Humanitext Reader

欧几里得 · 反射光学 §19-21

平面镜与凸面镜中像的反转、大小及距离

第 7 段,共 11 段 · 希腊语

内容简介

第19至21章几何地证明了平面镜和凸面镜中物像的性质。第19章证明了在平面镜中左右颠倒,且物像的大小和到镜面的距离与实物相等;第20章证明了在凸面镜中同样左右颠倒,但物像到镜面的距离比实物更近;第21章证明了凸面镜中的物像显得比实物更小。

§19## ιθ΄. Ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ἐνόπτροις τὰ δεξιὰ ἀριστερὰ φαίνεται καὶ τὰ ἀριστερὰ δεξιὰ καὶ τὸ εἴδωλον ἴσον τῷ ὁρωμένῳ, καὶ τὸ ἀπόστημα τὸ ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου ἴσον ἐστίν.
## 19. 在平面镜中,右显现为左,左显现为右,且物像与所见物体相等,其到镜面的距离也相等。
ἔστω ἐπίπεδον ἔνοπτρον τὸ ΑΓ, ὄμμα δὲ τὸ Β, ὄψεις δὲ αἱ ΒΑ, ΒΓ ἀνακλώμεναι ἐπὶ τὰ Ε, ∠, ὁρώμενον δὲ ἔστω τὸ Ε ∠, καὶ ἀπὸ τῶν Ε, ∠ ἐπὶ τὸ ἔνοπτρον κάθετοι ἤχθωσαν αἱ Ε Ζ, ∠Θ καὶ ἐκβεβλήσθωσαν, ἐκβεβλήσθωσαν δὲ καὶ αἱ ΒΓ, ΒΑ ὄψεις καὶ συμπιπτέτωσαν ταῖς καθέτοις κατὰ τὰ Κ, Λ, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΛΚ. οὐκοῦν φαίνεται τὸ μὲν Ε ἐπὶ τοῦ Κ, τὸ δὲ ∠ ἐπὶ τοῦ Λ· τοῦτο γὰρ προεδείχθη.
设平面镜为 AG,眼睛为 B,反射至 E、D 的视线为 BA、BG,并设所见的物体为 ED。 从 E、D 向镜面引垂线 EZ、DTh 并予以延长;同时也延长视线 BG、BA,并使它们与垂线相交于 K、L 点,且连接 LK。 于是,E 显现在 K 处,D 显现在 L 处;因为这在前面已经证明过。
τὰ ἄρα ἀριστερ δεξιὰ φαίνεται καὶ τὰ δεξιὰ ἀριστερά.
因此,左显现为右,右显现为左。
καὶ ἐπεὶ ἴσ ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΚΓΖ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΖΙΕ, κ εἰσιν ὀρθαὶ αἱ πρὸς τῷ Ζ, ἴση ἂν εἴη καὶ ἡ ΖΚ τ ΖΕ. διὰ τὰ αὐτὰ καὶ ἡ ∠Θ τῇ ΘΑ. ἴσον ἄρα τὸ ἀπόστημα, ὃ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου τὸ Ε∠, τῷ, ὃ ἀπέχει τὸ εἴδωλον τὸ Κ Λ. καὶ ἴσον τὸ ὁρώμενον τὸ Ε∠ τῷ εἰδώλῳ τῷ Κ Λ διὰ τὸ ἴσην εἶναι τὴν μὲν ΕΖ τῇ ΖΚ, τὴν δὲ ∠Θ τῇ ΘΛ, κοινὴν δὲ καὶ πρὸς ὀρθὰς τὴν ΘΖ.
又因为角 KGZ 等于角 ZGE,且在 Z 处的角是直角,所以 ZK 也将等于 ZE。 基于同样的原因,DTh 也等于 ThL。 因此,物体 ED 偏离镜面的距离,等于物像 KL 偏离镜面的距离。 并且,所见的物体 ED 等于物像 KL,因为 EZ 等于 ZK,DTh 等于 ThL,且 ThZ 是公共的垂线。
§20## κ΄. Ἐν τοῖς κυρτοῖς ἐνόπτροις τὰ ἀριστερὰ δεξιὰ φαίνεται καὶ τὰ δεξιὰ ἀριστερά, καὶ τὸ ἀπόστημα ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου τὸ εἴδωλον ἔλασσον ἔχει.
## 20. 在凸面镜中,左显现为右且右显现为左,并且物像到镜面的距离较小。
ἔστω ἔνοπτρον κυρτὸν τὸ ΑΓ, κέντρον δὲ τῆς σφαίρας τὸ Θ, ὄμμα δὲ τὸ Β, ὄψεῖς δὲ αἱ ΒΑ, ΒΓ ἀνακλώμεναι ἐπὶ τὰ ∠, Ε, ὁρώμενον δὲ τὸ ∠Ε, καὶ ἀπὸ τοῦ Θ κέντρου ἤχθωσαν ἐπὶ τὰ ∠, Ε αἱ Θ∠, ΘΕ, καὶ ἐκβεβλήσθωσαν αἱ ὄψεις ἐπὶ τὰ Ζ, Η, καὶ ἐπεζεύχθω τὸ ΖΗ εἴδωλον.
