Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §11.prop.18-11.prop.19

包含垂线的平面的垂直性与交线的垂直性

第 249 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

命题18证明了若一直线垂直于一平面,则通过该直线的任何平面也垂直于该平面。命题19证明了若两个相交平面垂直于同一平面,则它们的公共交线也垂直于该平面。

§11.prop.18ἐὰν εὐθεῖα ἐπιπέδῳ τινὶ πρὸς ὀρθὰς ᾖ, καὶ πάντα τὰ διʼ αὐτῆς ἐπίπεδα τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔσται.
如果一条直线垂直于任意平面,那么通过它的所有平面也将垂直于该同一平面。
εὐθεῖα γάρ τις ἡ ΑΒ τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔστω· λέγω, ὅτι καὶ πάντα τὰ διὰ τῆς ΑΒ ἐπίπεδα τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθάς ἐστιν.
设有一条直线 ΑΒ 垂直于已设平面;我说,通过 ΑΒ 的所有平面也垂直于已设平面。
Ἐκβεβλήσθω γὰρ διὰ τῆς ΑΒ ἐπίπεδον τὸ ΔΕ, καὶ ἔστω κοινὴ τομὴ τοῦ ΔΕ ἐπιπέδου καὶ τοῦ ὑποκειμένου ἡ ΓΕ, καὶ εἰλήφθω ἐπὶ τῆς ΓΕ τυχὸν σημεῖον τὸ Ζ, καὶ ἀπὸ τοῦ Ζ τῇ ΓΕ πρὸς ὀρθὰς ἤχθω ἐν τῷ ΔΕ ἐπιπέδῳ ἡ ΖΗ. καὶ ἐπεὶ ἡ ΑΒ πρὸς τὸ ὑποκείμενον ἐπίπεδον ὀρθή ἐστιν, καὶ πρὸς πάσας ἄρα τὰς ἁπτομένας αὐτῆς εὐθείας καὶ οὔσας ἐν τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ ὀρθή ἐστιν ἡ ΑΒ· ὥστε καὶ πρὸς τὴν ΓΕ ὀρθή ἐστιν· ἡ ἄρα ὑπὸ ΑΒΖ γωνία ὀρθή ἐστιν.
因为,设通过 ΑΒ 作平面 ΔΕ,且设平面 ΔΕ 与已设平面的公共交线为 ΓΕ,在 ΓΕ 上任取一点 Ζ,从 Ζ 垂直于 ΓΕ 在平面 ΔΕ 内引出 ΖΗ。 又因为 ΑΒ 垂直于已设平面,所以 ΑΒ 也垂直于所有与它相交且在已设平面内的直线;因此它也垂直于 ΓΕ;所以角 ΑΒΖ 是直角。
ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΗΖΒ ὀρθή· παράλληλος ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΒ τῇ ΖΗ. ἡ δὲ ΑΒ τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθάς ἐστιν· καὶ ἡ ΖΗ ἄρα τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθάς ἐστιν.
而角 ΗΖΒ 也是直角;所以 ΑΒ 平行于 ΖΗ。 但 ΑΒ 垂直于已设平面;所以 ΖΗ 也垂直于已设平面。
καὶ ἐπίπεδον πρὸς ἐπίπεδον ὀρθόν ἐστιν, ὅταν αἱ τῇ κοινῇ τομῇ τῶν ἐπιπέδων πρὸς ὀρθὰς ἀγόμεναι εὐθεῖαι ἐν ἑνὶ τῶν ἐπιπέδων τῷ λοιπῷ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ὦσιν.
并且,一平面垂直于另一平面,是指当在其中一个平面内、垂直于这两个平面之公共交线而引出的直线,垂直于另一个平面时。
καὶ τῇ κοινῇ τομῇ τῶν ἐπιπέδων τῇ ΓΕ ἐν ἑνὶ τῶν ἐπιπέδων τῷ ΔΕ πρὸς ὀρθὰς ἀχθεῖσα ἡ ΖΗ ἐδείχθη τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθάς· τὸ ἄρα ΔΕ ἐπίπεδον ὀρθόν ἐστι πρὸς τὸ ὑποκείμενον.
而垂直于这些平面之公共交线 ΓΕ、在其中一个平面 ΔΕ 内引出的 ΖΗ,已被证明垂直于已设平面;所以平面 ΔΕ 垂直于已设平面。
ὁμοίως δὴ δειχθήσεται καὶ πάντα τὰ διὰ τῆς ΑΒ ἐπίπεδα ὀρθὰ τυγχάνοντα πρὸς τὸ ὑποκείμενον ἐπίπεδον.
同样地,也将证明通过 ΑΒ 的所有平面都垂直于已设平面。
ἐὰν ἄρα εὐθεῖα ἐπιπέδῳ τινὶ πρὸς ὀρθὰς ᾖ, καὶ πάντα τὰ διʼ αὐτῆς ἐπίπεδα τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔσται· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
