§3.prop.31ἐν κύκλῳ ἡ μὲν ἐν τῷ ἡμικυκλίῳ γωνία ὀρθή ἐστιν, ἡ δὲ ἐν τῷ μείζονι τμήματι ἐλάττων ὀρθῆς, ἡ δὲ ἐν τῷ ἐλάττονι τμήματι μείζων ὀρθῆς· καὶ ἔτι ἡ μὲν τοῦ μείζονος τμήματος γωνία μείζων ἐστὶν ὀρθῆς, ἡ δὲ τοῦ ἐλάττονος τμήματος γωνία ἐλάττων ὀρθῆς.
在圆中,半圆内的角是直角,较大弓形内的角小于直角,较小弓形内的角大于直角;此外,较大弓形的角大于直角,较小弓形的角小于直角。
ἔστω κύκλος ὁ ΑΒΓΔ, διάμετρος δὲ αὐτοῦ ἔστω ἡ ΒΓ, κέντρον δὲ τὸ Ε, καὶ ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΒΑ, ΑΓ, ΑΔ, ΔΓ· λέγω, ὅτι ἡ μὲν ἐν τῷ ΒΑΓ ἡμικυκλίῳ γωνία ἡ ὑπὸ ΒΑΓ ὀρθή ἐστιν, ἡ δὲ ἐν τῷ ΑΒΓ μείζονι τοῦ ἡμικυκλίου τμήματι γωνία ἡ ὑπὸ ΑΒΓ ἐλάττων ἐστὶν ὀρθῆς, ἡ δὲ ἐν τῷ ΑΔΓ ἐλάττονι τοῦ ἡμικυκλίου τμήματι γωνία ἡ ὑπὸ ΑΔΓ μείζων ἐστὶν ὀρθῆς.
设 ΑΒΓΔ 为圆,其直径为 ΒΓ,圆心为 Ε,且连结 ΒΑ、ΑΓ、ΑΔ、ΔΓ;我说,半圆 ΒΑΓ 内的角 ΒΑΓ 是直角,在大于半圆的弓形 ΑΒΓ 内的角 ΑΒΓ 小于直角,而在小于半圆的弓形 ΑΔΓ 内的角 ΑΔΓ 大于直角。
ἐπεζεύχθω ἡ ΑΕ, καὶ διήχθω ἡ ΒΑ ἐπὶ τὸ Ζ.
καὶ ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΒΕ τῇ ΕΑ, ἴση ἐστὶ καὶ γωνία ἡ ὑπὸ ΑΒΕ τῇ ὑπὸ ΒΑΕ. πάλιν, ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΓΕ τῇ ΕΑ, ἴση ἐστὶ καὶ ἡ ὑπὸ ΑΓΕ τῇ ὑπὸ ΓΑΕ· ὅλη ἄρα ἡ ὑπὸ ΒΑΓ δυσὶ ταῖς ὑπὸ ΑΒΓ, ΑΓΒ ἴση ἐστίν.
设连结 ΑΕ,并将 ΒΑ 延长至 Ζ。 且由于 ΒΕ 等于 ΕΑ,则角 ΑΒΕ 也等于角 ΒΑΕ。 再次,由于 ΓΕ 等于 ΕΑ,则角 ΑΓΕ 也等于角 ΓΑΕ;因此整个角 ΒΑΓ 等于两个角 ΑΒΓ、ΑΓΒ。
ἐστὶ δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΖΑΓ ἐκτὸς τοῦ ΑΒΓ τριγώνου δυσὶ ταῖς ὑπὸ ΑΒΓ, ΑΓΒ γωνίαις ἴση· ἴση ἄρα καὶ ἡ ὑπὸ ΒΑΓ γωνία τῇ ὑπὸ ΖΑΓ· ὀρθὴ ἄρα ἑκατέρα· ἡ ἄρα ἐν τῷ ΒΑΓ ἡμικυκλίῳ γωνία ἡ ὑπὸ ΒΑΓ ὀρθή ἐστιν.
