皮革鞭)会袭击活着的人。
凭波鲁克斯发誓,利巴努斯,我刚明白那是哪里了:你也许是指制作大麦糊(磨坊)的地方。
§37bAh,
啊!
凭赫拉克勒斯发誓,我既没有说那件事,也不希望有人这么说,求求您凭赫拉克勒斯把您说的话啐掉。
§40Fiat, geratur mos tibi.
好吧,就依你的意思办。
§40bAge, age usque excrea.
(呸)来吧,来吧,一直啐个干净。
§41Etiamne?
还要吗?
§41bAge quaeso hercle usque ex penitis faucibus.
凭赫拉克勒斯求您了,一直从喉咙深处啐出来。
§42etiam amplius.
还要更多。
§42bNam quo usque?
到底要啐到什么时候?
§42cVsque ad mortem volo.
我希望您一直啐到死。
§43Cave sís malam rem.
请小心挨一顿揍。
§43bVxoris dico, non tuam.
我是说您妻子的折磨,不是说您的。
§44_45Dono te ob istuc dictum, ut expers sis metu.
因你这句话我宽恕你,免去你的恐惧。
§46Di tibi dent quaecumque optes.
愿神明赐予您所渴望的一切。
§46bRedde operam mihi.
现在请听我说话。
§47cur hoc ego ex te quaeram? aut cur miniter tibi
为什么我要问你这个?
§48propterea quod me non scientem feceris?
或者为什么我要威胁你,就因为你没让我知情?
§50bQuid istúc novi est?
这是什么新鲜事?
§51demiror quid sit et quo evadat sum in metu.
我很奇怪这是怎么回事,也很害怕它会落得什么下场。
其实我已经知道,我的儿子爱上了隔壁那个叫菲莱尼乌姆的妓女。
§54estne hoc ut dico, Libane?
是不是正如我说的这样,利巴努斯?
§54bRectam instas viam.
您走在正确的道路上。
§55ea res est.
正是如此。
sed eum morbus invasit gravis.
但他得了一场重病。
§56Quid morbi est?
得了什么病?
§56bQuia non suppetunt dictis data.
因为给出的东西跟不上说出的话。
§57Tune es adiutor nunc amanti filio?
你现在是在帮助你热恋中的儿子吗?
§58Sum vero, et alter noster est Leonida.
确实如此,而我们的另一个同伙是莱奥尼达。
§59Bene hercle facitis ét a me initis gratiam.
凭赫拉克勒斯发誓,你们做得好,也得到了我的感激。
§60verum meam uxorem, Libane, nescis qualis sit?
但是利巴努斯,你难道不知道我妻子是个怎样的人吗?
§61Tu primus sentis, nos tamen in pretio sumus.
您最先感受到,但我们也付出了代价。
§62Fateór eam esse importunam atque incommodam.
我承认她是个纠缠不清、难以相处的人。
§63Posterius istuc dicis quam credo tibi.
您说这话,比我早就相信的还要晚。
§64Omnes parentes, Libane, liberis suis, §65qui mi auscultabunt, facient obsequellam† §66quippe quí mage amico utantur gnato et benevolo.
利巴努斯,所有的父母,对待子女时,凡是肯听我的话的人,都会顺从,因为这样他们就能拥有一个更加友好、温和的儿子。
§67atque ego me id facere studeo, volo amari a meis; §68volo mé patris mei similem, qui causa mea §69nauclerico ipse ornatu per fallaciam §70quam amabam abduxit ab lenone mulierem; §71neque puduit eum id aetatis sycophantias §72struere et beneficiis me emere gnatum suom sibi.
而我确实努力这样做,我希望得到家人的爱;我想像我的父亲那样,他为了我,亲自乔装成船长的模样,用诡计把我爱着的那个女人从鸨母那里带走了;他在那个年纪,玩弄诡计用恩惠将我——他的儿子——收买归己,他并不感到羞耻。
§73eos mé decretumst persequi mores patris.
我已经决定要效仿父亲的那种做法。