Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §8.prop.18

相似平面数之间的比例中项与对应边的平方比

第 140 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

证明在两个相似平面数之间存在一个比例中项数,并且平面数之间的比等于其对应边之比的二倍比。

§8.prop.18δύο ὁμοίων ἐπιπέδων ἀριθμῶν εἷς μέσος ἀνάλογόν ἐστιν ἀριθμός· καὶ ὁ ἐπίπεδος πρὸς τὸν ἐπίπεδον διπλασίονα λόγον ἔχει ἤπερ ἡ ὁμόλογος πλευρὰ πρὸς τὴν ὁμόλογον πλευράν.
在两个相似平面数之间有一个比例中项数;且平面数对平面数的比,是对应边对对应边之比的二倍比。
ἔστωσαν δύο ὅμοιοι ἐπίπεδοι ἀριθμοὶ οἱ Α, Β, καὶ τοῦ μὲν Α πλευραὶ ἔστωσαν οἱ Γ, Δ ἀριθμοί, τοῦ δὲ Β οἱ Ε, Ζ. καὶ ἐπεὶ ὅμοιοι ἐπίπεδοί εἰσιν οἱ ἀνάλογον ἔχοντες τὰς πλευράς, ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Γ πρὸς τὸν Δ, οὕτως ὁ Ε πρὸς τὸν Ζ. λέγω οὖν, ὅτι τῶν Α, Β εἷς μέσος ἀνάλογόν ἐστιν ἀριθμός, καὶ ὁ Α πρὸς τὸν Β διπλασίονα λόγον ἔχει ἤπερ ὁ Γ πρὸς τὸν Ε ἢ ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ, τουτέστιν ἤπερ ἡ ὁμόλογος πλευρὰ πρὸς τὴν ὁμόλογον.
设两个相似平面数为 Α、Β,且数 Γ、Δ 为 Α的边,Ε、Ζ 为 Β的边。 由于相似平面数是那些边成比例的数,因此,Γ 对 Δ 就像 Ε 对 Ζ。 那么我声称,在 Α、Β 之间有一个比例中项数,且 Α 对 Β 的比,是 Γ 对 Ε 或 Δ 对 Ζ(即对应边对对应边)之比的二倍比。
καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς ὁ Γ πρὸς τὸν Δ, οὕτως ὁ Ε πρὸς τὸν Ζ, ἐναλλὰξ ἄρα ἐστὶν ὡς ὁ Γ πρὸς τὸν Ε, ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ. καὶ ἐπεὶ ἐπίπεδός ἐστιν ὁ Α, πλευραὶ δὲ αὐτοῦ οἱ Γ, Δ, ὁ Δ ἄρα τὸν Γ πολλαπλασιάσας τὸν Α πεποίηκεν.
由于 Γ 对 Δ 就像 Ε 对 Ζ,因此交错地,Γ 对 Ε 就像 Δ 对 Ζ。 又由于 Α 是平面数,且 Γ、Δ 是它的边,因此 Δ 乘以 Γ 生成了 Α。
διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ὁ Ε τὸν Ζ πολλαπλασιάσας τὸν Β πεποίηκεν.
同理,Ε 乘以 Ζ 也生成了 Β。
ὁ Δ δὴ τὸν Ε πολλαπλασιάσας τὸν Η ποιείτω.
现在,设 Δ 乘以 Ε 生成 Η。
καὶ ἐπεὶ ὁ Δ τὸν μὲν Γ πολλαπλασιάσας τὸν Α πεποίηκεν, τὸν δὲ Ε πολλαπλασιάσας τὸν Η πεποίηκεν, ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Γ πρὸς τὸν Ε, οὕτως ὁ Α πρὸς τὸν Η. ἀλλʼ ὡς ὁ Γ πρὸς τὸν Ε, ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ·
由于 Δ 乘以 Γ 生成了 Α,乘以 Ε 生成了 Η,因此,Γ 对 Ε 就像 Α 对 Η。 但 Γ 对 Ε 就像 Δ 对 Ζ;因此,Δ 对 Ζ 就像 Α 对 Η。
καὶ ὡς ἄρα ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ, οὕτως ὁ Α πρὸς τὸν Η. πάλιν, ἐπεὶ ὁ Ε τὸν μὲν Δ πολλαπλασιάσας τὸν Η πεποίηκεν, τὸν δὲ Ζ πολλαπλασιάσας τὸν Β πεποίηκεν, ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ, οὕτως ὁ Η πρὸς τὸν Β. ἐδείχθη δὲ καὶ ὡς ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ, οὕτως ὁ Α πρὸς τὸν Η·
再次,由于 Ε 乘以 Δ 生成了 Η,乘以 Ζ 生成了 Β,因此,Δ 对 Ζ 就像 Η 对 Β。 但已被证明,Δ 对 Ζ 就像 Α 对 Η;因此,Α 对 Η 就像 Η 对 Β。
καὶ ὡς ἄρα ὁ Α πρὸς τὸν Η, οὕτως ὁ Η πρὸς τὸν Β. οἱ Α, Η, Β ἄρα ἑξῆς ἀνάλογόν εἰσιν.
因此 Α、Η、Β 是连比例数。
τῶν Α, Β ἄρα εἷς μέσος ἀνάλογόν ἐστιν ἀριθμός.
所以 Α、Β 之间有一个比例中项数。
λέγω δή, ὅτι καὶ ὁ Α πρὸς τὸν Β διπλασίονα λόγον ἔχει ἤπερ ἡ ὁμόλογος πλευρὰ πρὸς τὴν ὁμόλογον πλευράν, τουτέστιν ἤπερ ὁ Γ πρὸς τὸν Ε ἢ ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ. ἐπεὶ γὰρ οἱ Α, Η, Β ἑξῆς ἀνάλογόν εἰσιν, ὁ Α πρὸς τὸν Β διπλασίονα λόγον ἔχει ἤπερ πρὸς τὸν Η. καί ἐστιν ὡς ὁ Α πρὸς τὸν Η, οὕτως ὅ τε Γ πρὸς τὸν Ε καὶ ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ. καὶ ὁ Α ἄρα πρὸς τὸν Β διπλασίονα λόγον ἔχει ἤπερ ὁ Γ πρὸς τὸν Ε ἢ ὁ Δ πρὸς τὸν Ζ· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
我进一步声称,Α 对 Β 的比,是对应边对对应边之比的二倍比,即 Γ 对 Ε 或 Δ 对 Ζ 之比的二倍比。 因为,既然 Α、Η、Β 是连比例数,Α 对 Β 的比,就是 Α 对 Η 之比的二倍比。 而 Α 对 Η 就像 Γ 对 Ε 且 Δ 对 Ζ。 因此,Α 对 Β 的比,是 Γ 对 Ε 或 Δ 对 Ζ 之比的二倍比;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. 8.prop.18διπλασίονα λόγον — 字面意思为“双倍比”。在欧几里得几何和算术中,比 A : B 的“二倍比”(duplicate ratio)是指在连比例 A : B = B : C 中首尾两项之比 A : C,相当于现代代数表示中的 (A/B)^2。
  2. 8.prop.18ὅμοιοι ἐπίπεδοί — 指相似平面数的定义(第七卷界说21)。两个平面数(表示两数之积的数)若其边(因子)成比例,则它们是相似的。
  3. 8.prop.18ἐναλλάξ — 意为“交错地”(更比)。指从 A : B = C : D 推出 A : C = B : D 的步骤。算术中这种比的转换基于第七卷命题13。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §8.prop.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:8.prop.18

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。