Humanitext Reader

普劳图斯 · 安菲特律翁 §75-147

朱庇特的变装与悲喜剧的情节解说

第 2 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

墨丘利转达了朱庇特禁止戏剧中不正当喝彩与贿赂的命令,并解释本剧是神与人混杂的悲喜剧。接着,他向观众说明朱庇特如何化身为安菲特律翁与阿尔克墨涅私通,并透露了供观众区分神明与凡人的标记。

§75virtute dixit vos victores vivere, §76non ambitione neque perfidia: qui minus
他曾说,你们是凭德行(实力)作为胜利者生活着,而非靠钻营与欺诈。
§77eadem histrioni sit lex quae summo viro?
既然如此,对演员的法律,怎能少于对最高贵之人的法律呢?
§78virtute ambire oportet, non favitoribus.
应当凭德行去争取,而不是靠喝彩者。
§79sat habet favitorum semper qui recte facit, §80si illis fides est quibus est ea res in manu.
凡是行事正直的人,总能拥有足够的支持者,只要掌握着裁判权的人们心中存有诚信。
§81hoc quoque etiam mihi pater in mandatis dedit, §82ut conquaestores fierent histrionibus: §83qui sibi mandasset delegati ut plauderent §84quive quo placeret alter fecisset minus, §85eius órnamenta et corium uti conciderent.
我的父亲在给我的命令中也交待了这一条:即为演员们设立监督官:凡是暗中指使喝彩者为自己鼓掌的人,或是设法使竞争对手不妥协观众的人,就将他的行头和他的皮肉一起撕碎。
§86mirari nolim vos, quapropter Iuppiter §87nunc histriones curet; ne miremini: §88ipse hanc acturust Iuppiter comoediam.
我不希望你们感到惊讶,为什么朱庇特现在会管起演员的事来;不要奇怪:朱庇特自己就要亲自出演这部喜剧。
§89quid? admirati estis? quasi vero novom
怎么? 你们感到惊奇了?
§90nunc proferatur, Ióvem facere histrioniam; §91etiam, histriones anno cum in proscaenio hic §92Iovem invocarunt, venit, auxilio is fuit.
就好像朱庇特去演戏是现在才提出来的什么新鲜事似的;其实,去年演员们在舞台上呼唤朱庇特的时候,他就来过,并且给予了帮助。
§94hanc fabulam, inquam, hic Iuppiter hodie ipse aget, §95et ego una cum illo.
我说,这部剧今天由朱庇特在这里亲自演出,我也和他一起。
nunc vos animum advortite, §96dum huius argumentum éloquar comoediae.
现在请你们集中注意力,听我叙述这部喜剧的剧情。
§97Haec urbs est Thebae.
这座城市是底比斯。
in illisce habitat aedibus §98Amphitruo, natus Argis ex Argo patre, §99quicum Alcumena est nupta, Electri filia.
在那所房子里居住着安菲特律翁,他出生于阿耳戈斯,父亲是阿耳戈斯人,与他结婚的是阿尔克墨涅,埃勒克特律翁的女儿。
§100is nunc Amphitruo praefectust legionibus, §101nam cum Telobois bellum est Thebano poplo.
如今这位安菲特律翁是军团的统帅,因为底比斯人民正与得勒玻阿人开战。
§102is prius quam hinc abiit ipsemet in exercitum, §103gravidam Alcumenam úxorem fecit suam.
在他自己从这里动身去军队之前,已使他的妻子阿尔克墨涅怀了孕。
§104nam ego vos novisse credo iam ut sit páter meus, §105quam liber harum rerum multarum siet §106quantusque amator sit quod complacitum est semel.
因为我相信你们已经了解我的父亲是怎样的人,在这类诸多的事情上他是多么地放任自流,以及一旦喜欢上某物,他会是多么狂热的追求者。
§107is amare occepit Alcumenam clam virum §108usuramque eius corporis cepit sibi, §109et gravidam fecit is eam compressu suo.
他瞒着她的丈夫,开始爱上阿尔克墨涅,并占有了她身体的使用权,通过自己的亲近使她怀了孕。
§110nunc de Alcumena ut rem teneatis rectius, §111utrimque est gravida, et ex viro et ex summo Iove.
现在,为了让你们更准确地了解关于阿尔克墨涅的事,她怀的是双胞,既有她丈夫的,也有至高无上朱庇特的。
§112et meus pater nunc intus hic cum illa cubat, §113et haec ob eam rem nox est facta longior, §114dum cum illa quacum volt voluptatem capit; §115sed ita adsimulavit se, quasi Amphitruo siet.
