§9.39.1τὰ μὲν δὴ πρὸς τῶν ὀρῶν Φωκεῖς ὑπεροικοῦσιν Ὀρχομενίων, ἐν δὲ τῷ πεδίῳ Λεβάδειά ἐστιν αὐτοῖς ὅμορος.
在靠近山脉的一侧,福基斯人居住在奥尔霍墨诺斯人上方的高地,而在平原上,莱巴德亚与他们相邻。
αὕτη τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ᾠκεῖτο ἐπὶ μετεώρου καὶ ὠνομάζετο Μίδεια ἀπὸ τῆς Ἀσπληδόνος μητρός· Λεβάδου δὲ ἐξ Ἀθηνῶν ἐς αὐτὴν ἀφικομένου κατέβησάν τε ἐς τὸ χθαμαλὸν οἱ ἄνθρωποι καὶ ἐκλήθη Λεβάδεια ἡ πόλις ἀπʼ αὐτοῦ.
这座城市最初座落在高处,因阿斯普莱东的母亲而得名米德亚;但当莱巴杜斯从雅典来到这里时,人们便迁到了低地,城市也因他而被称为莱巴德亚。
πατέρα δὲ τοῦ Λεβάδου, καὶ καθʼ ἥντινα αἰτίαν ἦλθεν, οὐκ ἴσασιν ἄλλο ἢ γυναῖκα εἶναι Λεβάδου Λαονίκην.
关于莱巴杜斯的父亲,以及他是因为什么原因而来的,他们一无所知,只知道莱巴杜斯的妻子是拉奥妮克。
§9.39.2κεκόσμηται μὲν δὴ τὰ ἄλλα σφίσιν ἡ πόλις ὁμοίως τοῖς Ἑλλήνων μάλιστα εὐδαίμοσι, διείργει δὲ ἀπʼ αὐτῆς τὸ ἄλσος τοῦ Τροφωνίου ποταμὸς Ἕρκυνα.
他们的城市在其他方面同样装饰得像希腊最繁荣的城市一样,而赫尔辛纳河将特罗丰尼乌斯的圣林与城市隔开。
φασὶ δʼ ἐνταῦθα Ἕρκυναν ὁμοῦ Κόρῃ τῇ Δήμητρος παίζουσαν καὶ ἔχουσαν χῆνα ἀφεῖναι τοῦτον ἄκουσαν· ἐς δὲ ἄντρον κοῖλον ἐσπτάντος καὶ ὑπὸ λίθον ἀποκρύψαντος αὑτὸν ἐσελθοῦσα ἡ Κόρη λαμβάνει τὸν ὄρνιθα ὑπὸ τῷ λίθῳ κατακείμενον· ῥυῆναί τε δὴ τὸ ὕδωρ ὅθεν ἀνείλετο ἡ Κόρη τὸν λίθον καὶ ὀνομασθῆναι τὸν ποταμὸν ἐπὶ τούτῳ λέγουσιν Ἕρκυναν.
据说,赫尔辛纳曾在这里与德墨忒尔的女儿科瑞一起玩耍,她抱着一只鹅,却不小心放走了它;当它飞进一个中空的洞穴并藏在石头下面时,科瑞进去,抓住了躺在石头下面的那只鸟;他们说,水正是从科瑞挪开石头的地方流出来的,河流也因此而得名赫尔辛纳。
§9.39.3καὶ ἔστι μὲν πρὸς τῇ ὄχθῃ τοῦ ποταμοῦ ναὸς Ἑρκύνης, ἐν δὲ αὐτῷ παρθένος χῆνα ἔχουσα ἐν ταῖς χερσίν· εἰσὶ δὲ ἐν τῷ σπηλαίῳ τοῦ ποταμοῦ τε αἱ πηγαὶ καὶ ἀγάλματα ὀρθά, περιειλιγμένοι δέ εἰσιν αὐτῶν τοῖς σκήπτροις δράκοντες.
