Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §11.prop.29-11.prop.30

等底同高的平行六面体之相等

第 257 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

证明在同一底面上且高度相同的两个立体平行六面体彼此相等。论证分为两种情况:立边在同一直线上(命题29)和立边不在同一直线上(命题30)。

§11.prop.29τὰ ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ὄντα στερεὰ παραλληλεπίπεδα καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσιν εὐθειῶν, ἴσα ἀλλήλοις ἐστίν.
在同一底面上且高度相同、其立边在同一直线上的立体平行六面体,彼此相等。
ἔστω ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως τῆς ΑΒ στερεὰ παραλληλεπίπεδα τὰ ΓΜ, ΓΝ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι αἱ ΑΗ, ΑΖ, ΛΜ, ΛΝ, ΓΔ, ΓΕ, ΒΘ, ΒΚ ἐπὶ τῶν αὐτῶν εὐθειῶν ἔστωσαν τῶν ΖΝ, ΔΚ· λέγω, ὅτι ἴσον ἐστὶ τὸ ΓΜ στερεὸν τῷ ΓΝ στερεῷ.
设在同一底面 ΑΒ 上有相同高度的立体平行六面体 ΓΜ, ΓΝ,它们的立边 ΑΗ, ΑΖ, ΛΜ, ΛΝ, ΓΔ, ΓΕ, ΒΘ, ΒΚ 在同一直线 ΖΝ, ΔΚ 上;我说,立体 ΓΜ 等于立体 ΓΝ。
ἐπεὶ γὰρ παραλληλόγραμμόν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΓΘ, ΓΚ, ἴση ἐστὶν ἡ ΓΒ ἑκατέρᾳ τῶν ΔΘ, ΕΚ· ὥστε καὶ ἡ ΔΘ τῇ ΕΚ ἐστιν ἴση.
因为,由于 ΓΘ, ΓΚ 每一个都是平行四边形,所以 ΓΒ 等于 ΔΘ, ΕΚ 中的每一个;从而 ΔΘ 也等于 ΕΚ。
κοινὴ ἀφῃρήσθω ἡ ΕΘ· λοιπὴ ἄρα ἡ ΔΕ λοιπῇ τῇ ΘΚ ἐστιν ἴση.
减去公共部分 ΕΘ;因此余下的 ΔΕ 等于余下的 ΘΚ。
ὥστε καὶ τὸ μὲν ΔΓΕ τρίγωνον τῷ ΘΒΚ τριγώνῳ ἴσον ἐστίν, τὸ δὲ ΔΗ παραλληλόγραμμον τῷ ΘΝ παραλληλογράμμῳ.
从而,三角形 ΔΓΕ 也等于三角形 ΘΒΚ,平行四边形 ΔΗ 也等于平行四边形 ΘΝ。
διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τὸ ΑΖΗ τρίγωνον τῷ ΜΛΝ τριγώνῳ ἴσον ἐστίν.
同样地,三角形 ΑΖΗ 也等于三角形 ΜΛΝ。
ἔστι δὲ καὶ τὸ μὲν ΓΖ παραλληλόγραμμον τῷ ΒΜ παραλληλογράμμῳ ἴσον, τὸ δὲ ΓΗ τῷ ΒΝ· ἀπεναντίον γάρ· καὶ τὸ πρίσμα ἄρα τὸ περιεχόμενον ὑπὸ δύο μὲν τριγώνων τῶν ΑΖΗ, ΔΓΕ, τριῶν δὲ παραλληλογράμμων τῶν ΑΔ, ΔΗ, ΓΗ ἴσον ἐστὶ τῷ πρίσματι τῷ περιεχομένῳ ὑπὸ δύο μὲν τριγώνων τῶν ΜΛΝ, ΘΒΚ, τριῶν δὲ παραλληλογράμμων τῶν ΒΜ, ΘΝ, ΒΝ. κοινὸν προσκείσθω τὸ στερεόν, οὗ βάσις μὲν τὸ ΑΒ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΗΕΘΜ·
并且,平行四边形 ΓΖ 也等于平行四边形 ΒΜ,而 ΓΗ 等于 ΒΝ;因为它们是对面;因此,由两个三角形 ΑΖΗ, ΔΓΕ 和三个平行四边形 ΑΔ, ΔΗ, ΓΗ 所包围的棱柱,等于由两个三角形 ΜΛΝ, ΘΒΚ 和三个平行四边形 ΒΜ, ΘΝ, ΒΝ 所包围的棱柱。