设凸面镜为 AG,球心为 Th,眼睛为 B,反射至 D、E 的视线为 BA、BG,并设所见物体为 DE,又从球心 Th 向 D、E 引 ThD、ThE,且将视线延长至 Z、H,并连接物像 ZH。
οὐκοῦν τὸ μὲν ∠ φαίνεται ἐπὶ τοῦ Η, τὸ δὲ Ε ἐπὶ τοῦ Ζ. τὰ ἄρα δεξιὰ ἀριστερὰ φαίνεται καὶ τὰ ἀριστερὰ δεξιά.
于是,D 显现在 H 处, E 显现在 Z 处。 因此,右显现为左,左显现为右。
λέγω, ὅτι μείζων ἐστὶν ἡ ΕΛ τῆς ΛΖ. ἤχθω γὰρ διὰ τοῦ Α ἐφαπτομένη τῆς περιφερείας ἡ ΡΑΚ. ἐπεὶ οὖν αἱ ΒΑ, ΑΕ πρὸς τὴν περιφέρειαν ἴσας ποιοῦσι γωνίας διὰ τὴν ἀνάκλασιν, ἐφάπτεται δὲ ἡ ΚΑΡ δίχα ἂν εἴη τετμημένη ἡ ὑπὸ τῶν ΕΑΖ γωνία.
我宣称,EL 大于 LZ。 因为,通过 A 引圆周的切线 RAK。 由于 BA、AE 因反射而与圆周作等角, KAP 相切,所以角 EAZ 将被二等分。
καὶ ἀμβλεῖά ἐστιν ἡ Κ γωνία· μείζων ἄρα ἡ ΕΚ τῆς ΚΖ πολλῷ μᾶλλον ἡ ΕΛ τῆς ΛΖ. ἔλασσον ἄρα ἀπέχει τὸ εἴδωλον τὸ ΖΗ ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου, μεῖζον δὲ τὸ ὁρώμενον τὸ Ε∠.
并且角 K 是钝角;因此 EK 大于 KZ,所以 EL 远大于 LZ。 因此,物像 ZH 偏离镜面较近,而所见物体 ED 偏离镜面较远。
§21## κα΄. Ἐν τοῖς κυρτοῖς ἐνόπτροις τὸ εἴδωλον ἔλασσόν ἐστι τῶν ὁρωμένων.
## 21. 在凸面镜中,物像比所见物体要小。
ἔστω γὰρ κυρτὸν ἔνοπτρον τὸ ΑΟΓ, ὄμμα δὲ τὸ Β, ὄψεις δὲ ἀνακλώμεναι αἱ ΒΑ, ΒΓ ἐπὶ τὰ ∠, Ε. οὐκοῦν ἀπὸ τοῦ κυρτοῦ ἐνόπτρου θεωρεῖται τὸ Ε∠ ἐν γωνίᾳ τῇ ὑπὸ ΑΒΓ. παρακείσθω δὴ ἔνοπτρον ἐπίπεδον τὸ ΑΓ ἁπτόμενον τῶν ὄψεων κατὰ τὰ Α, Γ. οὐκοῦν ἡ ὄψις ἡ μέλλουσα ἰδεῖν τὸ Ε ἀπὸ τοῦ ἐπιπέδου ἐνόπτρου οὐκ ἔστιν ἡ ΒΑΕ· οὐ γὰρ ποιεῖ γωνίας ἴσας πρὸς τῷ ἐπιπέδῳ ἐνόπτρῳ.
因为,设凸面镜为 AOG,眼睛为 B,反射至 D、E 的视线为 BA、BG。 于是,从凸面镜看,ED 是在角 ABG 之下被看到的。 现在,并置一个在 A、G 处接触视线的平面镜 AG。 于是,将从平面镜看到 E 的视线并不是 BAE;因为它与平面镜不作等角。
οὐδὲ μὴν κλασθήσεται μεταξὺ τῶν Α, Γ. κεκλάσθω γάρ, εἰ δυνατόν, καὶ ἔστω ἡ ΒΖΕ ὄψις.
并且,它也不会在 A 与 G 之间反射。 因为如果可能,设其被反射,且设其为视线 BZE。
ἴση ἄρα ἡ Η γωνία τῇ Θ διὰ τὴν ἀνάκλασιν.
那么,由于反射,角 H 等于角 Th。
ἡ δὲ Θ μείζων τῆς ΝΙ, ἡ δὲ Μ τῆς Η· ὥστε καὶ ἡ Μ τῆς ΝΙ μείζων ἐστίν· ὅπερ ἀδύνατον.
但是 Th 大于 NI,且 M 大于 H;因此 M 也大于 NI;这是不可能的。
αὐτὴ γὰρ ἡ Ι μείζων τῆς Μ ἐστιν· ἴση γάρ ἐστιν ὅλῃ τῇ πρὸς τῇ περιφερείᾳ.
因为 I 本身大于 M;因为它等于在圆周处的整个角。
ἐκτὸς ἄρα ἀνακλασθήσεται τοῦ Α. κεκλάσθω καὶ ἔστω ἡ ΒΚΕ. ὁμοίως δὲ καὶ ἡ ΒΛ∠ πεσεῖται ἐκτός.
因此,它将在 A 的外侧反射。 设其反射并为 BKE。 同理,BLD 也会落在外侧。
τὸ ἄρα Ε∠ ὑπὸ μείζονος γωνίας θεωρεῖται ἀπὸ τοῦ ἐπιπέδου ἐνόπτρου τῆς περιεχομένης ὑπὸ ΚΒΛ ἤπερ ἀπὸ τοῦ κυρτοῦ.
因此,ED 在平面镜之下,是在比凸面镜之下更大的角(即由 KBL 所夹之角)之下被看到的。
ἴσον δὲ ἐδείχθη φαινόμενον ἐν τῷ ἐπιπέδῳ ἐνόπτρῳ.
而在平面镜中显现的物像已被证明是相等的。
φανερὸν οὖν, ὅτι ἀπὸ τοῦ κυρτοῦ ἐνόπτρου τὸ εἴδωλον ἔλασσον φαίνεται τοῦ ὁρωμένου.
由此可见,从凸面镜看,物像显得比所见物体要小。

