Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §1.prop.27-1.prop.28

由内错角及同位角判定直线平行的条件

第 16 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

命题27证明了若一条直线与两条直线相交且内错角相等,则这两条直线平行;命题28证明了若同位角相等或同旁内角之和等于两直角,则这两条直线也平行。

§1.prop.27ἐὰν εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὰς ἐναλλὰξ γωνίας ἴσας ἀλλήλαις ποιῇ, παράλληλοι ἔσονται ἀλλήλαις αἱ εὐθεῖαι.
若两个平面直线上有一条直线相交,使内错角彼此相等,则这两条直线必彼此平行。
εἰς γὰρ δύο εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα ἐμπίπτουσα ἡ ΕΖ τὰς ἐναλλὰξ γωνίας τὰς ὑπὸ ΑΕΖ, ΕΖΔ ἴσας ἀλλήλαις ποιείτω· λέγω, ὅτι παράλληλός ἐστιν ἡ ΑΒ τῇ ΓΔ. εἰ γὰρ μή, ἐκβαλλόμεναι αἱ ΑΒ, ΓΔ συμπεσοῦνται ἤτοι ἐπὶ τὰ Β, Δ μέρη ἢ ἐπὶ τὰ Α, Γ. ἐκβεβλήσθωσαν καὶ συμπιπτέτωσαν ἐπὶ τὰ Β, Δ μέρη κατὰ τὸ Η. τριγώνου δὴ τοῦ ΗΕΖ ἡ ἐκτὸς γωνία ἡ ὑπὸ ΑΕΖ ἴση ἐστὶ τῇ ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον τῇ ὑπὸ ΕΖΗ· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον·
设有一条直线 ΕΖ 交于两条直线 ΑΒ、ΓΔ,且使内错角 ΑΕΖ、ΕΖΔ 彼此相等;我说,ΑΒ 平行于 ΓΔ。 因为如果不平行,ΑΒ 与 ΓΔ 经延长后必相交于 Β、Δ 侧或 Α、Γ 侧。 设它们被延长并在 Β、Δ 侧的点 Η 相交。 这样,对三角形 ΗΕΖ,外角 ΑΕΖ 等于内对角 ΕΖΗ;这是不可能的。
οὐκ ἄρα αἱ ΑΒ, ΓΔ ἐκβαλλόμεναι συμπεσοῦνται ἐπὶ τὰ Β, Δ μέρη.
因此,ΑΒ 与 ΓΔ 被延长后不会在 Β、Δ 侧相交。
ὁμοίως δὴ δειχθήσεται, ὅτι οὐδὲ ἐπὶ τὰ Α, Γ·
同理也可证明它们也不会在 Α、Γ 侧相交。
αἱ δὲ ἐπὶ μηδέτερα τὰ μέρη συμπίπτουσαι παράλληλοί εἰσιν· παράλληλος ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΒ τῇ ΓΔ. ἐὰν ἄρα εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὰς ἐναλλὰξ γωνίας ἴσας ἀλλήλαις ποιῇ, παράλληλοι ἔσονται αἱ εὐθεῖαι· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
而在任何一侧都不相交的直线是平行的;因此,ΑΒ 平行于 ΓΔ。 因此,若两个平面直线上有一条直线相交,使内错角彼此相等,则这两条直线必平行;这就是所要证明的。
§1.prop.28ἐὰν εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὴν ἐκτὸς γωνίαν τῇ ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη ἴσην ποιῇ ἢ τὰς ἐντὸς καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας, παράλληλοι ἔσονται ἀλλήλαις αἱ εὐθεῖαι.
若两个平面直线上有一条直线相交,使外角等于同旁的内对角,或者使同旁的内角之和等于两直角,则这两条直线必彼此平行。