现在我的父亲就在里面和她躺在一起,也正因如此,这一夜被拉得更长了,以便他能与他心仪的她尽情欢娱;但他伪装了自己,就好像他是安菲特律翁一样。
§116nunc ne hunc ornatum vos meum admiremini, §117quod ego huc processi sic cum servili schema: §118veterem atque antiquam rem novam ad vos proferam, §119propterea ornatus in novom incessi modum.
现在,请不要对我这身行头感到惊奇,因为我以奴隶的打扮走到这里来:我将把一件古老而久远的事当作新事呈现给你们,因此我才以新颖的装束走了出来。
§120nam méus pater intus núnc est eccum Iuppiter; §121in Amphitruonis vertit sese imaginem §122omnesque eum esse censent servi qui vident: §123ita versipellem se facit quando lubet.
因为我的父亲,瞧,朱庇特现在就在里面;他把自己变成了安菲特律翁的模样,所有看见他的奴隶都以为他就是那个人:只要他高兴,他随时能使自己如此变幻莫测。
§124ego servi sumpsi Sosiae mi imaginem, §125qui cum Amphitruone abiit hinc in exercitum, §126ut praeservire amanti meo possem patri §127atque ut ne, qui essem, familiares quaererent, §128versari crebro hic cum viderent me domi;
我则换上了奴隶索西亚的样貌,他之前已经和安菲特律翁一起从这里去随军了,以便我能效劳于我那处于热恋中的父亲,也免得家里的人看到我在家里频繁走动,会盘问我是谁。
§129nunc, cum esse credent servom et conservom suom, §130haud quisquam quaeret qui siem aut quid venerim.
现在,当他们相信我是一个奴隶、是他们的同伴时,将没有任何人盘问我是谁,或是因何而来。
§131pater nunc intus suo animo morem gerit: §132cubat complexus cuius cupiens maxime est; §133quae illi ad legionem facta sunt memorat pater §134meus Alcumenae: ílla illum censet virum §135suom esse, quae cum moecho est.
如今父亲在里面顺着自己的心意行事:他正搂着他最渴望的女人躺在一起;在军团里发生的事,我的父亲正对阿尔克墨涅叙说:而她却以为他是自己的丈夫,虽然陪伴她的是个奸夫。
ibi nunc meus pater §136memorat, legiones hostium ut fugaverit, §137quo pacto sit donis donatus plurimis.
在那里,现在我的父亲正讲述他如何击溃了敌人的军团,以及他是如何被赠予许多礼物的。
§138ea dona, quae illic Amphitruoni sunt data, §139abstulimus: facile meus pater quod volt facit.
那些在这里赠予安菲特律翁的礼物,我们已经拿走了:我的父亲轻而易举就能达成心愿。
§140nunc hodie Amphitruo veniet huc ab exercitu §141et servos, cuius ego hanc feró imaginem.
今天安菲特律翁将从军队回到这里,还有那个我正顶着其面貌的奴隶。
§142nunc internosse ut nos possitis facilius, §143ego has habebo úsque in petaso pinnulas; §144tum meo patri autem torulus inerit aureus §145sub petaso: id signum Amphitruoni non erit.
现在,为了让你们更容易把我们区分开来,我将一直在这顶帽子上戴着这些小羽毛;而我的父亲,帽子下会有一条金色的细带:而安菲特律翁身上不会有这个标记。
§146ea signa nemo hórum familiarium §147videre poterit: verum vos videbitis.
这些仆人中没有谁能够看见这些标记;但是你们会看见。

词汇与语法注释

  1. §76qui minus — 疑问副词 qui(如何、为何)与否定比较副词 minus 的结合。构成反问句:“怎么能(对演员的法律比对高贵者的法律)更少呢?”,意即应当同样适用。
  2. §84quive quo placeret alter fecisset minus — quo 引导带虚拟式 placeret 的目的从句。fecisset minus(做得很不够/阻碍)与 quo 结合,表示“或者为了使他人较少受到喜爱而暗中作梗”。这是从属于主句 ut... conciderent 的条件/关系从句的一部分。
  3. §108usuramque eius corporis cepit sibi — usuram 原为法律术语,意为“临时使用”或“收益权”。此处作为委婉语,描写朱庇特在阿尔克墨涅的丈夫不在时,与她暂时发生肉体关系。

引用这一段

普劳图斯, 安菲特律翁 §75-147. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi001.humanitext-lat2:75-147

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。