词汇与语法注释

  1. 19τὰ δεξιὰ ἀριστερὰ φαίνεται καὶ τὰ ἀριστερὰ δεξιὰ — 形容词 `ἀριστερά` 和 `δεξιά` 作主语补足语,排列呈交错排列法(chiasmus)。动词 `φαίνεται` 为单数形式,与中性复数主语 `τὰ δεξιά` 和 `τὰ ἀριστερά` 一致,符合古典希腊语的常规语法。
  2. 19ἴσον ἄρα τὸ ἀπόστημα, ὃ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου τὸ Ε∠, τῷ, ὃ ἀπέχει τὸ εἴδωλον τὸ Κ Λ — 在第一个关系从句 `ὃ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ ἐνόπτρου τὸ Ε∠` 中,`τὸ Ε∠` 是主语,先行词是 `τὸ ἀπόστημα`。在第二部分中,`τῷ` 是由 `ἴσον` 所要求的比较与格(省略了 `ἀποστήματι`),并由关系从句 `ὃ ἀπέχει τὸ εἴδωλον τὸ Κ Λ`(其中 `τὸ εἴδωλον τὸ Κ Λ` 为主语)修饰。
  3. 20δίχα ἂν εἴη τετμημένη ἡ ὑπὸ τῶν ΕΑΖ γωνία — 助词 `ἄν` 与希求法 `εἴη` 及完成时分词 `τετμημένη` 连用,构成迂回式完成时希求法,表示基于几何学必然性的推论或潜在可能性(“将被二等分”)。
  4. 21ἡ ὄψις ἡ μέλλουσα ἰδεῖν τὸ Ε ἀπὸ τοῦ ἐπιπέδου ἐνόπτρου οὐκ ἔστιν ἡ ΒΑΕ — 动词 `μέλλω` 与不定式(此处为不定过去时 `ἰδεῖν`)连用,表示未来的意图或预期(“将要观看的视线”),构成分词短语修饰 `ἡ ὄψις`。

引用这一段

欧几里得, 反射光学 §19-21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg011.humanitext-grc1:19-21

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。