在河岸边有一座赫尔辛纳的神殿,里面有一尊双手抱着鹅的少女像;在河流的洞穴中,既有源头,也有几尊直立的雕像,有蛇缠绕在它们的笏杖上。
ταῦτα εἰκάσαι μὲν ἄν τις Ἀσκληπιοῦ τε εἶναι καὶ Ὑγείας, εἶεν δʼ ἂν Τροφώνιος καὶ Ἕρκυνα, ἐπεὶ μηδὲ τοὺς δράκοντας Ἀσκληπιοῦ μᾶλλον ἢ καὶ Τροφωνίου νομίζουσιν ἱεροὺς εἶναι.
有人可能会猜测这些是阿斯克勒庇俄斯和许癸厄亚的雕像,但它们也可能是特罗丰尼乌斯和赫尔辛纳,因为他们认为蛇对于特罗丰尼乌斯也同样神圣,不亚于阿斯克勒庇俄斯。
ἐπὶ δὲ τῷ ποταμῷ μνῆμά ἐστιν Ἀρκεσιλάου· Λήϊτον δὲ ἀνακομίσαι φασὶ τοῦ Ἀρκεσιλάου τὰ ὀστᾶ ἐκ Τροίας.
河边有阿耳刻西拉俄斯的坟墓;据说莱伊托斯把阿耳刻西拉俄斯的遗骨从特洛伊带了回来。
§9.39.4τὰ δὲ ἐπιφανέστατα ἐν τῷ ἄλσει Τροφωνίου ναὸς καὶ ἄγαλμά ἐστιν, Ἀσκληπιῷ καὶ τοῦτο εἰκασμένον· Πραξιτέλης δὲ ἐποίησε τὸ ἄγαλμα.
圣林中最著名的是特罗丰尼乌斯的神殿和雕像,这尊雕像也是模仿阿斯克勒庇俄斯制作的;普拉克西特列斯制作了这尊雕像。
ἔστι δὲ καὶ Δήμητρος ἱερὸν ἐπίκλησιν Εὐρώπης καὶ Ζεὺς Ὑέτιος ἐν ὑπαίθρῳ.
这里还有一座被称为欧罗巴的德墨忒尔神殿,以及一尊室外的降雨者宙斯像。
ἀναβᾶσι δὲ ἐπὶ τὸ μαντεῖον καὶ αὐτόθεν ἰοῦσιν ἐς τὸ πρόσω τοῦ ὄρους, Κόρης ἐστὶ καλουμένη θήρα καὶ Διὸς Βασιλέως ναός.
对于登上神谕所并从那里向山林深处走去的人来说,有一个被称为“科瑞之猎”的地方和一座国王宙斯神殿。
τοῦτον μὲν δὴ διὰ τὸ μέγεθος ἢ καὶ τῶν πολέμων τὸ ἀλλεπάλληλον ἀφείκασιν ἡμίεργον· ἐν δὲ ἑτέρῳ ναῷ Κρόνου καὶ Ἥρας καὶ Διός ἐστιν ἀγάλματα.
这座神殿因其规模庞大,或因战争连绵不断,他们一直任其处于半完工状态;但在另一座神殿里,有克洛诺斯、赫拉和宙斯的雕像。
ἔστι δὲ καὶ Ἀπόλλωνος ἱερόν.
此外还有一座阿波罗的神殿。
§9.39.5κατὰ δὲ τὸ μαντεῖον τοιάδε γίνεται.
关于神谕,会发生以下的事情。
ἐπειδὰν ἀνδρὶ ἐς τοῦ Τροφωνίου κατιέναι δόξῃ, πρῶτα μὲν τεταγμένων ἡμερῶν δίαιταν ἐν οἰκήματι ἔχει, τὸ δὲ οἴκημα Δαίμονός τε ἀγαθοῦ καὶ Τύχης ἱερόν ἐστιν ἀγαθῆς·
当有人决定下到特罗丰尼乌斯的神谕所时,首先,他在指定的日子里住在一栋房子里,这栋房子是善灵和好运神殿。
διαιτώμενος δὲ ἐνταῦθα τά τε ἄλλα καθαρεύει καὶ λουτρῶν εἴργεται θερμῶν, τὸ δὲ λουτρὸν ὁ ποταμός ἐστιν ἡ Ἕρκυνα· καί οἱ καὶ κρέα ἄφθονά ἐστιν ἀπὸ τῶν θυσιῶν, θύει γὰρ δὴ ὁ κατιὼν αὐτῷ τε τῷ Τροφωνίῳ καὶ τοῦ Τροφωνίου τοῖς παισί, πρὸς δὲ Ἀπόλλωνί τε καὶ Κρόνῳ καὶ Διὶ ἐπίκλησιν Βασιλεῖ καὶ Ἥρᾳ τε Ἡνιόχῃ καὶ Δήμητρι ἣν ἐπονομάζοντες Εὐρώπην τοῦ Τροφωνίου φασὶν εἶναι τροφόν.