因此,如果一条直线垂直于任意平面,那么通过它的所有平面也将垂直于该同一平面;这就是所要证明的。
§11.prop.19ἐὰν δύο ἐπίπεδα τέμνοντα ἄλληλα ἐπιπέδῳ τινὶ πρὸς ὀρθὰς ᾖ, καὶ ἡ κοινὴ αὐτῶν τομὴ τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔσται.
如果两个相交平面垂直于任意平面,那么它们的公共交线也将垂直于该同一平面。
δύο γὰρ ἐπίπεδα τὰ ΑΒ, ΒΓ τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔστω, κοινὴ δὲ αὐτῶν τομὴ ἔστω ἡ ΒΔ· λέγω, ὅτι ἡ ΒΔ τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθάς ἐστιν.
设有两个平面 ΑΒ、ΒΓ 垂直于已设平面,且设它们的公共交线为 ΒΔ;我说,ΒΔ 垂直于已设平面。
μὴ γάρ, καὶ ἤχθωσαν ἀπὸ τοῦ Δ σημείου ἐν μὲν τῷ ΑΒ ἐπιπέδῳ τῇ ΑΔ εὐθείᾳ πρὸς ὀρθὰς ἡ ΔΕ, ἐν δὲ τῷ ΒΓ ἐπιπέδῳ τῇ ΓΔ πρὸς ὀρθὰς ἡ ΔΖ. καὶ ἐπεὶ τὸ ΑΒ ἐπίπεδον ὀρθόν ἐστι πρὸς τὸ ὑποκείμενον, καὶ τῇ κοινῇ αὐτῶν τομῇ τῇ ΑΔ πρὸς ὀρθὰς ἐν τῷ ΑΒ ἐπιπέδῳ ἦκται ἡ ΔΕ, ἡ ΔΕ ἄρα ὀρθή ἐστι πρὸς τὸ ὑποκείμενον ἐπίπεδον.
因为如果不是这样,设从点 Δ,在平面 ΑΒ 内垂直于直线 ΑΔ 引出 ΔΕ,在平面 ΒΓ 内垂直于 ΓΔ 引出 ΔΖ。 又因为平面 ΑΒ 垂直于已设平面,且在平面 ΑΒ 内垂直于它们的公共交线 ΑΔ 引出了 ΔΕ,所以 ΔΕ 垂直于已设平面。
ὁμοίως δὴ δείξομεν, ὅτι καὶ ἡ ΔΖ ὀρθή ἐστι πρὸς τὸ ὑποκείμενον ἐπίπεδον.
同样地,我们将证明 ΔΖ 也垂直于已设平面。
ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἄρα σημείου τοῦ Δ τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ δύο εὐθεῖαι πρὸς ὀρθὰς ἀνεσταμέναι εἰσὶν ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον.
所以,从同一点 Δ 向已设平面,在同一侧立起了两条垂直的直线;这是不可能的。
οὐκ ἄρα τῷ ὑποκειμένῳ ἐπιπέδῳ ἀπὸ τοῦ Δ σημείου ἀνασταθήσεται πρὸς ὀρθὰς πλὴν τῆς ΔΒ κοινῆς τομῆς τῶν ΑΒ, ΒΓ ἐπιπέδων.
所以,从点 Δ 向已设平面,除了平面 ΑΒ、ΒΓ 的公共交线 ΔΒ 之外,不能立起任何垂直的直线。
ἐὰν ἄρα δύο ἐπίπεδα τέμνοντα ἄλληλα ἐπιπέδῳ τινὶ πρὸς ὀρθὰς ᾖ, καὶ ἡ κοινὴ αὐτῶν τομὴ τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ἔσται· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
因此,如果两个相交平面垂直于任意平面,那么它们的公共交线也将垂直于该同一平面;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. §11.prop.18καὶ ἐπίπεδον πρὸς ἐπίπεδον ὀρθόν ἐστιν, ὅταν αἱ τῇ κοινῇ τομῇ τῶν ἐπιπέδων πρὸς ὀρθὰς ἀγόμεναι εὐθεῖαι ἐν ἑνὶ τῶν ἐπιπέδων τῷ λοιπῳ ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς ὦσιν — 引用定义4(平面与平面垂直的定义)。注意复数动词 `ὦσιν` 与复数主语 `αἱ ... ἀγόμεναι εὐθεῖαι` 的一致性。
  2. §11.prop.19μὴ γάρ — 引入反证法(背理法)的极简公式化表达。应理解为“设其不然,因为……”。
  3. §11.prop.19δύο εὐθεῖαι πρὸς ὀρθὰς ἀνεσταμέναι εἰσὶν ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη — 基于前述命题(第11卷命题13:“在给定平面的同一点上,不能在同一侧立起两条垂直于该平面的直线”)的反证法结论。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §11.prop.18-11.prop.19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:11.prop.18-11.prop.19

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。