§148sed Amphitruonis illic est servos Sosia:
だが、あそこにいるのはアンフィトリュオーの奴隷ソシアだ。
§149a portu illíc nunc cum lanterna ádvenit.
今、港から提灯を持ってやって来る。
§150abigam iam ego illum advenientem ab aedibus.
やってきた彼を、私はすぐにこの家から追い払うことにしよう。
皆さん、注目してください。 ここにいる観客にとって、ユピテルとメルクリウスが役者として芝居をするのを見るのは、十分に価値のあることでしょう。
§153Qui me álter est audácior homo aút qui confidéntior,
私より勇敢な、あるいは大胆な男がほかにいるだろうか。
§154iuventútis mores qui sciam, qui hoc noctis solus ambulem?
若者の習性を知っていながら、この夜中に一人で歩くとは。
§155quid faciam nunc, si tres viri me in carcerem compegerint?
もし夜警の三人官たちが私を牢獄にぶち込んだら、私は今どうすればよいのか。
§156inde crás quasi e promptaria cella depromar ad flagrum, §157nec causam liceat dicere mihi, néque in ero quicquam auxili §158nec quisquam sit quin me malo omnes esse dignum deputent.
そこから明日、まるで物置から引き出されるように、鞭の下へと引き出され、弁明することも許されず、主人からの助けも全くなく、誰もが皆、私が罰を受けるに値するとみなさない者は一人もいないだろう。
§159_160íta quasi incudém me miserum hómines octo válidi caedant:
このように、まるで金床のように、哀れな私を八人の頑強な男たちが叩くのだ。
§161_162ita peregre adveniens hospitio publicitus accipiar.
このように、外国から戻って来た私は、公的なもてなしを受けることになる。
§163haéc eri immodéstia
主人のこの無分別が、私にそれを強いたのだ。
§164coegit, me qui hoc noctis a portu ingratiis excitavit.
この夜中に、嫌がる私を港から追い立てた彼が。
§165nonne ídem hoc luci me míttere potuit?
彼は昼間にこれと同じように私を送り出すことはできなかったのだろうか。
§166opulénto homini hoc servitús dura est,
富裕な主人に仕えるこの奴隷生活は過酷だ。
§167hoc mágis miser est divítis servos:
富める者の奴隷は、その分いっそう哀れだ。
§168nóctesque diésque assiduó satis superque est §169quód facto aut dícto adeost ópus, quietus ne sis.
夜も昼も絶え間なく、十分すぎるほど、なされるべきこと、あるいは言われるべきことがあり、休んでいる暇はない。
§170ípse dominus díves, operis ét laboris expers, §171quódcumque homini áccidit libére, posse retur:
富裕な主人自身は、仕事や労苦から免れており、人が自由に思いつくことは何でも、可能であると考えている。
§172aéquom esse putát, non reputát laboris quid sit.
それを当然のことと考え、そこにどれほどの労苦があるかを考慮しない。
§174ergo ín servitúte expetúnt multa iníqua:
それゆえ、奴隷の身分にあっては、多くの不条理なことが要求される。
§175habéndum et ferúndum hoc onúst cum labóre.
この重荷を、苦労とともに維持し、耐え忍ばねばならない。
§176Satiúst me queri íllo modó servitútem:
私がそのように奴隷生活を嘆く方が、より適切だ。
今日、自由であったのに、私の父が、今や(私に)奴隷の身分をあてがったのだから。
§179hic qui verna natus est queritur.
一方、生まれながらの奴隷であるこの男が不平を言っている。
§180Sum véro verna vérbero: num número mi in mentém fuit,
私は本当に、鞭打たれるべき生まれついての奴隷だ。
§181dis advenientem gratias pro meritis agere atque alloqui?
ちょうど良いタイミングで私の心に思い浮かんだだろうか、無事に戻って来たことについて、神々にふさわしい感謝を捧げ、語りかけることが。
§182ne illi edepol si merito meo referre studeant gratiam, §183aliquem hominem allegent qui mihi advenienti os occillet probe, §184quoniam bene quae in me fecerunt ingrata ea habui atque inrita.