但在三角形 ΑΒΓ 之外的外角 ΖΑΓ 也等于两个角 ΑΒΓ、ΑΓΒ;因此角 ΒΑΓ 也等于角 ΖΑΓ;因此二者皆为直角;因此在半圆 ΒΑΓ 内的角 ΒΑΓ 是直角。
καὶ ἐπεὶ τοῦ ΑΒΓ τριγώνου δύο γωνίαι αἱ ὑπὸ ΑΒΓ, ΒΑΓ δύο ὀρθῶν ἐλάττονές εἰσιν, ὀρθὴ δὲ ἡ ὑπὸ ΒΑΓ, ἐλάττων ἄρα ὀρθῆς ἐστιν ἡ ὑπὸ ΑΒΓ γωνία· καί ἐστιν ἐν τῷ ΑΒΓ μείζονι τοῦ ἡμικυκλίου τμήματι.
且由于在三角形 ΑΒΓ 中,两个角 ΑΒΓ、ΒΑΓ 小于两直角,而角 ΒΑΓ 是直角,因此角 ΑΒΓ 小于直角;且它是在大于半圆的弓形 ΑΒΓ 内。
καὶ ἐπεὶ ἐν κύκλῳ τετράπλευρόν ἐστι τὸ ΑΒΓΔ, τῶν δὲ ἐν τοῖς κύκλοις τετραπλεύρων αἱ ἀπεναντίον γωνίαι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν, καί ἐστιν ἡ ὑπὸ ΑΒΓ ἐλάττων ὀρθῆς· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΔΓ γωνία μείζων ὀρθῆς ἐστιν· καί ἐστιν ἐν τῷ ΑΔΓ ἐλάττονι τοῦ ἡμικυκλίου τμήματι.
又由于在圆中,ΑΒΓΔ 是四边形,而圆内接四边形的对角之和等于两直角,且角 ΑΒΓ 小于直角;因此剩余的角 ΑΔΓ 大于直角;且它是在小于半圆的弓形 ΑΔΓ 内。
λέγω, ὅτι καὶ ἡ μὲν τοῦ μείζονος τμήματος γωνία ἡ περιεχομένη ὑπό τῆς ΑΒΓ περιφερείας καὶ τῆς ΑΓ εὐθείας μείζων ἐστὶν ὀρθῆς, ἡ δὲ τοῦ ἐλάττονος τμήματος γωνία ἡ περιεχομένη ὑπό τῆς ΑΔ περιφερείας καὶ τῆς ΑΓ εὐθείας ἐλάττων ἐστὶν ὀρθῆς.
我说,较大弓形的角(即由圆弧 ΑΒΓ 与直线 ΑΓ 所夹的角)也大于直角,而较小弓形的角(即由圆弧 ΑΔ 与直线 ΑΓ 所夹的角)小于直角。
καί ἐστιν αὐτόθεν φανερόν.
这显然是直接成立的。
ἐπεὶ γὰρ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑ, ΑΓ εὐθειῶν ὀρθή ἐστιν, ἡ ἄρα ὑπὸ τῆς ΑΒΓ περιφερείας καὶ τῆς ΑΓ εὐθείας περιεχομένη μείζων ἐστὶν ὀρθῆς.
因为,既然由直线 ΒΑ、ΑΓ 所夹的角是直角,那么由圆弧 ΑΒΓ 与直线 ΑΓ 所夹的角便大于直角。
πάλιν, ἐπεὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓ, ΑΖ εὐθειῶν ὀρθή ἐστιν, ἡ ἄρα ὑπὸ τῆς ΓΑ εὐθείας καὶ τῆς ΑΔ περιφερείας περιεχομένη ἐλάττων ἐστὶν ὀρθῆς.
再次,既然由直线 ΑΓ、ΑΖ 所夹的角是直角,那么由直线 ΓΑ 与圆弧 ΑΔ 所夹的角便小于直角。
ἐν κύκλῳ ἄρα ἡ μὲν ἐν τῷ ἡμικυκλίῳ γωνία ὀρθή ἐστιν, ἡ δὲ ἐν τῷ μείζονι τμήματι ἐλάττων ὀρθῆς, ἡ δὲ ἐν τῷ ἐλάττονι μείζων ὀρθῆς, καὶ ἔτι ἡ μὲν τοῦ μείζονος τμήματος μείζων ὀρθῆς, ἡ δὲ τοῦ ἐλάττονος τμήματος ἐλάττων ὀρθῆς· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
因此在圆中,半圆内的角是直角,较大弓形内的角小于直角,较小弓形内的角大于直角;此外,较大弓形的角大于直角,较小弓形的角小于直角;这就是所要证明的。