εἰς γὰρ δύο εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα ἐμπίπτουσα ἡ ΕΖ τὴν ἐκτὸς γωνίαν τὴν ὑπὸ ΕΗΒ τῇ ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον γωνίᾳ τῇ ὑπὸ ΗΘΔ ἴσην ποιείτω ἢ τὰς ἐντὸς καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη τὰς ὑπὸ ΒΗΘ, ΗΘΔ δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας· λέγω, ὅτι παράλληλός ἐστιν ἡ ΑΒ τῇ ΓΔ. ἐπεὶ γὰρ ἴση ἐστὶν ἡ ὑπὸ ΕΗΒ τῇ ὑπὸ ΗΘΔ, ἀλλὰ ἡ ὑπὸ ΕΗΒ τῇ ὑπὸ ΑΗΘ ἐστιν ἴση, καὶ ἡ ὑπὸ ΑΗΘ ἄρα τῇ ὑπὸ ΗΘΔ ἐστιν ἴση· καί εἰσιν ἐναλλάξ· παράλληλος ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΒ τῇ ΓΔ. πάλιν, ἐπεὶ αἱ ὑπὸ ΒΗΘ, ΗΘΔ δύο ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν, εἰσὶ δὲ καὶ αἱ ὑπὸ ΑΗΘ, ΒΗΘ δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι, αἱ ἄρα ὑπὸ ΑΗΘ, ΒΗΘ ταῖς ὑπὸ ΒΗΘ, ΗΘΔ ἴσαι εἰσίν·
设有一条直线 ΕΖ 交于两条直线 ΑΒ、ΓΔ,且使外角 ΕΗΒ 等于同旁的内对角 ΗΘΔ,或者使同旁的内角 ΒΗΘ、ΗΘΔ 之和等于两直角;我说,ΑΒ 平行于 ΓΔ。 因为既然角 ΕΗΒ 等于角 ΗΘΔ,而角 ΕΗΒ 等于角 ΑΗΘ,所以角 ΑΗΘ 也等于角 ΗΘΔ;且它们是内错角;因此,ΑΒ 平行于 ΓΔ。 再次,由于角 ΒΗΘ 与 ΗΘΔ 之和等于两直角,且角 ΑΗΘ 与 ΒΗΘ 之和也等于两直角,所以角 ΑΗΘ 与 ΒΗΘ 之和等于角 ΒΗΘ 与 ΗΘΔ 之和。
κοινὴ ἀφῃρήσθω ἡ ὑπὸ ΒΗΘ· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΗΘ λοιπῇ τῇ ὑπὸ ΗΘΔ ἐστιν ἴση· καί εἰσιν ἐναλλάξ· παράλληλος ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΒ τῇ ΓΔ. ἐὰν ἄρα εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὴν ἐκτὸς γωνίαν τῇ ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη ἴσην ποιῇ ἢ τὰς ἐντὸς καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας, παράλληλοι ἔσονται αἱ εὐθεῖαι· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
减去公共角 ΒΗΘ;因此,余下的角 ΑΗΘ 等于余下的角 ΗΘΔ;且它们是内错角;因此,ΑΒ 平行于 ΓΔ。 因此,若两个平面直线上有一条直线相交,使外角等于同旁的内对角,或者使同旁的内角之和等于两直角,则这两条直线必平行;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. 1.prop.27εἰ γὰρ μή — 引入反证法的惯用省略句,意为“因为如果不(平行)的话”。此处省略了上文的主谓语(即 εἰ γὰρ μὴ παράλληλός ἐστιν)。
  2. 1.prop.28τὴν ἐκτὸς γωνίαν τῇ ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη ἴσην ποιῇ — 由动词 `ποιῇ`(“使……”)引导的双宾语(宾语与宾补)结构。`τὴν ἐκτὸς γωνίαν` 是直接宾语,`ἴσην` 是宾语补足语。与格短语 `τῇ ἐντὸς...` 修饰形容词 `ἴσην`,表示“与……相等”。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §1.prop.27-1.prop.28. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:1.prop.27-1.prop.28

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。