Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §7.prop.24-7.prop.26

互素数的乘积与平方的互素性质

第 121 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

证明如果两个数对另一个数互素,则它们的积也对该数互素(命题24),并以此为基础,证明一个数的平方与另一个数(命题25)以及两组互素数各自的积(命题26)也彼此互素。

§7.prop.24ἐὰν δύο ἀριθμοὶ πρός τινα ἀριθμὸν πρῶτοι ὦσιν, καὶ ὁ ἐξ αὐτῶν γενόμενος πρὸς τὸν αὐτὸν πρῶτος ἔσται.
如果两个数对任意一个数互素,它们的积也对同一个数互素。
δύο γὰρ ἀριθμοὶ οἱ Α, Β πρός τινα ἀριθμὸν τὸν Γ πρῶτοι ἔστωσαν, καὶ ὁ α τὸν Β πολλαπλασιάσας τὸν Δ ποιείτω·
设 A、B 为两个对任意数 Γ 互素的数,且设 A 乘以 B 得到 Δ;我且声称,Γ、Δ 彼此互素。
λέγω, ὅτι οἱ Γ, Δ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν. εἰ γὰρ μή εἰσιν οἱ Γ, Δ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους, μετρήσει τοὺς Γ, Δ ἀριθμός.
因为,如果 Γ、Δ 不是彼此互素的,则某个数将度量 Γ、Δ。
μετρείτω, καὶ ἔστω ὁ Ε. καὶ ἐπεὶ οἱ Γ, Α πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν, τὸν δὲ Γ μετρεῖ τις ἀριθμὸς ὁ Ε, οἱ Α, Ε ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
设它度量它们,并设它为 E。 既然 Γ、A 彼此互素,而某个数 E 度量 Γ,所以 A、E 彼此互素。
ὁσάκις δὴ ὁ Ε τὸν Δ μετρεῖ, τοσαῦται μονάδες ἔστωσαν ἐν τῷ Ζ· καὶ ὁ Ζ ἄρα τὸν Δ μετρεῖ κατὰ τὰς ἐν τῷ Ε μονάδας.
且设 Z 中的单位数等于 E 度量 Δ 的次数;所以 Z 也按照 E 中的单位数度量 Δ。
ὁ Ε ἄρα τὸν Ζ πολλαπλασιάσας τὸν Δ πεποίηκεν.
所以 E 乘以 Z 得到了 Δ。
ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ Α τὸν Β πολλαπλασιάσας τὸν Δ πεποίηκεν· ἴσος ἄρα ἐστὶν ὁ ἐκ τῶν Ε, Ζ τῷ ἐκ τῶν Α, Β. ἐὰν δὲ ὁ ὑπὸ τῶν ἄκρων ἴσος ᾖ τῷ ὑπὸ τῶν μέσων, οἱ τέσσαρες ἀριθμοὶ ἀνάλογόν εἰσιν· ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Ε πρὸς τὸν Α, οὕτως ὁ Β πρὸς τὸν Ζ. οἱ δὲ Α, Ε πρῶτοι, οἱ δὲ πρῶτοι καὶ ἐλάχιστοι, οἱ δὲ ἐλάχιστοι ἀριθμοὶ τῶν τὸν αὐτὸν λόγον ἐχόντων αὐτοῖς μετροῦσι τοὺς τὸν αὐτὸν λόγον ἔχοντας ἰσάκις ὅ τε μείζων τὸν μείζονα καὶ ὁ ἐλάσσων τὸν ἐλάσσονα, τουτέστιν ὅ τε ἡγούμενος τὸν ἡγούμενον καὶ ὁ ἑπόμενος τὸν ἑπόμενον· ὁ Ε ἄρα τὸν Β μετρεῖ.
但是,A 乘以 B 也得到了 Δ;所以 E、Z 的积等于 A、B 的积。 如果外项的积等于内项的积,则这四个数成比例;所以,正如 E 对 A,B 也对 Z。 但是 A、E 是互素的,而互素的数也是最小的,而在具有相同比的数中最小的数同样多次地度量与它们具有相同比的数,即较大者度量较大者,较小者度量较小者,也就是说,前项度量前项,后项度量后项;所以 E 度量 B。
μετρεῖ δὲ καὶ τὸν Γ· ὁ Ε ἄρα τοὺς Β, Γ μετρεῖ πρώτους ὄντας πρὸς ἀλλήλους· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον.
但它也度量 Γ;所以 E 度量了彼此互素的 B、Γ;这是不可能的。
οὐκ ἄρα τοὺς Γ, Δ ἀριθμοὺς ἀριθμός τις μετρήσει.
所以,没有任何数会度量数 Γ、Δ。
οἱ Γ, Δ ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
所以 Γ、Δ 彼此互素;这就是所要证明的。
§7.prop.25ἐὰν δύο ἀριθμοὶ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους ὦσιν, ὁ ἐκ τοῦ ἑνὸς αὐτῶν γενόμενος πρὸς τὸν λοιπὸν πρῶτος ἔσται.
如果两个数彼此互素,其中之一的积也与余下的数互素。