他住在那里,在其他方面保持自身洁净,并避免洗热水澡,他的洗澡水就是赫尔辛纳河;他有充足的祭肉,因为下去的人要向特罗丰尼乌斯本人以及特罗丰尼乌斯的子嗣献祭,此外还要向阿波罗、克洛诺斯、被称为国王的宙斯、御者赫拉以及德墨忒尔献祭,他们称德墨忒尔为欧罗巴,并说她是特罗丰尼乌斯的乳母。
§9.39.6καθʼ ἑκάστην δὲ τῶν θυσιῶν ἀνὴρ μάντις παρὼν ἐς τοῦ ἱερείου τὰ σπλάγχνα ἐνορᾷ, ἐνιδὼν δὲ προθεσπίζει τῷ κατιόντι εἰ δὴ αὐτὸν εὐμενὴς ὁ Τροφώνιος καὶ ἵλεως δέξεται.
在每次献祭时,都会有一位预言家在场,观察祭兽的内脏,并在观察后向下去的人预言特罗丰尼乌斯是否会友好、温和地接纳他。
τῶν μὲν δὴ ἄλλων ἱερείων τὰ σπλάγχνα οὐχ ὁμοίως δηλοῖ τοῦ Τροφωνίου τὴν γνώμην· ἐν δὲ νυκτὶ ᾗ κάτεισιν ἕκαστος, ἐν ταύτῃ κριὸν θύουσιν ἐς βόθρον, ἐπικαλούμενοι τὸν Ἀγαμήδην.
其他祭兽的内脏并不能以同样的方式表明特罗丰尼乌斯的意图;但在每个人下去的那天夜里,他们会在一个坑里向阿加墨得斯献祭一只公羊。
θυμάτων δὲ τῶν πρότερον πεφηνότων αἰσίων λόγος ἐστὶν οὐδείς, εἰ μὴ καὶ τοῦδε τοῦ κριοῦ τὰ σπλάγχνα τὸ αὐτὸ θέλοι λέγειν· ὁμολογούντων δὲ καὶ τούτων, τότε ἕκαστος ἤδη κάτεισιν εὔελπις, κάτεισι δὲ οὕτω.
即使先前的祭品已经显现出吉兆,但如果这只公羊的内脏不表示同样的意思,此前的吉兆也将完全不予考虑;如果这些也相符,那么每个人最后就会满怀希望地下去,他是这样下去的。
§9.39.7πρῶτα μὲν ἐν τῇ νυκτὶ αὐτὸν ἄγουσιν ἐπὶ τὸν ποταμὸν τὴν Ἕρκυναν, ἀγαγόντες δὲ ἐλαίῳ χρίουσι καὶ λούουσι δύο παῖδες τῶν ἀστῶν ἔτη τρία που καὶ δέκα γεγονότες, οὓς Ἑρμᾶς ἐπονομάζουσιν·
首先,在夜间,他们带他到赫尔辛纳河,带去后,两个大约十三岁、被称为赫尔玛的市民少年用油涂抹他并为他清洗。
οὗτοι τὸν καταβαίνοντά εἰσιν οἱ λούοντες καὶ ὁπόσα χρὴ διακονούμενοι ἅτε παῖδες.
这些少年就是为下去的人清洗的人,并尽其作为少年所应服侍的一切职责。
τὸ ἐντεῦθεν ὑπὸ τῶν ἱερέων οὐκ αὐτίκα ἐπὶ τὸ μαντεῖον, ἐπὶ δὲ ὕδατος πηγὰς ἄγεται· αἱ δὲ ἐγγύτατά εἰσιν ἀλλήλων.
从那里起,他由祭司带领,不是立即去神谕所,而是去水源处;这些水源彼此靠得非常近。