いや本当に、もし神々が私の行いに応じてお返しをしようとするならば、到着した私の顔をこっぴどく殴りつけるような者を差し向けるだろう、なぜなら、神々が私にしてくださった善きことを、私は感謝せず、無駄にしてしまったのだから。
§185Facit ille quod volgo haud solent, ut quid se sit dignum sciat.
彼は、一般の人々がほとんどしないことをしている、自分に何がふさわしいかを知っているとは。
§186Quod numquam opinatus fui neque alius quisquam civium
私が決して予想せず、市民の他の誰もが自分に起こるだろうと思わなかったこと、それが実現した。
§187sibi eventurum, id contigit, ut salvi poteremur domi.
私たちが無事に家へと戻ることができたのだ。
§188victores victis hostibus legiones reveniunt domum, §189duelló exstincto maximo atque internecatis hostibus.
敵を打ち負かし、勝者となった軍団が帰国する、大戦が終結し、敵が根絶やしにされた後で。
§190quod multa Thebano poplo acerba obiecit funera, §191id vi et virtute militum victum atque expugnatum oppidum est §192imperio atque auspicio eri mei Amphitruonis maxime.
テーバイの人々に多くの悲惨な死をもたらした都市は、兵士たちの力と勇気によって征服され、攻め落とされた、何よりも私の主人アンフィトリュオーの指揮と吉兆のもとで。
§193praeda atque agro adoriaque adfecit populares suos §194regique Thebano Creoni regnum stabilivit suom.
彼は、戦利品、土地、そして勝利の栄誉を同胞たちに与え、テーバイの王クレオーンに対して、その王権を確固たるものにした。
§195me a portu praemisit domum, ut haec nuntiem uxori suae, §196ut gesserit rem publicam ductu imperio auspicio suo.
彼は、これらのことを妻に報告するために、私を港から家へと先に行かせた、いかに彼が自分の指導、指揮、吉兆のもとで国事を遂行したかを。
§197ea nunc meditabor quo modo illi dicam, cum illo advenero.
彼女のもとに到着したときに、それらをどのように話すか、今から練習しておこう。
§198si dixero mendacium, solens meo more fecero.
もし嘘を言ったとしても、いつもの自分のやり方に従うだけのことだ。
§199nam cum pugnabant maxume, ego tum fugiebam maxume;
というのも、彼らが最も激しく戦っていたとき、私は最も激しく逃げていたのだから。
§200verum quasi adfuerim tamen simulabo atque audita eloquar.
しかし、まるでその場にいたかのように装い、人から聞いたことを語ることにしよう。
§201sed quo modo et verbis quibus me deceat fabularier, §202prius ipse mecum etiam volo hic meditari.
だが、どのように、またどのような言葉で話すのがふさわしいか、まず、自分自身でここで練習しておきたい。
sic hoc proloquar.
このように切り出そう。
§203Principio ut illo advenimus, ubi primum terram tetigimus, §204continuo Amphitruo delegit viros primorum principes;
「まず最初に、私たちがそこへ到着し、初めて陸地に足を踏み入れたとき、ただちにアンフィトリュオーは、第一の首領たちの中から男たちを選び出しました。
§205eos legat, Telobois iubet sententiam ut dicant suam:
彼らを特使として派遣し、テロボアス人たちに自らの意思を表明するように命じました。
§206si sine vi et sine bello velint rapta et raptores tradere, §207si quae asportassent redderent, se exercitum extemplo domum §208reducturum, abituros agro Argivos, pacem atque otium §209dare illis;
もし彼らが武力や戦争なしに、強奪されたものと強奪者を差し出すことを望み、奪い去ったものを返還するならば、自分は直ちに軍隊を本国へと引き揚げさせ、アルゴス人は彼らの土地から去り、平和と安寧を彼らに与えるであろうと。
sin aliter sient animati neque dent quae petat, §210sese igitur summa vi virisque eorum oppidum oppugnassere.
しかし、もし彼らの心が別の方向を向き、要求するものを提供しないならば、自分は最大の武力と兵力をもって、彼らの都市を攻撃するであろうと。