ἔστωσαν δύο ἀριθμοὶ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους οἱ Α, Β, καὶ ὁ Α ἑαυτὸν πολλαπλασιάσας τὸν Γ ποιείτω· λέγω, ὅτι οἱ Β, Γ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
设 A、B 为两个彼此互素的数,且设 A 乘以自身得到 Γ;我且声称,B、Γ 彼此互素。
κείσθω γὰρ τῷ Α ἴσος ὁ Δ. ἐπεὶ οἱ Α, Β πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν, ἴσος δὲ ὁ Α τῷ Δ, καὶ οἱ Δ, Β ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
因为,设 Δ 等于 A。 既然 A、B 彼此互素,且 A 等于 Δ,所以 Δ、B 也彼此互素。
ἑκάτερος ἄρα τῶν Δ, Α πρὸς τὸν Β πρῶτός ἐστιν· καὶ ὁ ἐκ τῶν Δ, Α ἄρα γενόμενος πρὸς τὸν Β πρῶτος ἔσται.
所以 Δ、A 中的每一个都对 B 互素;所以由 Δ、A 所产生的积也对 B 互素。
ὁ δὲ ἐκ τῶν Δ, Α γενόμενος ἀριθμός ἐστιν ὁ Γ. οἱ Γ, Β ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
但是由 Δ、A 产生的数是 Γ。 所以 Γ、B 彼此互素;这就是所要证明的。
§7.prop.26ἐὰν δύο ἀριθμοὶ πρὸς δύο ἀριθμοὺς ἀμφότεροι πρὸς ἑκάτερον πρῶτοι ὦσιν, καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν γενόμενοι πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους ἔσονται.
如果两个数对另外两个数,两两互素,则它们的积也彼此互素。
δύο γὰρ ἀριθμοὶ οἱ Α, Β πρὸς δύο ἀριθμοὺς τοὺς Γ, Δ ἀμφότεροι πρὸς ἑκάτερον πρῶτοι ἔστωσαν, καὶ ὁ μὲν Α τὸν Β πολλαπλασιάσας τὸν Ε ποιείτω, ὁ δὲ Γ τὸν Δ πολλαπλασιάσας τὸν Ζ ποιείτω· λέγω, ὅτι οἱ Ε, Ζ πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
设 A、B 为两个数,它们对另外两个数 Γ、Δ 两两互素,且设 A 乘以 B 得到 E,而 Γ 乘以 Δ 得到 Z;我且声称,E、Z 彼此互素。
ἐπεὶ γὰρ ἑκάτερος τῶν Α, Β πρὸς τὸν Γ πρῶτός ἐστιν, καὶ ὁ ἐκ τῶν Α, Β ἄρα γενόμενος πρὸς τὸν Γ πρῶτος ἔσται.
因为,既然 A、B 中的每一个都对 Γ 互素,所以由 A、B 产生的积也对 Γ 互素。
ὁ δὲ ἐκ τῶν Α, Β γενόμενός ἐστιν ὁ Ε· οἱ Ε, Γ ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
但是由 A、B 产生的积是 E;所以 E、Γ 彼此互素。
διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ οἱ Δ, Ε πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
因为同样的原因,Δ、E 也彼此互素。
ἑκάτερος ἄρα τῶν Γ, Δ πρὸς τὸν Ε πρῶτός ἐστιν.
所以 Γ、Δ 中的每一个都对 E 互素。
καὶ ὁ ἐκ τῶν Γ, Δ ἄρα γενόμενος πρὸς τὸν Ε πρῶτος ἔσται.
所以由 Γ、Δ 产生的积也对 E 互素。
ὁ δὲ ἐκ τῶν Γ, Δ γενόμενός ἐστιν ὁ Ζ. οἱ Ε, Ζ ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
但是由 Γ、Δ 产生的积是 Z。 所以 E、Z 彼此互素;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. 7.prop.24ὁ ἐκ τῶν Ε, Ζ — 意为“由 E、Z 所产生的数”,省略了“γενόμενος ἀριθμός”。欧几里得经常使用这种省略表达来表示两数之积。
  2. 7.prop.24ὁ ὑπὸ τῶν ἄκρων ἴσος ᾖ τῷ ὑπὸ τῶν μέσων — 直译为“如果外项所围成(的积)等于内项所围成(的积)”。这里借用了平面几何中“由两条线段围成的矩形(ὑπό)”这一几何学术语,在数论中用以表示两数之积。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §7.prop.24-7.prop.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:7.prop.24-7.prop.26

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。