ὅλον ἄρα τὸ ΓΜ στερεὸν παραλληλεπίπεδον ὅλῳ τῷ ΓΝ στερεῷ παραλληλεπιπέδῳ ἴσον ἐστίν.
加上公共的立体,其底面为平行四边形 ΑΒ,对面为 ΗΕΘΜ;因此,整个立体平行六面体 ΓΜ 等于整个立体平行六面体 ΓΝ。
τὰ ἄρα ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ὄντα στερεὰ παραλληλεπίπεδα καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσιν εὐθειῶν, ἴσα ἀλλήλοις ἐστίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
因此,在同一底面上且高度相同、其立边在同一直线上的立体平行六面体,彼此相等;这就是所要证明的。
§11.prop.30τὰ ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ὄντα στερεὰ παραλληλεπίπεδα καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι οὐκ εἰσὶν ἐπὶ τῶν αὐτῶν εὐθειῶν, ἴσα ἀλλήλοις ἐστίν.
在同一底面上且高度相同、其立边不在同一直线上的立体平行六面体,彼此相等。
ἔστω ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως τῆς ΑΒ στερεὰ παραλληλεπίπεδα τὰ ΓΜ, ΓΝ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι αἱ ΑΖ, ΑΗ, ΛΜ, ΛΝ, ΓΔ, ΓΕ, ΒΘ, ΒΚ μὴ ἔστωσαν ἐπὶ τῶν αὐτῶν εὐθειῶν· λέγω, ὅτι ἴσον ἐστὶ τὸ ΓΜ στερεὸν τῷ ΓΝ στερεῷ.
设在同一底面 ΑΒ 上有相同高度的立体平行六面体 ΓΜ, ΓΝ,它们的立边 ΑΖ, ΑΗ, ΛΜ, ΛΝ, ΓΔ, ΓΕ, ΒΘ, ΒΚ 不在同一直线;我说,立体 ΓΜ 等于立体 ΓΝ。
ἐκβεβλήσθωσαν γὰρ αἱ ΝΚ, ΔΘ καὶ συμπιπτέτωσαν ἀλλήλαις κατὰ τὸ Ρ, καὶ ἔτι ἐκβεβλήσθωσαν αἱ ΖΜ, ΗΕ ἐπὶ τὰ Ο, Π, καὶ ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΑΞ, ΛΟ, ΓΠ, ΒΡ. ἴσον δή ἐστι τὸ ΓΜ στερεόν, οὗ βάσις μὲν τὸ ΑΓΒΛ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΖΔΘΜ, τῷ ΓΟ στερεῷ, οὗ βάσις μὲν τὸ ΑΓΒΛ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΞΠΡΟ·
因为,设 ΝΚ, ΔΘ 延长并在点 Ρ 相交,且设 ΖΜ, ΗΕ 也被分别延长到点 Ο, Π,并连结 ΑΞ, ΛΟ, ΓΠ, ΒΡ。
ἐπί τε γὰρ τῆς αὐτῆς βάσεώς εἰσι τῆς ΑΓΒΛ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι αἱ ΑΖ, ΑΞ, ΛΜ, ΛΟ, ΓΔ, ΓΠ, ΒΘ, ΒΡ ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσιν εὐθειῶν τῶν ΖΟ, ΔΡ. ἀλλὰ τὸ ΓΟ στερεόν, οὗ βάσις μέν ἐστι τὸ ΑΓΒΛ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΞΠΡΟ, ἴσον ἐστὶ τῷ ΓΝ στερεῷ, οὗ βάσις μὲν τὸ ΑΓΒΛ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΗΕΚΝ·
