§6.43.1σχεδὸν δὴ πάντες οἱ συγγραφεῖς περὶ τούτων ἡμῖν τῶν πολιτευμάτων παραδεδώκασι τὴν ἐπʼ ἀρετῇ φήμην, περί τε τοῦ Λακεδαιμονίων καὶ Κρητῶν καὶ Μαντινέων, ἔτι δὲ Καρχηδονίων· ἔνιοι δὲ καὶ περὶ τῆς Ἀθηναίων καὶ Θηβαίων πολιτείας πεποίηνται μνήμην.
事实上,几乎所有的历史学家都向我们传授了这些政体——即拉栖代梦人、克里特人、曼提内亚人,以及迦太基人政体——因卓越而享有的声誉;有些人还提到了雅典人和底比斯人的政体。
§6.43.2ἐγὼ δὲ ταύτας μὲν ἐῶ, τὴν γὰρ Ἀθηναίων καὶ Θηβαίων οὐ πάνυ τι πολλοῦ προσδεῖσθαι πέπεισμαι λόγου διὰ τὸ μήτε τὰς αὐξήσεις ἐσχηκέναι κατὰ λόγον μήτε τὰς ἀκμὰς ἐπιμόνους, μήτε τὰς μεταβολὰς ἐνηλλαχέναι μετρίως, §6.43.3ἀλλʼ ὥσπερ ἐκ προσπαίου τινὸς τύχης σὺν καιρῷ λάμψαντας, τὸ δὴ λεγόμενον, ἔτι δοκοῦντας ἀκμὴν καὶ μέλλοντας εὐτυχεῖν, τῆς ἐναντίας πεῖραν εἰληφέναι μεταβολῆς.
但我对这些暂且不论;因为我相信,雅典人和底比斯人的政体并不太需要很多篇幅的论述,这是因为它们的兴起既不循常规,其鼎盛期也不持久,其变革的交替也极不温和,相反,正如俗话所说,他们因某种突如其来的运气在适当时机闪耀,在看似仍处于鼎盛并即将繁荣之际,却经历了相反的变革。
§6.43.4Θηβαῖοι μὲν γὰρ τῇ Λακεδαιμονίων ἀγνοίᾳ καὶ τῷ τῶν συμμάχων πρὸς αὐτοὺς μίσει συνεπιθέμενοι, διὰ τὴν ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρετὴν ἢ καὶ δευτέρου, τῶν τὰ προειρημένα συνιδόντων, περιεποιήσαντο παρὰ τοῖς Ἕλλησι τὴν ἐπʼ ἀρετῇ φήμην.
因为底比斯人利用了拉栖代梦人的愚昧以及同盟国对他们的憎恨,由于一两个洞察上述情况的人的才能,才在希腊人中赢得了因卓越而享有的声誉。
§6.43.5ὅτι γὰρ οὐχ ἡ τῆς πολιτείας σύστασις αἰτία τότʼ ἐγένετο Θηβαίοις τῶν εὐτυχημάτων, ἀλλʼ ἡ τῶν προεστώτων ἀνδρῶν ἀρετή, παρὰ πόδας ἡ τύχη τοῦτο πᾶσιν ἐποίησε δῆλον· §6.43.6καὶ γὰρ συνηυξήθη καὶ συνήκμασε καὶ συγκατελύθη τὰ Θηβαίων ἔργα τῷ τʼ Ἐπαμινώνδου καὶ τῷ Πελοπίδου βίῳ προφανῶς.
因为命运很快向所有人表明,当时底比斯人获得成功的原因,并不在于政体的建构,而是在于其领袖人物的才能;因为底比斯人的功业,显然是随着伊帕密浓达和佩洛皮达斯两人的生命而一同兴起、一同鼎盛,又一同瓦解的。
§6.43.7ἐξ ὧν οὐ τὴν πολιτείαν αἰτίαν, ἀλλὰ τοὺς ἄνδρας ἡγητέον τῆς τότε
由此,应当认为导致他们当时[鼎盛]的原因,不在于其政体,而是在于那些人。