那么,其底面为平行四边形 ΑΓΒΛ、对面为 ΖΔΘΜ 的立体 ΓΜ,等于其底面为平行四边形 ΑΓΒΛ、对面为 ΞΠΡΟ 的立体 ΓΟ;因为它们在同一底面 ΑΓΒΛ 上,且高度相同,它们的立边 ΑΖ, ΑΞ, ΛΜ, ΛΟ, ΓΔ, ΓΠ, ΒΘ, ΒΡ 在同一直线 ΖΟ, ΔΡ 上。
ἐπί τε γὰρ πάλιν τῆς αὐτῆς βάσεώς εἰσι τῆς ΑΓΒΛ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι αἱ ΑΗ, ΑΞ, ΓΕ, ΓΠ, ΛΝ, ΛΟ, ΒΚ, ΒΡ ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσιν εὐθειῶν τῶν ΗΠ, ΝΡ. ὥστε καὶ τὸ ΓΜ στερεὸν ἴσον ἐστὶ τῷ ΓΝ στερεῷ.
但是,其底面为平行四边形 ΑΓΒΛ、对面为 ΞΠΡΟ 的立体 ΓΟ,等于其底面为平行四边形 ΑΓΒΛ、对面为 ΗΕΚΝ 的立体 ΓΝ;因为它们再次在同一底面 ΑΓΒΛ 上,且高度相同,它们的立边 ΑΗ, ΑΞ, ΓΕ, ΓΠ, ΛΝ, ΛΟ, ΒΚ, ΒΡ 在同一直线 ΗΠ, ΝΡ 上。 从而立体 ΓΜ 也等于立体 ΓΝ。
τὰ ἄρα ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως στερεὰ παραλληλεπίπεδα καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος, ὧν αἱ ἐφεστῶσαι οὐκ εἰσὶν ἐπὶ τῶν αὐτῶν εὐθειῶν, ἴσα ἀλλήλοις ἐστίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
因此,在同一底面上且高度相同、其立边不在同一直线上的立体平行六面体,彼此相等;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. prop.29ὧν αἱ ἐφεστῶσαι ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰσιν εὐθειῶν — 关系代名词 ὧν 是中性复数属格,以主句的主语 τὰ ... στερεὰ παραλληλεπίπεδα 为先行词,表示所有关系(“那些立体平行六面体的”)。αἱ ἐφεστῶσαι 是动词 ἐφίστημι(意为“直立、起立”)的现在/完成主动分词阴性复数主格,在此作为实质名词使用,充当主语,指代“立边”或“侧棱”。
  2. prop.29κοινὸν προσκείσθω τὸ στερεόν, οὗ βάσις μὲν τὸ ΑΒ παραλληλόγραμμον, ἀπεναντίον δὲ τὸ ΗΕΘΜ· — 关系代名词 οὗ(中性单数属格)是所有格属格,以其前方的 τὸ στερεόν 为先行词。在该关系从句中,配合表示对比的虚词 μ篇... δέ...,系动词 ἐστί(或其相应单复数形式)被省略,其句法结构应理解为:οὗ [ἐστι] βάσις μὲν τὸ ΑΒ ... [ἐστι] δὲ τὸ ΗΕΘΜ。
  3. prop.30ἐπί τε γὰρ τῆς αὐτῆς βάσεώς εἰσι τῆς ΑΓΒΛ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος — 通过并列虚词 τε... καί...,两个支配不同格的介词短语被并置。前者是表示位置的 ἐπί + 属格(τῆς αὐτῆς βάсеως),后者是表示状态或属性的 ὑπό + 宾格(τὸ αὐτὸ ὕψος),它们在句法上具有同等地位,共同作为系动词 εἰσι 的表语补足语指向主语。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §11.prop.29-11.prop.30. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:11.prop.29-11.prop.30

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。